Шымкентте білім саласын дүр сілкіндірген ірі жемқорлық ісі сотқа жолданды.
Қаржылық мониторинг агенттігінің мәліметінше, бірнеше жыл бойы мемлекеттен миллиардтаған теңге «жалған студенттер» арқылы заңсыз алынған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ең қызығы — схеманы ұйымдастырды деген негізгі тұлға осы уақыт ішінде түрмеде отырған.
Тергеу нұсқасына сәйкес, 2018 жылдан 2023 жылға дейін «Оңтүстік Қазақстан жоғары медициналық колледжі» мен «Оңтүстік Қазақстан гуманитарлық-қаржы колледжі» арқылы ауқымды қылмыстық схема жұмыс істеген. Ресми құжаттарда жүздеген адам студент ретінде тіркелгенімен, олардың бір бөлігі іс жүзінде аудитория көрмеген.
«Студент» бар, бірақ сабақ жоқ
Тергеушілердің айтуынша, схема өте қарапайым әрі жүйелі болған. Адамдар колледжге формалды түрде қабылданады. Кейін солардың атымен мемлекеттен білім беру гранттары, қайта даярлау бағдарламалары және түрлі бюджет қаржылары алынған.
Құжат жүзінде бәрі заңды көрінген. Қабылдау туралы бұйрықтар шығарылған, электронды қолтаңбалар қолданылған, жалған актілер толтырылған. Бірақ шын мәнінде көптеген «студент» білім алмаған.
Одан бөлек, медициналық колледждің ақылы бөлімінде оқыған кейбір студенттер мемлекет есебінен оқып жатқандай рәсімделгені анықталған. Яғни бір студент үшін екі түрлі қаржы айналымы жүрген болуы мүмкін.
Жұмыс істемеген колледж
Тергеу барысында тағы бір шулы жайт белгілі болды. «Оңтүстік Қазақстан гуманитарлық-қаржы колледжі» іс жүзінде толыққанды білім беру ұйымы ретінде жұмыс істемеген.
ҚМА мәліметіне сүйенсек, бұл құрылым көбіне бюджеттен қаржы алу құралы ретінде пайдаланылған. Тергеушілер оны «формалды мекеме» деп сипаттайды.
Сарапшылар мұндай схемалардың қауіпті тұсы — қағаз жүзінде бәрі дұрыс болып көрінуінде дейді. Себебі электронды жүйелер, бұйрықтар және ресми базалар қолданылған кезде жалғандықты анықтау қиынға соғады.
Түрмеде отырып басқарған
Бұл істе қоғам назарын ерекше аудартқан деталь — схеманы ұйымдастырушы деп танылған адамның соңғы үш жыл бойы бас бостандығынан айыру мекемесінде отырғаны.
Соған қарамастан, тергеу мәліметінше, ол заңсыз әрекеттерді қашықтан басқарып отырған. Яғни қылмыстық схема темір тордың ар жағынан үйлестірілген болуы мүмкін.
Бұл жағдай Қазақстандағы түзету жүйесіндегі бақылау мәселесін де қайта күн тәртібіне шығарды.
Дубайдағы пәтерге дейін тыйым салынды
Іс аясында мемлекетке келген жалпы шығын 1,3 миллиард теңгеден асқаны айтылды. Тергеу кезінде күдіктілер 65 миллион теңгені өз еркімен өтеген.
Сот санкциясымен бірнеше мүлікке тыйым салынған:
- Дубайдағы пәтер;
- 3 пәтер;
- 3 тұрғын үй;
- 3 автокөлік.
Қазір екі күдікті қамауда отыр. Тағы үш адамға ешқайда кетпеу туралы қолхат берілген.
Білім саласындағы ескі мәселе қайта көтерілді
Соңғы жылдары Қазақстанда «жалған студенттер», «қағаз жүзіндегі колледждер» және мемлекеттік тапсырысқа қатысты даулар жиі айтылып жүр. Әсіресе өңірлерде студент саны арқылы қаржы алу схемалары бірнеше рет тексеруге ілінген.
Бұл іс сол проблеманың әлі де өзекті екенін көрсетті.
Өйткені мәселе тек қаржыда емес. Сарапшылардың пікірінше, мұндай схемалар білім сапасына, дипломдардың құндылығына және мемлекеттік жүйеге деген сенімге тікелей әсер етеді.
Қылмыстық іс қазір сотқа жолданған. Тергеуге қатысты өзге ақпарат жария етілмейді.
