27 сәуір күні Қасым-Жомарт Тоқаев қол қойған екі заң алғаш қарағанда жай техникалық құжат сияқты көрінуі мүмкін.
Бірақ мәніне үңілсеңіз, бұл құжаттар Орталық Азияның қауіпсіздігі мен болашақ энергетикалық бағытына тікелей әсер ететін маңызды шешімдер, деп хабарлайды DKNews.kz.
Радиациялық қауіпсіздік: көрінбейтін қатерге қарсы ортақ бақылау
Бірінші заң Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы елдері арасындағы радиациялық жағдай туралы деректермен алмасу келісімін ратификациялауға қатысты.
Қарапайым тілмен айтқанда, енді аймақтағы елдер радиациялық ахуал туралы ақпаратты бір-бірінен жасырмайды. Егер бір жерде радиация деңгейі көтерілсе немесе күмәнді өзгеріс байқалса, көрші мемлекеттер бұл туралы дереу хабардар болады.
Бұл не үшін маңызды?
Себебі радиация – көзге көрінбейтін, бірақ салдары өте ауыр қауіп. Мұндай жағдайда уақыт – ең басты фактор. Ақпарат неғұрлым тез жетсе, соғұрлым әрекет ету де жылдам болады.
Келісім бірнеше маңызды талаптарды бекітеді:
- ақпарат міндетті түрде нақты әрі сенімді болуы тиіс;
- егер дерек уақытында жіберілмесе, бұл туралы алдын ала ескертіледі;
- алынған мәліметтер тек келісім аясында ғана пайдаланылады.
Бір қызығы, бұл жүйе тек мемлекеттік мониторингке қатысты. Яғни атом электр станциялары сияқты нысандардың деректері бұл келісімге кірмейді — олар бөлек реттеледі.
Қазір елдер ортақ ережелерді де пысықтап жатыр: деректер форматы, сақтау мерзімі, жауапты тұлғалар — бәрі бір жүйеге келтірілмек. Бұл болашақта ақпарат алмасудағы бейберекетсіздікті жойып, процесті барынша жылдам әрі ашық етеді.
Жасыл энергетика: аймақ жаңа ойынға кірісті
Екінші заң әлдеқайда ауқымды — Қазақстанның Әзербайжан және Өзбекстан елдерімен жасыл энергетика саласындағы стратегиялық серіктестігі туралы.
Бұл жай келісім емес — бұл жаңа энергетикалық бағыттың бастамасы.
Құжат аясында үш ел:
- жаңартылатын энергия көздерін бірге дамытады;
- «жасыл» сутек пен аммиак өндірісін жолға қояды;
- электр энергиясын тасымалдаудың ортақ жүйесін құрады.
Яғни бұл – дәстүрлі мұнай-газдан біртіндеп бас тартып, экологиялық таза энергияға көшуге бағытталған нақты қадам.
Неге бұл маңызды?
Әлем қазір өзгеріп жатыр. Көп елдер көмірсутектерден бас тартып, таза энергияға көшуді жеделдетіп жатыр. Осындай кезеңде инфрақұрылымды ерте дайындаған мемлекеттер ұтады.
Қазақстан бұл жерде айтарлықтай артықшылыққа ие. Елдің кең даласы жел энергетикасына, ал күн сәулесі мол аймақтар күн электр станцияларына өте қолайлы.
Тағы бір маңызды тұс — техникалық стандарттарды біріктіру. Бұл дегеніміз, болашақта электр энергиясын елдер арасында өткізу әлдеқайда жеңіл әрі сенімді болады. Бюрократия азайып, жүйелер бір-бірімен үйлесімді жұмыс істейді.
Бұл шешімдер нені білдіреді?
Бұл екі заң екі түрлі бағыт сияқты көрінгенімен, түпкі мәні бір.
Біріншісі — қауіпсіздік. Яғни күтпеген қатерлерге дайын болу.
Екіншісі — болашақ экономика. Яғни жаңа энергия дәуіріне бейімделу.
Қазақстан бұл жерде екі бағытты қатар ұстап отыр: бір жағынан — қауіпсіздік жүйесін күшейту, екінші жағынан — жаңа энергетикалық нарықта өз орнын бекіту.
Ең бастысы, бұл қадамдар жалғыз жасалып жатқан жоқ. Аймақтық серіктестік күшейіп келеді. Ал бұл — Орталық Азияның алдағы жылдардағы дамуын анықтайтын факторлардың бірі болуы әбден мүмкін.
