Ақмола облысында экологияға бөлінген миллиардтаған теңге қаржының тиімсіз жұмсалуының алдын алу дерегі қоғам назарын аударды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Мамандандырылған табиғат қорғау прокуратурасы жүргізген талдау нәтижесінде 2026 жылға жоспарланған бюджет қаражатының бір бөлігі негізсіз қарастырылғаны анықталған.
Қағаздағы жоспар – шынайы қажеттілік емес
2025 жылдың қыркүйегінде облыстық мәслихат қоршаған ортаны қорғауға бағытталған 4,1 млрд теңгелік іс-шаралар жоспарын бекіткен еді. Қаражат экологиялық мәселелерді шешуге жұмсалуы тиіс болатын. Алайда тексеру барысында кейбір шығындардың нақты қажеттілігі күмән тудырған.
Мәселен, жоспарға 55 млн теңге бөліп, 16 жер қойнауын пайдалану нысанын рекультивациялау үшін жобалық-сметалық құжаттама әзірлеу енгізілген. Бір қарағанда, бұл экология үшін маңызды шара сияқты көрінеді. Бірақ заң бойынша мұндай жұмыстарды мемлекет емес, жер қойнауын пайдаланушылар өз есебінен жүргізуге міндетті.
Заң бар, бірақ сақталмаған
Қазақстан заңнамасы бұл мәселені нақты реттейді: жер қойнауын пайдаланушылар өз қызметінің салдарын өздері жоюы тиіс. Тіпті кейбір компанияларға қатысты сот шешімдері де бар – оларды рекультивация жұмыстарын жүргізуге міндеттеген.
Соған қарамастан, басқарма бұл шығынды бюджет есебінен қаржыландыруды жоспарлаған. Яғни мемлекет жеке компаниялардың міндетін өз мойнына алмақ болған.
Миллиардтар қалай «жоғалуы» мүмкін еді?
Бұл тек бір мысал ғана. Жалпы алғанда, прокуратура 1,6 млрд теңгеден астам сомаға жоспарланған төрт ірі іс-шараның тиімсіз екенін анықтаған. Егер бұл қаржы бөлінгенде, ол нақты нәтиже бермей, жай ғана формалды жұмыстарға жұмсалуы мүмкін еді.
Прокуратура араласпағанда не болар еді?
Осындай жағдайда бюджет қаражатының мақсатсыз жұмсалуы жиі байқалады: қағаз жүзінде бәрі дұрыс, бірақ іс жүзінде нәтиже жоқ. Бұл – тек қаржының емес, экологиялық мәселелердің де шешілмей қалуына әкеледі.
Прокуратураның араласуымен облыс әкімдігіне заң бұзушылықтарды жою туралы акт енгізіліп, күмәнді шығындар жоспардан алынып тасталған.
Неге бұл маңызды?
Бұл жағдай бірнеше маңызды сұрақты көтереді:
- Мемлекеттік органдар бюджетті қалай жоспарлайды?
- Неге кейде заң талаптары ескерілмейді?
- Қоғам қаржының қайда жұмсалып жатқанын қаншалықты бақылап отыр?
Ең бастысы – бұл оқиға көрсеткендей, бақылау болса, миллиардтаған теңгені үнемдеуге болады.
Ақмола облысындағы жағдай – жай ғана тексеру нәтижесі емес. Бұл бюджет қаражатын тиімді пайдалану мәселесінің қаншалықты өзекті екенін көрсететін нақты мысал. Егер әрбір осындай жоба мұқият сарапталса, үнемделген қаражатты шын мәнінде маңызды экологиялық мәселелерге бағыттауға болар еді.
