Қазақстанда көктемгі егіс науқаны басталып кетті. Биыл диқандар үшін ең маңызды сұрақтың бірі – жердегі ылғал қоры мен алдағы жаздың ауа райы, деп хабарлайды DKNews.kz.
Үкімет отырысында Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаевтың мәліметіне сүйенсек, әзірге жағдай көңіл көншітерлік. Елдің негізгі астық егетін өңірлерінде топырақтағы ылғал қоры «оңтайлы» және «қанағаттанарлық» деңгейде бағаланып отыр.
Алайда мамандардың айтуынша, жаздың ыстығы мен кей өңірлердегі жауын-шашын тапшылығы диқандарды әлі де алаңдатуы мүмкін.
Биылғы көктем егінге қолайлы болып тұр
Министрдің сөзінше, Қостанай, Ақмола, Солтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан және Батыс Қазақстан облыстарында топырақтың метрлік қабатындағы ылғал қоры негізінен жақсы деңгейде. Бұл – көктемгі егіс үшін аса маңызды факторлардың бірі.
Ал Ақтөбе, Павлодар және Қарағанды облыстарында жағдай «қанағаттанарлық» деп бағаланғанымен, мамандар бір қауіпке назар аударып отыр. Мамыр айындағы ауа температурасы қалыпты деңгейден 1-2 градусқа жоғары болуы мүмкін. Соның салдарынан топырақтың беткі қабаты тез кеуіп кету қаупі бар.
Бұл әсіресе жауын аз түсетін аудандарда сезілуі мүмкін. Мысалы, Ақтөбе облысының Шалқар ауданында және Жамбыл облысының Қордай өңіріндегі жайылымдарда құрғақшылық қаупі байқалады.
Жауын-шашын барлық өңірде бірдей болмайды
Синоптиктердің болжамы бойынша, мамыр мен маусым айларында Қазақстанның басым бөлігінде жауын-шашын мөлшері нормаға жуық болады. Бірақ кей аймақтарда ылғал тапшылығы сақталуы ықтимал.
Әсіресе:
- Қарағанды облысының көп бөлігінде;
- Түркістан мен Жамбыл облыстарында;
- Ұлытау және Қызылорда өңірлерінде;
- Ақтөбе мен Ақмола облыстарының оңтүстік аудандарында жауын аз болуы мүмкін.
Аграрлық сарапшылардың айтуынша, дәл осы кезең – егіннің тағдырын шешетін уақыт. Себебі көктемде жиналған ылғал жазғы өнім көлеміне тікелей әсер етеді.
Маусым мен шілде қандай болады?
Алдын ала болжам бойынша, маусым айында елдің көп бөлігінде ауа температурасы қалыпты деңгейден жоғары болады. Бірақ шығыс пен оңтүстік-шығыста ауа райы біршама тұрақты сақталады.
Шығыс Қазақстан, Алматы, Абай және Жетісу облыстарында температура норма шамасында болады деп күтілуде. Бұл өңірлерде жауын-шашын да жеткілікті болуы мүмкін.
Шілдеде де Қазақстанның басым бөлігінде қалыпты ауа райы сақталады. Алайда Батыс Қазақстан, Атырау, Маңғыстау және Ақтөбе облыстарында аптап ыстық күшеюі ықтимал.
Сол уақытта шығыс өңірлерде жауын-шашын мөлшері нормадан көп болуы мүмкін. Ал батыста керісінше – жауын аз түсуі ықтимал.
Биылғы өнімге үміт бар
Министрлік жалпы вегетациялық кезеңнің басталуын қолайлы деп бағалап отыр. Бұл – диқандар үшін жақсы жаңалық. Себебі соңғы жылдары Қазақстанның бірқатар өңірінде құрғақшылық пен ыстық егін көлеміне айтарлықтай әсер еткен еді.
Дегенмен мамандар жазға арналған болжам әлі алдын ала екенін ескертеді. Ауа райы бірнеше апта ішінде өзгеруі мүмкін.
Қазгидромет енді жасанды интеллект қолданады
Биылдан бастап «Қазгидромет» ауа райын болжауда жасанды интеллект элементтері бар цифрлық жүйелерді пайдалана бастады. Министрдің айтуынша, жаңа технологиялар арқылы 48 сағаттан 10 тәулікке дейінгі нақтырақ болжам жасауға мүмкіндік бар.
Жаңа модель агрометеорологиялық және гидрологиялық болжамдардың дәлдігін арттыруы тиіс. Бұл әсіресе фермерлер үшін маңызды. Себебі егін егу, суару немесе мал жайылымын жоспарлау кезінде нақты ауа райы шешуші рөл атқарады.
Сарапшылардың пікірінше, егер көктемдегі ылғал сақталып, жаз аса қатты ыстық болмаса, биыл Қазақстанда астық түсімі жаман болмайды.
