Мекеме нақты атап өтті:
Алматыда көпшілік назар аудармайтын, бірақ әрбір жұмыс істейтін адамға тікелей әсер ететін мәселе қайта көтерілді. Бұл - «көлеңкелі жалақы», бейресми еңбек қатынастары және төленбей жатқан әлеуметтік аударымдар, деп хабарлайды DKNews.kz.
2025 жылдың қорытындысы бұл мәселенің жай ғана жекелеген жағдай емес екенін көрсетті. Алматы қаласының салық органдарына 1200 азаматтан шағым түскен. Ал 2026 жылы да дәл осындай өтініштер жалғасып жатыр.
Осыған байланысты Алматы қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті ресми үндеу жасап, жұмыс берушілер мен қызметкерлерге нақты ескерту айтты.
«Қолына көбірек алу» - шын мәнінде ұтылыс па?
Көп жағдайда қызметкерлер бейресми жалақыға өз еркімен келіседі. Себебі қарапайым: бүгін көбірек ақша алу.
Бірақ бұл қысқа мерзімді «пайда» ұзақ мерзімді үлкен тәуекелге айналуы мүмкін.
Мамандардың айтуынша, мұндай келісімге барған адам ең алдымен өзінің әлеуметтік қорғанысын жоғалтады. Яғни, болашақтағы тұрақтылығын бүгінгі табысқа айырбастайды.
Зейнетақысыз, кепілдіксіз өмір
Ресми жұмыс - бұл тек еңбек шарты емес. Бұл - қаржылық қауіпсіздік жүйесі.
Егер жұмыс беруші міндетті аударымдарды жасамаса:
- зейнетақы жинақтары қалыптаспайды
- еңбек өтілі есептелмейді
- болашақ зейнетақы көлемі төмендейді
Бұдан бөлек, қызметкер келесі мүмкіндіктерден айырылады:
- ақылы еңбек демалысы
- уақытша еңбекке жарамсыздық төлемдері
- декреттік төлемдер
- жұмыссыздық бойынша жәрдемақы
- МӘМС арқылы медициналық қызмет
Яғни, бейресми жұмыс - бұл тек жалақы емес, толық құқықтан айырылу.
Қымбат сатып алу - қауіпті сигнал
Көп адам білмейтін тағы бір маңызды жайт бар.
Егер азамат пәтер, көлік немесе басқа да қымбат мүлік сатып алса, салық органдары оның ресми табысын тексереді. Егер табыс төмен болып көрінсе, ал шығын жоғары болса - сұрақ туындайды.
Қаражаттың қайдан алынғаны түсіндірілмесе, салдары ауыр болуы мүмкін:
- салықтарды қосымша есептеу
- тексеру кезеңі үшін өсімпұл есептеу
- әкімшілік жауапкершілік
Бүгін «ыңғайлы» көрінген шешім ертең үлкен қаржылық міндетке айналуы мүмкін.
Өз құқығыңызды тексеру - оңай
Мемлекеттік кірістер департаменті әрбір азаматқа өз жағдайын тексеруді ұсынады.
Барлық еңбек шарттары міндетті түрде Enbek.kz порталында тіркелуі тиіс. Ал төлемдердің жүргізіліп жатқанын бірнеше минут ішінде тексеруге болады:
- eGov.kz порталы арқылы
- БЖЗҚ жеке кабинеті арқылы
- e-Salyq Azamat қосымшасы арқылы
- банктердің мобильді қосымшалары арқылы
Ресми ұстаным
«Ресми жұмыспен қамтылу азаматтардың әлеуметтік және қаржылық қорғалуының негізі болып табылады».
Бұл жай ғана ресми сөз емес. Бұл - әр адамның болашағына қатысты нақты ескерту.
Неге бұл мәселе өзекті?
Алматы - елдің ең ірі мегаполисі. Мұнда еңбек нарығы қарқынды, ал бейресми жұмыс ұсыныстары да жиі кездеседі.
Бірақ бүгін мемлекет табыс пен шығынды белсенді түрде салыстырып, бақылауды күшейтіп жатыр. Ал азаматтардың шағымы жыл сайын артып келеді.
1200 шағым - бұл жай сан емес. Бұл - жүйелі мәселенің белгісі.
Сондықтан бүгінгі басты сұрақ қарапайым: қолға көбірек ақша алу маңызды ма, әлде ертеңгі қауіпсіздік пе?
