2024 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстанда дәрілік заттарды таңбалау жүйесі енгізілді. Қазіргі уақытта бұл жүйе елдің фармацевтикалық нарығының 100%-ын қамтиды. Дәріхана сөрелеріндегі таңбаланған препараттардың үлесі 70%-ға жеткен. Қалған бөлігі – жүйе енгізілгенге дейін өндірілген және белгіленген тәртіппен айналымнан біртіндеп шығарылып жатқан дәрілік заттар, деп хабарлайды DKNews.kz.
Таңбалау жүйесінің масштабы мен нәтижелері
Тауарларды таңбалау және қадағалаудың бірыңғай операторының деректері бойынша:
- 2024 жылғы 1 шілдеден бастап 960 миллионнан астам дәрілік зат қаптамасы таңбаланған;
- Жүйе іске қосылған алғашқы айда 10,2 миллион қаптама таңбаланса, 2024 жылдың желтоқсанында ай сайынғы көлем 49 миллионға жеткен;
- 2025 жылдың қаңтар–сәуір айларында шамамен 180,5 миллион қаптама таңбаланса, 2026 жылдың осы кезеңінде бұл көрсеткіш 205,3 миллионға жетіп, 14%-ға өскен.
Бұл деректер нарық қатысушыларының таңбалау жүйесіне қатысуының артып келе жатқанын және фармацевтика саласындағы ашықтықтың күшейгенін көрсетеді.
Мемлекеттік дәрілік қамтамасыз ету және отандық өндірушілер
Мемлекеттік дәрілік қамтамасыз ету шеңберінде бірыңғай дистрибьютор 145 миллион қаптама таңбаланған препарат сатып алған:
- 122 миллион қаптама (84%-дан астам) – отандық өндірушілердің өнімі;
- 23,6 миллион қаптама – импорттық препараттар.
Таңбалау жүйесі әрбір қаптаманың өндірістен түпкі тұтынушыға дейінгі барлық кезеңдегі толық қадағалануын қамтамасыз етеді. Бұл жалған өнімдерге жол бермеу, сапаны бақылау және заңбұзушылықтарға жедел әрекет етуге мүмкіндік береді.
Халықаралық мойындау: ML3 мәртебесі
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының бағалауы нәтижесінде Қазақстан дәрілік заттарды реттеу саласында Жаһандық бенчмаркинг құралы шеңберінде үшінші жетілу деңгейін (ML3) растады. Бұл ТМД елдері арасында алғашқы мәртебе болып саналады.
Бағалау сегіз негізгі индикатор бойынша жүргізілді:
- Ұлттық реттеуші жүйе;
- Дәрілік заттарды тіркеу және сатуға рұқсат беру;
- Фармакологиялық қадағалау;
- Нарықты бақылау және қадағалау;
- Лицензиялау;
- Инспекциялау;
- Зертханалық зерттеулер;
- Клиникалық зерттеулерді қадағалау.
ML3 мәртебесі дәрілік заттардың айналымының барлық кезеңінде халықаралық стандарттарға сәйкес көпдеңгейлі сапа тексерісінен өтетінін білдіреді. Бұл қазақстандықтар үшін препараттардың қауіпсіздігіне тікелей кепілдік болып табылады.
Қазақстан фармацевтика саласының артықшылықтары
- Халықаралық серіктестер тарапынан сенім арту;
- Экспорттық әлеуеттің кеңеюі;
- Қазақстанның фармацевтикалық құзыреттердің өңірлік орталығы ретіндегі позициясының нығаюы;
- Ел ішінде және сыртқы нарықта дәрілік заттардың сапалы және қауіпсіз айналымының қамтамасыз етілуі.
