Қазақстанда су мәселесі – жай ғана инфрақұрылым емес, елдің ауыл шаруашылығы мен азық-түлік қауіпсіздігінің өзегі.
Соңғы жылдары бұл бағытта нақты өзгерістер байқала бастады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Әсіресе суару каналдарын механикалық тазалау қарқынының үш еседен астам өсуі – соның айқын дәлелі.
Каналдар неге маңызды?
Көп жағдайда каналдар көзге көрінбейтін, бірақ ауыл шаруашылығы үшін аса маңызды жүйе. Олар арқылы су егістікке жетеді. Бірақ жылдар бойы тазаланбаған каналдар лайланып, шөп басып, су өткізу қабілетін жоғалтады. Нәтижесінде – су жетпейді, өнім төмендейді, фермерлер шығынға батады.
Сондықтан каналдарды уақытылы тазалау – жай ғана техникалық жұмыс емес, бұл тікелей егіннің тағдырына әсер ететін фактор.
Үш жылдағы серпіліс
Су ресурстары және ирригация министрлігі құрылғаннан кейін бұл салада қозғалыс айқын байқалды:
- 2023 жылы – 562 шақырым канал тазартылды
- 2024 жылы – 1148 шақырым
- 2025 жылы – 1840 шақырым
Ал 2026 жылдың басынан бері 700 шақырым канал тазаланып үлгерді. Жыл соңына дейін бұл көрсеткішті 2211 шақырымға жеткізу жоспарланып отыр.
Бұл жай ғана статистика емес. Бұл – нақты нәтиже. Яғни, бірнеше жыл бұрынғыға қарағанда, қазір каналдарды тазалау жұмыстары жүйелі түрде және қарқынды жүріп жатыр.
Неге дәл қазір?
Мамандар бұл өсімді бірнеше фактормен байланыстырады. Ең бастысы – техниканың жаңаруы.
«Қазсушар» кәсіпорны соңғы жылдары техника паркін айтарлықтай күшейтті. Қазір олардың балансында 2100-ден астам арнайы техника бар. Тек өткен жылдың өзінде:
- 576 техника – арнайы қаржы есебінен
- 135 техника – тарифтік қаражат арқылы алынған
Жаңа техника – жылдамдық пен сапа. Бұрын қолмен немесе ескі әдістермен жүргізілген жұмыстар қазір механикаландырылып, бірнеше есе тиімді бола бастады.
Бұл қарапайым адамға не береді?
Каналдардың тазалануы – ауылдағы фермер үшін нақты пайда:
- Су егістікке тез әрі толық жетеді
- Өнім көлемі артады
- Су ысырап болмайды
- Құрғақшылықтың әсері азаяды
Ал жалпы ел үшін бұл – азық-түлік бағасының тұрақтылығы мен ауыл шаруашылығының дамуы.
Алда не күтеміз?
Биыл жоспарланған 2211 шақырым – рекордтық көрсеткіш болуы мүмкін. Бірақ басты мәселе тек көлемде емес. Ең маңыздысы – бұл жұмыстың тұрақты жүйеге айналуы.
Егер каналдарды тазалау дәл осылай жалғаса берсе, Қазақстан су тапшылығына бейімделудің нақты жолын тапқан елдердің қатарына қосылуы мүмкін.
Су – стратегиялық ресурс. Ал оны дұрыс басқару – болашаққа салынған инвестиция.
