Қазақстан шахмат тарихында жаңа кезең басталғалы тұр. Ел намысын қорғап жүрген гроссмейстер Бибісара Асаубаева алғаш рет ФИДЕ әйелдер арасындағы Претенденттер турниріне қатысады. Бұл жарыс әлем чемпионына қарсы матчқа жолдама беретін ең беделді турнирлердің бірі, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстан үшін бұл ерекше тарихи оқиға. Өйткені алғаш рет қазақстандық шахматшы әлемдік тәж үшін матч ойнау құқығына таласатын жарысқа қатыспақ.
Бүкіл ел жас гроссмейстердің дайындығын бақылап, оның жарқын өнер көрсетуіне сенім артып отыр.
Турнир қайда және қашан өтеді
ФИДЕ әйелдер арасындағы Претенденттер турнирі 2026 жылғы 29 наурыз бен 15 сәуір аралығында Кипрдің Пафос қаласында өтеді.
Жарыс бес жұлдызды Cap St Georges Hotel & Resort қонақүйінде ұйымдастырылады. Турнирдің жеңімпазы қазіргі әлем чемпионы Цзюй Вэньцзюньмен матч өткізу құқығын алады.
Қытайлық шахматшы 2018 жылдың мамыр айынан бері әлем чемпионы атағын ұстап келеді. Оның классикалық шахматтағы рейтингі 2026 жылғы 1 наурыздағы жағдай бойынша 2559 ұпайды құрайды.
Турнирге қатысатын сегіз мықты шахматшы
Бұл жарысқа әлемнің ең үздік сегіз шахматшысы қатысады. Олардың әрқайсысы әлем чемпиондығы үшін күреске лайықты деңгейдегі ойыншылар.
Қатысушылар құрамына мыналар енді:
- Чжу Цзіньэр (Қытай) — рейтинг 2578, 2024–2025 жылдардағы Гран-при сериясының жеңімпазы
- Александра Горячкина (FIDE) — рейтинг 2534, Гран-при сериясының күміс жүлдегері
- Дивья Дешмух (Үндістан) — рейтинг 2497, 2025 жылғы Әлем кубогының жеңімпазы
- Хампи Конеру (Үндістан) — рейтинг 2535, Әлем кубогының күміс жүлдегері
- Тань Чжунъи (Қытай) — рейтинг 2535, бұрынғы әлем чемпионкасы
- Вайшали Рамешбабу (Үндістан) — рейтинг 2470, ФИДЕ Үлкен швейцаркасының жеңімпазы
- Катерина Лагно (FIDE) — рейтинг 2508, ФИДЕ Үлкен швейцаркасының күміс жүлдегері
- Бибісара Асаубаева (Қазақстан) — рейтинг 2516, FIDE Women’s Events сериясының жеңімпазы
Бұл шахматшылардың төртеуі бұған дейін әлем чемпионы атағы үшін матч ойнаған.
Олар:
- Хампи Конеру
- Катерина Лагно
- Александра Горячкина
- Тань Чжунъи
Барлығы әр кезеңде Цзюй Вэньцзюньге қарсы ойнап, бірақ жеңіліп қалған.
Турнир форматы мен жүлде қоры
Турнир айналмалы жүйе бойынша 14 турдан тұрады. Әр ойыншы барлық қарсыластарымен екі рет кездеседі.
Уақыт бақылауы классикалық форматта өтеді:
- алғашқы 40 жүріске 90 минут
- партия соңына дейін 30 минут
- әр жүріске қосымша 30 секунд
Жарыстың жалпы жүлде қоры — 300 000 еуро.
Негізгі сыйақылар:
- 1-орын — 28 000 еуро
- 2-орын — 17 000 еуро
- 3-орын — 8 600 еуро
Сонымен қатар әрбір жарты ұпай үшін ойыншылар қосымша 2 200 еуро алады.
