Қазақстанда коммуналдық инфрақұрылымды жаңғырту жұмыстары жаңа кезеңге өтті.
Үкімет енді тек тозған желілерді жөндеуге емес, сонымен қатар қазақстандық өндірушілерді қолдауға және халыққа әлеуметтік көмекті автоматты түрде көрсетуге басымдық беріп отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Энергетика және коммуналдық секторды жаңғырту жөніндегі ұлттық жоба аясында өткен жобалық кеңсе отырысында дәл осы мәселелер талқыланды.
Вице-премьер Қанат Бозымбаевтың төрағалығымен өткен жиында 1,4 триллион теңгеге жуық 520 жобаның іске асырылу барысы қаралды. Қазірдің өзінде жүздеген жоба сатып алу рәсімдерінен өтіп, кейбір өңірлерде құрылыс-монтаж жұмыстары басталып кеткен.
Қай өңірлерде өзгеріс болады?
Биыл ең алдымен инженерлік желілердің тозуы жоғары аймақтарда жағдайды жақсарту көзделіп отыр. Жылу желілеріндегі мәселе Павлодар, Солтүстік Қазақстан, Маңғыстау, Қарағанды және Ақмола облыстарында өткір болса, электр желілерінің тозуы Жамбыл, Батыс Қазақстан, Абай облыстары мен Алматы қаласында өзекті болып отыр.
Ал су мәселесі Жетісу, Түркістан, Алматы және Қарағанды облыстарында жиі көтеріледі. Көптеген тұрғындар жаз айларында су тапшылығын немесе кәріз жүйесінің ескіруін сезінеді. Үкімет осы бағыттағы жобаларды жеделдетуді тапсырды.
Сарапшылардың айтуынша, коммуналдық инфрақұрылымның тозуы тек техникалық мәселе емес. Бұл — халықтың күнделікті өмір сапасына тікелей әсер ететін фактор. Қыста жылудың өшуі, жазда судың болмауы немесе электр жарығының жиі сөнуі тұрғындардың наразылығын күшейтеді.
Үкімет неге отандық өндірушілерге назар аударды?
Отырыста ерекше талқыланған мәселенің бірі — ұлттық жобаларда қазақстандық тауар өндірушілердің үлесін арттыру болды.
Қанат Бозымбаев қазақстандық өнімдерді тек құрылыс кезінде емес, жобалау кезеңінен бастап қолдану қажет екенін айтты. Өйткені қазір көптеген ірі жобаларда шетелдік жабдықтар мен материалдарға тәуелділік сақталып отыр.
Мәселен, құбырлар, кабельдер, сорғылар немесе жылу жүйелеріне арналған жабдықтардың едәуір бөлігі импортталады. Бұл бір жағынан жобалардың қымбаттауына әсер етсе, екінші жағынан жергілікті өндірістің дамуын тежейді.
Үкімет енді EPC-мердігерлер мен табиғи монополия субъектілеріне қазақстандық өнімдерді сатып алу бойынша тұрақты мониторинг жүргізуді тапсырды. Яғни ірі инфрақұрылымдық жобаларда «Қазақстанда жасалған» өнімдердің үлесі көбеюі мүмкін.
Бұл шешім қазіргі экономикалық жағдайда ерекше маңызды. Себебі отандық кәсіпорындарға тапсырыс көбейсе, жаңа жұмыс орындары ашылып, өндіріс көлемі ұлғаяды.
Жеке компанияларға жаңа мүмкіндік
Жиында тағы бір маңызды мәселе көтерілді — коммуналдық жобаларды қаржыландыру.
Вице-премьердің айтуынша, ұлттық жоба аясындағы көптеген нысандар квазимемлекеттік емес, жеке компанияларға тиесілі. Сондықтан Үкімет «Бәйтерек» холдингі арқылы мұндай бизнеске қолдауды күшейтпек.
Екінші деңгейлі банктер мен халықаралық қаржы ұйымдары арқылы қаржы тартатын компанияларға арнайы сүйемелдеу тетіктері қарастырылып жатыр. Сонымен қатар Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының қаражатын пайдалану мәселесі де талқыланды.
Егер бұл механизм іске қосылса, коммуналдық инфрақұрылымды жаңғыртуға қосымша миллиардтаған теңге тартылуы мүмкін.
Тұрғын үй көмегі енді автоматты түрде берілуі мүмкін
Жиынның тағы бір маңызды жаңалығы — тұрғын үй көмегін тағайындау процесін толық автоматтандыру жоспары.
Қазір көптеген азамат әлеуметтік көмек алу үшін құжат жинап, мемлекеттік органдарға бірнеше рет баруға мәжбүр. Үкімет бұл процесті цифрландыру арқылы жеңілдетпек.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі жүйенің техникалық дайындығы аяқталғанын хабарлады. Енді ақпараттық жүйелерді толық интеграциялау жұмыстары жүріп жатыр.
Жоспар бойынша, 2026 жылғы 1 шілдеге дейін тұрғын үй көмегін есептеу мен тағайындау проактивті форматқа көшірілуі тиіс. Яғни азаматтардың табысы мен әлеуметтік мәртебесі жүйеде автоматты түрде тексеріліп, көмек алуға құқығы бар адамдарға қызмет өздігінен ұсынылады.
Бұл әсіресе көпбалалы отбасылар, зейнеткерлер және табысы төмен азаматтар үшін маңызды өзгеріс болуы мүмкін.
Коммуналдық жүйені жаңғырту неге маңызды?
Қазақстанда инженерлік желілердің басым бөлігі өткен ғасырдың 70-80 жылдары салынған. Кейбір аймақтарда құбырлардың тозуы 70 пайыздан асады.
Соңғы жылдары елде жылу орталықтарындағы апаттар жиілеп кетті. Екібастұздағы жағдай қоғамда үлкен резонанс тудырғаны белгілі. Осыдан кейін коммуналдық инфрақұрылымды жаңғырту мәселесі Үкіметтің негізгі басымдықтарының біріне айналды.
Қазір билік тек апаттарды жоюмен емес, жүйені толық жаңартумен айналысуға көшкенін көрсеткісі келеді. Ал бұл процесс миллиардтаған инвестицияны, жаңа технологияларды және тиімді бақылауды талап етеді.
