2026 жылдың жазында Ақтөбе тағы да әлемдік шахмат картасының назарындағы қалаға айналмақ.
3-11 маусым аралығында мұнда дәстүрлі «Владимир Дворкович мемориалы – Aktobe Open 2026» халықаралық фестивалі өтеді. Биылғы турнирдің басты ерекшелігі – рекордтық жүлде қоры мен әлемдік деңгейдегі қатысушылар құрамы, деп хабарлайды DKNews.kz.
Masters турнирінің жүлде қоры 100 мың АҚШ долларына жетіп отыр.
Бұл тек Қазақстандағы емес, Орталық Азиядағы ең ірі классикалық шахмат турнирлерінің біріне айналғалы тұр.
Ақтөбеге әлемнің үздік гроссмейстерлері келеді
Биылғы фестивальге әлемнің 21 елінен шахматшылар қатысады. Олардың арасында 23 гроссмейстер бар. Турнирдің деңгейін бір ғана факт көрсетеді: қатысушылар қатарында рейтингі 2600-ден жоғары алты бірдей шахматшы өнер көрсетеді.
Негізгі фавориттердің бірі – қытайлық Ван Хао. Ол кезінде әлем чемпиондығына үміткерлер турнирінде ойнаған тәжірибелі гроссмейстер. Қазіргі рейтингі – 2684. Шахмат әлемінде оның позициялық стилі мен суыққанды ойыны ерекше бағаланады.
Ақтөбеге сондай-ақ:
- 2023 жылғы Еуропа чемпионы Алексей Сарана;
- 2018 жылғы Еуропа чемпионы Иван Шарич;
- рапидтен әлем чемпионы Даниил Дубов;
- тәжірибелі Александр Предке;
- Антон Демченко келеді.
Дубовтың қатысуы турнирге бөлек қызығушылық туғызады. Ол тек мықты шахматшы ғана емес, батыл әрі креативті стилімен танымал ойыншы. Оның партиялары әлеуметтік желілерде миллиондаған қаралым жинайды.
Қазақстандықтар кімдер?
Жанкүйерлер үшін басты интрига – қазақстандық шахматшылардың өнері.
Ел намысын Денис Махнёв, Қазыбек Нөгербек, Эдгар Мамедов, Рамазан Жалмаханов секілді тәжірибелі гроссмейстерлер қорғайды. Сонымен қатар жас буыннан Алдияр Аңсат, Арыстанбек Оразаев және Даниял Сәпенов те назарда болады.
Соңғы жылдары Қазақстан шахматы жаңа деңгейге көтерілді. Жас ойыншылар халықаралық турнирлерде тұрақты нәтиже көрсетіп жүр. Сондықтан Ақтөбедегі дода тек қонақтардың шоуы емес, отандық шахматтың нақты деңгейін көрсететін алаң болмақ.
Әйелдер арасындағы бәсеке де қызады
Фестивальде әйел шахматшылардың құрамы да өте мықты.
Ақтөбеге халықаралық шебер Полина Шувалова мен үндістандық атақты гроссмейстер Харика Дронавалли келеді. Ал Қазақстан атынан Алуа Нұрман, Лия Құрманғалиева, Әсел Серікбай және басқа да мықты спортшылар қатысады.
Әсіресе Алуа Нұрманның ойынына қызығушылық жоғары. Ол соңғы жылдары халықаралық турнирлерде тұрақты прогресс көрсетіп келеді.
Неге бұл турнир маңызды?
Aktobe Open қазір жай ғана өңірлік жарыс емес. Турнир ресми түрде FIDE Circuit 2026-2027 халықаралық сериясына енген. Бұл дегеніміз – мұнда жиналған ұпайлар әлемдік рейтинг пен ірі халықаралық турнирлерге жолдама алу үшін маңызды.
Шын мәнінде, Ақтөбедегі жарыс арқылы кейбір шахматшылар әлем чемпиондығына апарар ұзақ жолдағы маңызды ұпайларын жинауы мүмкін.
Тағы бір маңызды жайт – бұл турнир Қазақстан Кубогының алғашқы кезеңі саналады. Яғни елдің үздік шахматшылары үшін маусым дәл осы Ақтөбеде басталады.
100 мың доллар қалай бөлінеді?
Masters турнирінде жеңімпаз 18 мың доллар алады. Екінші орынға – 14 мың, үшінші орынға – 10 мың доллар қарастырылған.
Жүлде 15 орынға дейін беріледі. Сонымен қатар:
- үздік әйел шахматшыларға;
- үздік қазақстандықтарға;
- түрлі рейтингтік санаттағы ойыншыларға арнайы сыйлықтар бар.
Open турнирінің жүлде қоры да аз емес – 10 мың доллар.
Қазіргі шахмат әлемінде мұндай қаржы қоры турнирдің беделін бірден көтереді. Сондықтан Ақтөбеге рейтинг қуған ғана емес, нақты кәсіби табыс үшін ойнайтын шахматшылар да келеді.
Ақтөбе неге шахмат орталығына айналып барады?
Соңғы бірнеше жылда Ақтөбе Қазақстандағы шахмат инфрақұрылымы дамып келе жатқан қалалардың біріне айналды. «Владимир Дворкович мемориалы» алғаш рет 2019 жылы ұйымдастырылған болатын. Содан бері жарыс халықаралық деңгейге шығып үлгерді.
Биылғы ойындар Мәңгілік Ел көшесіндегі «ACE» теннис орталығында өтеді. Турнир швейцариялық жүйемен тоғыз турдан тұрады.
Ақтөбе үшін бұл тек спорттық оқиға емес. Мұндай фестивальдер қала туризміне, халықаралық имиджіне және бизнес белсенділігіне де әсер етеді. Әлемнің ондаған елінен келетін қонақтар қонақүй, мейрамхана және сервистік секторға қосымша сұраныс қалыптастырады.
Аркадий Дворковичтің әкесіне арналған турнир
Фестиваль атауы кездейсоқ таңдалмаған. Турнир халықаралық төреші Владимир Дворковичтің құрметіне өткізіледі. Ол кезінде Ақтөбеде еңбек еткен, кейін КСРО және Ресей шахмат федерацияларында жоғары қызмет атқарған маман.
Ал оның ұлы Аркадий Дворкович бүгінде FIDE президенті қызметін атқарады.
Сондықтан Ақтөбедегі турнирдің халықаралық деңгейде танылуы белгілі бір деңгейде осы тарихи байланыспен де байланысты.
Шахмат енді тек спорт емес
Соңғы жылдары шахматтың аудиториясы күрт өзгерді. YouTube, Twitch және TikTok арқасында бұл ойын жаңа буын арасында трендке айналды. Даниил Дубов сияқты креативті ойыншылардың танымалдығы классикалық шахматқа жаңа көрермен әкелді.
Ақтөбедегі турнир де енді тек мамандар үшін емес, кең аудиторияға арналған оқиғаға айналып отыр.
2026 жылғы жазғы шахмат маусымының ең қызықты додаларының бірі дәл Қазақстанда өтетіні қазірдің өзінде халықаралық шахмат қауымдастығының назарын аударды.
