Қазақстанда микрокредит алып, кейін қарызын өтей алмай қиналып жүргендердің саны аз емес. Бірі үстеме пайызға наразы болса, енді бірі коллекторлардың қысымына шағымданады. Осындай жағдайда көп адам не істерін білмей, әлеуметтік желіде кеңес іздеп кетеді.
Бірақ қазір қарыз алушыларға көмектесетін арнайы институт бар — микроқаржы омбудсманы, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл — қарыз алушы мен микроқаржы ұйымы арасындағы дауды сотқа жеткізбей шешуге көмектесетін тәуелсіз маман. Ең маңыздысы — оның қызметі тегін.
Микроқаржы омбудсманы нақты немен айналысады?
Егер сіз:
- микрокредит бойынша пайыздың көптігіне келіспесеңіз;
- төлем кестесін өзгерте алмай жүрсеңіз;
- айыппұл мен өсімпұлға наразы болсаңыз;
- микроқаржы ұйымы заңсыз әрекет етті деп ойласаңыз;
- қарызды өндіріп алу кезінде қысым көрсеңіз,
онда омбудсманға жүгіне аласыз.
Ол екі тарапты тыңдап, ортақ шешім табуға көмектеседі. Ал омбудсман шығарған шешімді микроқаржы ұйымы орындауға міндетті.
Қазақстандықтар омбудсманға жиі шағымдана бастаған
2026 жылдың 30 сәуіріне дейін микроқаржы омбудсманы кеңсесіне 1537 өтініш түскен. Бұдан бөлек, 1500-ден астам адам телефон арқылы кеңес алған.
Бұл қазақстандықтардың құқықтық сауаты артып келе жатқанын да көрсетеді. Бұрын көп адам соттан немесе қаржы ұйымдарынан қорқып, шағымдануға батылы жетпейтін. Қазір жағдай өзгеріп келеді.
Омбудсманға қалай жүгінуге болады?
Өтінішті бірнеше тәсілмен беруге болады:
- ресми сайт арқылы;
- электронды пошта арқылы;
- кеңсеге барып жеке тапсыру арқылы.
Алматыдағы кеңсе Мыңбаев көшесі, 53-ғимаратта орналасқан.
Қандай құжаттар қажет?
Көп адам “шағым беру қиын шығар” деп ойлайды. Негізі қажет құжаттар тізімі қарапайым:
- өтініш;
- қарыз алушының сауалнамасы;
- жеке куәлік;
- микрокредит шарты;
- төлем кестесі;
- қосымша келісімдер болса, олардың көшірмесі;
- микроқаржы ұйымына жазылған өтініштер мен жауаптар;
- дербес деректерді өңдеуге келісім.
Маңыздысы — құжаттарды неғұрлым толық жинасаңыз, мәселе соғұрлым тезірек қаралады.
Қазір микрокредит дауы неге көбейді?
Сарапшылардың айтуынша, халық арасында онлайн несие алу тым оңай болып кеткен. Бірнеше минутта рәсімделетін қарыз кейін үлкен проблемаға айналып жатады. Әсіресе табысы тұрақсыз адамдар үшін микрокредит қаржылық тұзаққа айналуы мүмкін.
Кей қазақстандықтар бір несиені жабу үшін екіншісін алады. Соның салдарынан берешек көбейіп, адам психологиялық қысымға түседі.
Осындай кезде омбудсман сотқа дейінгі соңғы мүмкіндік деуге болады.
Микрокредит аларда нені ескеру керек?
Қаржы мамандары бірнеше қарапайым кеңес береді:
- ай сайынғы төлем табыстың 50 пайызынан аспауы керек;
- шартты толық оқымай қол қоймаңыз;
- пайыздық мөлшерлемені мұқият тексеріңіз;
- кешіктірсеңіз қандай айыппұл болатынын алдын ала біліңіз;
- қиындық туындаса, жасырынбай, бірден ұйымға хабарласыңыз.
Ең бастысы — мәселені уақытында айту. Өйткені қарыз мәселесі үнсіз жүрген сайын қиындай береді.
Қазақстанда жаңа институт қалай жұмыс істеп жатыр?
Микроқаржы омбудсманы институты Қазақстанда 2024 жылдың 21 желтоқсанынан бастап енгізілді. Бұл жүйе қарыз алушылардың құқығын қорғауды күшейту үшін іске қосылған.
Қазірдің өзінде мыңдаған адам көмек сұрап үлгерген. Бұл қызмет алдағы уақытта халық үшін маңызды қаржылық қорғаныс құралдарының біріне айналуы мүмкін.
