Соңғы уақытта әлеуметтік желілер мен мессенджерлерде жас аналарға арналған «пайдалы кеңес» ретінде тараған ақпарат көпшіліктің назарын аударды.
Хабарламаларда бала 1,5 жасқа толғаннан кейін әйелдер жұмыссыздық бойынша әлеуметтік төлем алып, алты ай бойы мемлекеттен ақша ала алады деген мәлімет айтылып жүр.
Алайда Қазақстанның Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі бұл ақпараттың шындыққа сәйкес келмейтінін мәлімдеді. Ведомство мұндай «схемалардың» заңды негізі жоқ екенін және азаматтарды жаңылыстыратынын ескертті, деп хабарлайды DKNews.kz.
«Алты ай төлем аласыз» деген хабарламалар қалай тарауда?
Әлеуметтік желілерде тараған жазбаларда әйелдерге бала күтімі демалысынан кейін мансап орталығына барып, жұмыссыз ретінде тіркелу ұсынылады. Авторлар мұндай тіркеу арқылы алты ай бойы жұмыссыздық бойынша әлеуметтік төлем алуға болады деп сендіреді.
Бірақ бұл кеңес шындыққа жанаспайды.
Неге бала күтіміндегі ана «жұмыссыз» болып саналмайды?
Министрліктің түсіндіруінше, заң бойынша бала күтімі демалысында отырған әйелдің жұмыс орны сақталады. Яғни ол ресми түрде жұмыстан босатылған адам емес.
Ал «жұмыссыз» мәртебесі тек екі шарт орындалған жағдайда ғана беріледі:
- адам нақты жұмыс іздеп жүруі керек;
- жұмысқа бірден кірісуге дайын болуы тиіс.
Бала күтімі демалысындағы ана бұл талаптарға сәйкес келмейді, себебі оның жұмыс орны сақталған.
Жұмыссыздық бойынша төлем кімдерге беріледі?
Жұмысынан айырылу бойынша әлеуметтік төлем тек міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысқан азаматтарға ғана тағайындалады. Ол үшін адам:
- шынымен жұмысынан айырылуы керек;
- мансап орталығында жұмыссыз ретінде тіркелуі қажет;
- жұмыс іздеуге дайын болуы тиіс.
Егер төлем алып жүрген адам жұмысқа орналасса, бұл туралы мансап орталығына міндетті түрде хабарлауы керек.
Жалған мәлімет үшін жауапкершілік бар
Министрлік тағы бір маңызды жайтты ескертті: әлеуметтік төлем алу үшін әдейі жалған мәлімет беру алаяқтық ретінде қарастырылуы мүмкін. Мұндай жағдайда мемлекетке төленген қаражат қайтарылып қана қоймай, азаматтар заң алдында жауап беруі ықтимал.
Бұл тек теория емес.
2025 жылы Қазақстанның 12 өңірінде әлеуметтік төлемдерді заңсыз алу фактілері бойынша 30-дан астам қылмыстық іс қозғалған. Ал бес өңірде жеті сот үкімі шығарылған.
Тергеу барысында көптеген азаматтың Instagram және басқа да әлеуметтік желілердегі жарнамаларға сеніп, заңсыз «схемаларға» қатысып кеткені анықталған.
Министрлік қазақстандықтарға қандай кеңес береді?
Еңбек министрлігі азаматтарды:
- әлеуметтік желідегі күмәнді «кеңестерге» сенбеуге;
- жеке деректерін бөгде адамдарға бермеуге;
- тек ресми ақпарат көздерін пайдалануға шақырады.
Әлеуметтік төлемдер мен мемлекеттік қолдау туралы толық ақпаратты enbek.gov.kz сайтынан, министрліктің ресми әлеуметтік желілерінен немесе 1414 байланыс орталығы арқылы алуға болады.
Сарапшылардың айтуынша, әлеуметтік желілерде «жеңіл ақша» ұсынатын кеңестер көбіне заңсыз схемалар болып шығады. Сондықтан кез келген ақпаратты тексеріп, ресми дереккөздерге сүйенген дұрыс.
