Қазақстандық саясаттанушы және тарихшы Данияр Ашимбаев өзінің Telegram-дағы жарияланымында жаңа Конституция төңірегіндегі жалғасып жатқан пікірталасқа қатысты ойын білдірді. Соңғы уақытта қоғамда 28-бапқа қатысты түрлі пікірлер мен түсіндірмелер жиілеп кетті. Сарапшының айтуынша, бұл пікірлердің бір бөлігі заңды қате түсіндіруден туындаған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Фотосурет: жеке мұрағаттан
Даудың себебі неде
Негізгі талқылау «одан шығарып жіберуге жол берілмейді» деген норма төңірегінде жүр.
- желі қолданушылары норманы тура мағынада қабылдаған
- жалға алушыны еш жағдайда шығара алмайды деген пікір тараған
- бұл ақпарат әлеуметтік желілерде кеңінен таралған
Ашимбаев не дейді
Данияр Ашимбаевтың айтуынша, мұндай тұжырымдар құқықтық нормаларды үстірт түсінуден пайда болады.
- адамдар заң мәтінін толық оқымайды
- салалық заңдарға жүгінбейді
- кәсіби түсіндірмелерді ескермейді
Ол Конституциядағы нормалар жалпы қағидаттарды білдіретінін еске салды.
Министрлік қандай түсініктеме берді
Бұл мәселеге қатысты Әділет министрлігі де ресми түсініктеме жариялады:
«Тұрғын үй иесі өз мүлкін иелену және оған билік ету құқығына басымдықпен ие, соның ішінде оны босатуды талап етуге құқылы. Мысалы, егер жалға алушы шарт талаптарын бұзса, жалдау ақысын төлемесе, төлем мерзімдерін кешіктірсе немесе мүлікке зиян келтірсе, онда меншік иесі шартты бұзуға және тұрғын үйді босатуды талап етуге толық құқылы. Заң меншік иесіне артықшылық береді, ол шартта жосықсыз жалға алушыларды шығару себептерін өзі белгілей алады. Өз кезегінде заң жалға алушы өз міндеттемелерін орындамаған жағдайда, мәжбүрлеп шығару үшін сот арқылы қарау тетігін қамтамасыз етеді. Сондықтан шарт тараптары жалдау шарттарының талаптарына мұқият қарауы қажет».
Норма қалай жұмыс істейді
Шын мәнінде бұл ереже жаңа емес және бұрыннан заңнамада бар.
- меншік иесі өз құқығын сақтайды
- жалға алушы шартты бұзса, шығарылады
- даулы жағдайлар сот арқылы шешіледі
Қарапайым тілмен
Бұл норма екі тараптың да мүддесін қорғайды:
- жалға алушыны заңсыз шығарудан қорғайды
- меншік иесін әділетсіз жағдайлардан қорғайды
- құқықтар мен міндеттердің тепе-теңдігін сақтайды
Яғни, бұл ереже тегін әрі жауапкершіліксіз тұру құқығын бермейді.
Бұл не үшін маңызды
Тұрғын үй мәселесі — қоғамдағы ең сезімтал тақырыптардың бірі.
- қате ақпарат әлеуметтік алаңдаушылық тудырады
- заңды дұрыс түсіну маңызды
- ресми түсіндірмелер жалған ақпаратты азайтады
Қорытынды
Ашимбаевтың пікірінше, жаңа Конституциядағы норма жалға алушыларға артықшылық бермейді. Керісінше, ол меншік құқығын қорғап, екі тараптың да құқықтарын тең дәрежеде қамтамасыз етеді.
