Қазақстанда жұмыс іздеп жүргендердің саны аз емес. Бірі тұрақты табыс тапқысы келеді, енді бірі жаңа мамандық меңгеріп, өмірін өзгертуге тырысады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Осындай жағдайда мемлекет ұсынатын жұмыспен қамту бағдарламалары қаншалықты тиімді? Биылғы көрсеткіштерге қарасақ, еңбек нарығында қозғалыс бар.
2026 жылғы 1 мамырдағы мәлімет бойынша, елімізде 101 мыңнан астам адам жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларына тартылған. Ал жалпы жұмысқа орналасқандар саны 140,8 мың адамға жетті. Бұл – тек ресми тіркелген көрсеткіш.
Қандай жұмыстар ұсынылды?
Қазір мемлекет уақытша табыс тауып қана қоймай, адамдарды тұрақты еңбекке бейімдеуге басымдық беріп отыр. Соның ішінде ең көп қолданылатын бағыттардың бірі – субсидияланатын жұмыс орындары.
Бүгінде мұндай жұмыс орындарына 50 мыңнан астам адам жіберілген. Оның ішінде:
- 37,6 мың адам қоғамдық жұмыстарға;
- 5,4 мың адам әлеуметтік жұмыс орындарына;
- 2,7 мың жас маман жастар практикасына;
- 4,9 мың адам «Күміс жас» жобасына қатысқан.
Әсіресе «Күміс жас» бағдарламасына қызығушылық артып келеді. Себебі 50 жастан асқан азаматтарға жұмыс табу көбіне қиынға соғады. Көп компания жас кадрларды таңдаса, тәжірибелі мамандар еңбек нарығында тасада қалып жатады. Бағдарлама осы олқылықтың орнын толтыруға бағытталған.
Диплом емес, дағды маңызды бола бастады
Соңғы жылдары еңбек нарығында дипломнан бұрын нақты дағдыға сұраныс күшейді. Сондықтан мемлекет онлайн оқытуға ерекше назар аударып отыр.
Биыл 31,7 мың жұмыссыз азамат онлайн курстарға қатысқан. Оның 25 мыңнан астамы оқуын аяқтап, сертификат алған.
Қазір қысқа мерзімді IT, SMM, бухгалтерия, маркетинг, дизайн секілді бағыттарға сұраныс жоғары. Себебі мұндай мамандықтар тез табыс табуға мүмкіндік береді. Әсіресе жастар арасында онлайн форматтағы оқу танымал бола бастаған.
Қазақтар бизнеске бет бұрып жатыр
Жұмыс іздеумен қатар, өз кәсібін ашуға ниетті адамдар да көбейген. Осыған байланысты «Бастау Бизнес» жобасы жалғасып жатыр.
Жыл басынан бері 16,9 мың адам кәсіпкерлік негіздерін оқыған. Оның 7,3 мыңы сертификат алып шыққан.
Бағдарлама аясында адамдарға тек бизнес ашуды емес, қаржыны басқаруды, клиент табуды, нарықты түсінуді де үйретеді. Ауыл-аймақта шағын наубайхана, тігін цехы, мал шаруашылығы немесе онлайн сауда бастағандар аз емес.
1,7 миллион теңгеге дейін грант беріледі
2026 жылы әлеуметтік осал топтағы азаматтарға жаңа бизнес бастау үшін 9 мың мемлекеттік грант беру жоспарланып отыр. Грант көлемі – 400 АЕК, яғни шамамен 1 миллион 730 мың теңге.
Бұл қаржы қайтарымсыз беріледі. Бірақ оны алу үшін арнайы оқу курсынан өтіп, бизнес-жоспар қорғау қажет.
Соңғы жылдары грантқа қызығушылық қатты өскен. Өйткені көпшілік үшін бұл – банктен несие алмай-ақ кәсіп бастауға мүмкіндік.
Жұмысқа орналасу қалай жүріп жатыр?
Ресми дерек бойынша, биыл жұмысқа орналасқан 140,8 мың адамның:
- 50,6 мыңы – мемлекеттік жұмыспен қамту шаралары арқылы;
- 48,3 мыңы – Электрондық еңбек биржасы арқылы;
- 40 мыңы – «10 мың тұрғынға 100 жұмыс орны» бастамасы аясында;
- 1,9 мыңы – мемлекеттік жобалар шеңберінде жұмыс тапқан.
Сарапшылардың айтуынша, қазір еңбек нарығында ең үлкен мәселенің бірі – маман тапшылығы мен дағды сәйкессіздігі. Яғни бір жағында жұмыссыз адамдар бар, екінші жағында маман іздеп отырған компаниялар көп. Бірақ талап пен қабілет сәйкес келе бермейді.
Қазақстандықтар қандай жұмыс іздейді?
Қазір жастар арасында кеңседе ғана емес, еркін форматтағы жұмысқа қызығушылық жоғары. Көп адам қашықтан жұмыс істеуді, фрилансты немесе жеке кәсіп бастауды қалайды.
Ал жұмыс берушілер көбіне:
- техникалық мамандарды;
- құрылыс саласының қызметкерлерін;
- жүргізушілерді;
- IT мамандарды;
- медицина қызметкерлерін іздейді.
Сондықтан қысқа мерзімде жаңа мамандық меңгеру бүгінде трендке айналып барады.
Еңбек нарығы өзгеріп жатыр
Бүгінгі еңбек нарығы бұрынғыдай емес. Бір дипломмен өмір бойы бір жұмыста отыру кезеңі аяқталуға жақын. Қазір адамдар бірнеше мамандықты қатар меңгеруге тырысады, ал мемлекет жұмыспен қамту бағдарламаларын сол өзгерістерге бейімдеп жатыр.
Биылғы көрсеткіштерге қарасақ, қазақстандықтардың жаңа мүмкіндік іздеуге деген талпынысы күшейгені байқалады. Бірі жұмыс тауып жатыр, бірі кәсіп бастап жатыр, енді бірі жаңа дағды үйреніп жатыр. Ең бастысы — еңбек нарығында қозғалыс бар.