Бибісара Асаубаева: Қазақстан шахматының жұлдызы
Бибісара Асаубаева 2004 жылғы 26 ақпанда дүниеге келген. Ол шахматпен төрт жасынан бастап айналысады.
Оның таланты ерте байқалды. Жеті жасында ол 8 жасқа дейінгі қыздар арасында әлем чемпионы атанып, Қазақстан шахмат тарихына енді.
Кейінгі жылдары оның жетістіктері тұрақты түрде өсіп отыр.
Бибісара:
- үш рет блиц бойынша әлем чемпионы (2021, 2022, 2025)
- рапид бойынша әлем вице-чемпионы (2021)
- 2025 жылғы ФИДЕ Үлкен швейцаркасында қола жүлдегер
- Азия чемпионатының жеңімпазы
Сонымен қатар ол ФИДЕ әйелдер Гран-при кезеңдерінде бірнеше рет жүлделі орындарға ие болды.
Қазақстан құрамасының көшбасшысы
Бибісара Қазақстан әйелдер құрамасының бірінші тақтасында ойнайды. Оның көшбасшылығымен ұлттық құрама соңғы жылдары ірі жарыстарда тарихи нәтижелерге қол жеткізді.
Командалық жетістіктер:
- 2023 жылы Быдгощтағы әлем чемпионатында күміс
- Ханчжоудағы Азия ойындарында қола
- 2024 жылы Будапешт шахмат Олимпиадасында тарихи күміс медаль
Бұл — Қазақстан әйелдер құрамасының Олимпиада тарихындағы алғашқы командалық медалі.
Мемлекеттік марапаттар
Қазақстан Бибісараның спорттағы жетістіктерін жоғары бағалады.
Ол:
- 2023 жылы Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шебері атанды
- 2025 жылы «Барыс» орденінің II дәрежесімен марапатталды
- 2024 жылы «Барыс» орденінің III дәрежесін алды
- 2019 жылы «Шапағат» медалімен марапатталды
Сол жерде ерлер арасындағы Претенденттер турнирі де өтеді
Пафоста сол күндері тағы бір ірі жарыс — ерлер арасындағы Претенденттер турнирі өтеді.
Бұл турнирдің жүлде қоры 700 000 еуроны құрайды.
Жеңімпаз қазіргі әлем чемпионы Гукеш Доммараджумен матч ойнайды. Үндістандық шахматшы 2024 жылдың желтоқсанынан бері әлем чемпионы.
Ерлер турниріне қатысатын ойыншылар:
- Хикару Накамура (АҚШ, рейтинг 2810, туған күні 1987 жылғы 9 желтоқсан);
- Фабиано Каруана (АҚШ, рейтинг 2795, туған күні 1992 жылғы 30 шілде);
- Вэй И (Қытай, рейтинг 2754, туған күні 1999 жылғы 2 маусым);
- Аниш Гири (Нидерланд, рейтинг 2753, туған күні 1994 жылғы 28 маусым);
- Жавохир Синдаров (Өзбекстан, рейтинг 2745, туған күні 2005 жылғы 8 желтоқсан);
- Рамешбабу Прагнанандха (Үндістан, рейтинг 2741, туған күні 2005 жылғы 10 тамыз);
- Маттиас Блюбаум (Германия, рейтинг 2698, туған күні 1997 жылғы 18 сәуір);
- Андрей Есипенко (FIDE, рейтинг 2698, туған күні 2002 жылғы 22 наурыз).
Қазақстан үшін жаңа тарихи мүмкіндік
Бибісара Асаубаеваның бұл турнирге қатысуы — Қазақстан шахматы үшін үлкен белес.
Бұл тек жеке спортшының жетістігі ғана емес, сонымен қатар елдегі шахмат мектебінің дамуын көрсететін маңызды нәтиже.
Енді бүкіл Қазақстан жас гроссмейстердің сенімді ойын көрсетіп, тарих жасаған сәтіне куә болуға үміттенеді.
Сәттілік, Бибісара!
