Қазақстанның қаржы нарығында үлкен өзгеріс басталғалы тұр. Мәжіліс «Рейтингтік қызмет туралы» заң жобасын екінші оқылымда мақұлдап, елдегі рейтинг агенттіктерінің жұмысын алғаш рет нақты заңмен реттеуге жол ашты.
Бұл бастама тек қаржы секторына емес, қарапайым инвесторлар мен бизнеске де тікелей әсер етуі мүмкін, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұған дейін Қазақстанда кредиттік рейтингтік агенттіктердің қызметі толыққанды жеке заңмен реттелмеген еді. Енді жаңа құжат рейтинг беретін ұйымдардың қалай жұмыс істеуі керегін, олардың тәуелсіздігі қандай болуы тиіс екенін және халықаралық агенттіктердің елде қалай танылатынын нақты айқындайды.
Рейтинг не үшін маңызды?
Қарапайым тілмен айтқанда, рейтинг — компанияның немесе қаржы ұйымының сенімділік деңгейін көрсететін көрсеткіш. Банктер, инвесторлар, халықаралық қорлар дәл осы рейтингтерге қарап шешім қабылдайды.
Мәселен, рейтинг жоғары болса, компания арзан қаржы тарта алады. Ал рейтинг төмендесе, инвесторлар тәуекелден қорқып, нарықтан кетуі мүмкін.
Сондықтан рейтинг агенттіктерінің тәуелсіз әрі ашық жұмыс істеуі — бүкіл қаржы жүйесінің сенімділігі үшін маңызды фактор.
Заңда не өзгереді?
Жаңа заң жобасы бірнеше маңызды өзгерісті көздейді.
Ең бастысы — рейтингтік қызметті мемлекеттік деңгейде реттеу енгізіледі. Сонымен бірге:
- рейтинг беру әдіснамасына нақты талап қойылады;
- мүдделер қақтығысын болдырмау механизмдері енгізіледі;
- ақпаратты ашу міндеті күшейтіледі;
- рейтинг агенттіктерін қадағалау жүйесі қалыптасады.
Яғни енді рейтинг агенттіктері өз бағаларын қалай шығарғанын түсіндіруге міндетті болады. Бұл қаржы нарығындағы жабықтықты азайтып, инвесторлардың сенімін арттыруы тиіс.
Неліктен бұл дәл қазір маңызды?
Соңғы жылдары Қазақстан халықаралық инвестиция үшін бәсекені күшейтіп келеді. Астана халықаралық қаржы орталығының дамуы, жаңа облигациялар мен IPO-лардың көбеюі рейтинг жүйесіне деген сұранысты арттырды.
Сарапшылардың пікірінше, егер рейтинг нарығы ашық әрі түсінікті болса, бұл шетелдік капиталды көбірек тартуға мүмкіндік береді.
Депутаттар да талқылау кезінде заң жобасының қаржы секторын дамытудағы рөліне ерекше тоқталды. Мәжілісте құжаттың ел экономикасына қосымша сенім қалыптастыру үшін қажет екені айтылды.
Халықаралық стандартқа қадам
Жаңа заң Қазақстанның рейтинг жүйесін халықаралық талаптарға жақындатуды көздейді. Құжатта халықаралық және шетелдік рейтингтік агенттіктерді тану тәртібі де қарастырылған.
Бұл — Moody’s, S&P немесе Fitch секілді ірі агенттіктермен жұмыс істеу механизмдерін жүйелеуге мүмкіндік береді.
Сарапшылар мұны Қазақстан қаржы нарығының жаңа кезеңге өтуінің белгісі деп бағалап отыр.
Заң жобасы енді Парламенттің келесі қарауына жіберіледі. Егер толық қабылданса, Қазақстанда рейтингтік қызмет алғаш рет толыққанды құқықтық алаңға шығады.
