Sim-картамен “оңай табыс” табу қылмыстық іске ұласуы мүмкін

Соңғы уақытта Қазақстанда алаяқтардың жаңа тәсілі жиілеп барады.

Олар жасөспірімдер мен студенттерге “оңай ақша табуды” ұсынып, sim-карталар мен әлеуметтік желідегі аккаунттарды сатып алуда, деп хабарлайды DKNews.kz.

Ал сырттай қарағанда зиянсыз көрінетін бұл әрекет кейін ауыр мәселеге айналуы мүмкін.

Ішкі істер министрлігі дәл осы мәселеге байланысты азаматтарға ресми ескерту жасады. Ведомство мәліметінше, кәмелетке толмағандар белгісіз адамдардың тапсырмасымен жаңа sim-карталарды іске қосып, оларды Telegram, WhatsApp немесе басқа мессенджерлерге тіркеп береді. Кейін бұл аккаунттар бөтен адамдардың қолына өтеді.

Ең қауіптісі — ол аккаунттар кейін алаяқтық қоңыраулар жасауға, адамдарды алдауға, жалған хабарламалар таратуға пайдаланылуы мүмкін.

“Тек аккаунт бердім” деген сылтау көмектеспейді

Көп жағдайда жастар мұндай “жұмысты” қауіпсіз деп қабылдайды. Әлеуметтік желілерде “бір номер тіркеп берсең — ақша аласың” деген хабарламалар көбейген. Кейбіреулер бірнеше минутта бірнеше мың теңге табуға келіседі.

Бірақ мәселе мұнда басталады.

Егер сол аккаунт арқылы біреуді алдап, ақша жымқырылса немесе басқа қылмыс жасалса, құқық қорғау органдары ең алдымен тіркелген номер мен аккаунт иесіне шығады. Яғни, “өзім ешкімді алдаған жоқпын” деу жауапкершіліктен толық босатпайды.

ІІМ мұндай әрекеттер Қазақстан заңнамасы бойынша қылмысқа жәрдемдесу ретінде бағалануы мүмкін екенін ескертті.

Алаяқтар неге дәл жастарды таңдайды?

Сарапшылардың айтуынша, интернет-алаяқтар көбіне мектеп оқушылары мен студенттерді іздейді. Себебі олар:

• тез ақша табуға қызығады;
• қауіптің деңгейін толық түсінбеуі мүмкін;
• жеке деректердің құнын бағаламайды;
• онлайн ұсыныстарға жиі сенеді.

Қазір Telegram-дағы жабық чаттарда “аккаунт сатып аламыз”, “sim-карта керек”, “номер жалға аламыз” деген хабарламалар ашық таралып жүр. Кейде мұндай “жұмыс” курьерлік қызмет немесе “маркетинг тапсырмасы” ретінде жасырылып ұсынылады.

Бір sim-карта — ондаған алаяқтық қоңырау

Киберқылмысқа қарсы мамандардың айтуынша, қаскөйлерге өз номерлерін пайдалану қауіпті. Сондықтан олар басқа адамдардың атына тіркелген sim-карталарды қолданады.

Осындай “таза” аккаунттар арқылы:

• банктен хабарласып тұрғандай сөйлеседі;
• жалған инвестициялық жобаларды ұсынады;
• мессенджерлерде адамдардың туыстары болып жазуы мүмкін;
• несие рәсімдеуге әрекет жасайды.

Кей жағдайда бір ғана номер бірнеше қылмыстық схемаға қолданылуы ықтимал.

Не істеу керек?

ІІМ азаматтарға бірнеше маңызды ескерту жасады:

• күмәнді адамдарға sim-карта рәсімдеп бермеу;
• өз аккаунттарыңыз бен мессенджерлеріңізді бөтен адамдарға пайдалануға бермеу;
• балалар мен жасөспірімдерге мұндай әрекеттің салдарын түсіндіру;
• күдікті ұсыныстар кездессе, құқық қорғау органдарына хабарлау.

Цифрлық сауат енді — қауіпсіздік мәселесі

Бұрын интернеттегі қауіп көбіне фишинг немесе вируспен байланысты айтылатын. Қазір жағдай өзгерді. Алаяқтар енді адамдардың өздерін құрал ретінде пайдалануға көшкен.

Сол себепті “бір реттік жеңіл табыс” кейде ұзақ мәселеге айналуы мүмкін. Әсіресе жастар үшін.

Бүгінде цифрлық қауіпсіздік — тек парольді қорғау емес. Бұл өз атыңды, номеріңді және аккаунтыңды қылмыстық схемаларға араластырмау деген сөз.