Қазақстанда өзін Мемлекеттік кірістер комитетінің қызметкері ретінде таныстыратын алаяқтар көбейіп барады.
Соңғы уақытта азаматтарға телефон шалып, «салық деректеріңізді жаңарту керек», «қызмет түрін растау қажет» немесе «e-Salyq mobile қосымшасын қайта тіркеуден өткізу керек» деп қысым көрсететін жағдайлар жиілеген, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ең қауіптісі — олар бәрін өте сенімді түрде айтады. Кейбірі ресми терминдерді қолданады, енді бірі адамның ЖСН-ін немесе аты-жөнін айтып, сенімге кіруге тырысады. Көп адам дәл осы сәтте абдырап, алаяқтардың айтқанын орындап қояды.
Алаяқтар қандай схема қолданады?
Әдетте қоңырау шалушы өзін «салық инспекторы», «Мемлекеттік кірістер комитетінің маманы» немесе «техникалық қызметкер» ретінде таныстырады. Одан кейін:
- «Сіздің қызметіңіз расталмаған» дейді;
- «Екі жыл сайын міндетті түрде жаңарту керек» деп сендіреді;
- «Қазір растамасаңыз, есепшотыңыз немесе ЖК-ңыз бұғатталады» деп қорқытады.
Осыдан кейін азаматтарға белгісіз қосымшаны жүктеу, күмәнді сілтемеге өту немесе SMS арқылы келген кодты айту ұсынылады.
Кей жағдайда алаяқтар e-Salyq mobile атауын пайдаланып, жалған қосымшаларға бағыттайды. Сырттай бәрі ресми сервиске ұқсайды. Бірақ бір ғана қате әрекет адамның банк қосымшасына, ЭЦҚ-сына немесе жеке кабинеттеріне бөтен адамдардың қол жеткізуіне себеп болуы мүмкін.
Неге адамдар сеніп қалады?
Мамандардың айтуынша, алаяқтар психологиялық қысым әдісін жиі қолданады. Олар адамға ойлануға уақыт бермейді.
Мысалы:
«Қазір бірден растамасаңыз, салық жүйесінен өшірілесіз»
немесе
«5 минут ішінде әрекет етпесеңіз, қызметіңіз тоқтатылады»
деген сөздер айтылады.
Көп жағдайда адам қорқып кетіп, тексерместен кодты айтып қояды немесе сілтемеге өтеді.
Мемлекеттік кірістер комитеті не дейді?
Комитет мұндай қоңыраулардың ресми органға қатысы жоқ екенін ескертті. Ведомство азаматтардан ешқашан:
- телефон арқылы SMS-код сұрамайды;
- ЭЦҚ кілтін талап етпейді;
- пароль немесе банк картасының мәліметін алмайды;
- белгісіз сілтемеге өтуді өтінбейді;
- қосымша жүктеуге мәжбүрлемейді.
Яғни, егер біреу өзін салық қызметкері ретінде таныстырып, телефон арқылы қандай да бір код немесе дерек сұраса — бұл алаяқ болуы мүмкін.
Мұндай жағдайда не істеу керек?
Мамандар бірнеше қарапайым ережені есте сақтауға кеңес береді:
- белгісіз нөмірден келген нұсқауларды орындамау;
- SMS-кодтар мен парольдерді ешкімге айтпау;
- ЭЦҚ файлдарын бөтен адамға жібермеу;
- ресми ақпаратты тек мемлекеттік сервистерден тексеру;
- күмәнді қоңырау болса, әңгімені бірден тоқтату.
Цифрлық алаяқтық күн сайын күрделеніп барады. Бұрын тек банк атынан хабарласса, қазір мемлекеттік органдардың атауын пайдаланатындар көбейген. Сондықтан кез келген «шұғыл» талапқа күмәнмен қарап, жеке мәліметтерді қорғау маңызды.
