Қазақстандық май саласының экспорттық кірісі соңғы төрт жылда төрт есеге артып, 963 миллион АҚШ долларына жетті. Бұл туралы ҚР Премьер-министрінің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин Астанада өткен FOC 2026: Fats and Oils Conference V халықаралық май конференциясында мәлімдеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Конференцияға 18 елдің өкілдері, халықаралық ұйымдар, жетекші әлемдік компаниялар, қаржы институттары мен салалық сарапшылар қатысты.
Май саласы экономиканың стратегиялық бағытына айналды
Серік Жұманғарин соңғы жылдары май өндіру саласы агроөнеркәсіптік кешеннің маңызды сегментінен ұлттық экономиканың стратегиялық саласына айналғанын атап өтті.
Оның айтуынша, бұл бағыт:
- экономиканы әртараптандыруға;
- қайта өңдеу өнеркәсібін дамытуға;
- қосылған құны жоғары өнім өндіруге;
- экспорттық әлеуетті арттыруға ықпал етіп отыр.
«Небәрі төрт жылдың ішінде қазақстандық май өнімі экспортының валюталық түсімі төрт есеге, 240 млн-нан 963 млн АҚШ долларына дейін өсті. Өндіріс рекордтық 1,6 млн тоннаға, қайта өңделген ауылшаруашылығы өнімі экспортындағы саланың үлесі 27%-ға жетті. Бұл отандық өндірушілерді қолдау, қайта өңдеуді дамыту мен инвестиция тартудағы дәйекті мемлекеттік саясаттың нәтижесі. Қайта өңдеумен бірге ауыл шаруашылығы да дамып, майлы дақыл алқабы кеңеюде. Фермерлік шаруашылықтың табыстылығы артты. Жаңа жұмыс орындары ашылып, көлік және экспорттық инфрақұрылым дамуда», — деді вице-премьер.
Қазақстан әлемдегі жетекші экспорттаушылар қатарына кірді
Бүгінде Қазақстан күнбағыс майын экспорттау көлемі бойынша әлемде алтыншы орында тұр.
Сонымен қатар республика:
- Қытайға күнбағыс майын жеткізушілер арасында екінші орын алады;
- Еуропалық Одаққа күнбағыс ұнын негізгі жеткізушілердің бірі саналады;
- Орталық Азия елдерінің сұранысын толық қамтамасыз етуге қауқарлы.
Алдағы мақсат – әлемдік көшбасшылар үштігіне кіру
Үкіметтің жоспарына сәйкес, май өнімдері саласын дамыту бойынша жаңа кезең басталып отыр.
Серік Жұманғариннің айтуынша, 2026-2028 жылдарға арналған жол картасы жүзеге асырылуда.
«Біздің мақсатымыз – саланың валюталық түсімін жылына $1,5 млрд-тан аса ұлғайту. Қазақстанның күнбағыс майының ірі әлемдік экспорттаушылары арасындағы позициясын нығайтып, саланың әлемдік көшбасшыларының үштігіне кіру үшін негіз құру қажет», — деді ол.
Өндіріс пен экспорт кеңейтіледі
Алдағы жылдары:
- майлы дақылдардың егіс алқабы ұлғайтылады;
- өнімділік заманауи агротехнологиялар арқылы арттырылады;
- терең өңдеу жобаларына инвестициялар тартылады;
- көлік-логистикалық инфрақұрылым жетілдіріледі;
- халықаралық сауда бағыттары кеңейтіледі.
Ақтау порты мен Қытай бағыты жаңа мүмкіндіктер ашты
Қазақстан ұлттық қайта өңдеушілер қауымдастығының төрағасы Ядикар Ибрагимов экспорттық логистиканың да қарқынды дамып жатқанын айтты.
2026 жылы Ақтау портында алғаш рет өсімдік майын теңіз кемесіне ауыстырып тиеу жүзеге асырылды.
Сонымен қатар:
- Достық – Алашанькоу өткелі арқылы Қытайға түйіршіктелген күнбағыс ұны жөнелтіле бастады;
- Қазақстан тарихында алғаш рет Шығыс Қазақстаннан Қытайдың Цзянсу провинциясына күнбағыс майы флекситанктермен жеткізілді;
- 40 футтық контейнердегі жүк 4700 шақырымды небәрі 12 күнде еңсерді.
Бұл жаңа логистикалық шешімдердің тиімділігін көрсеткен маңызды тәжірибе болды.
Бұл неге маңызды?
Май өнімдерін экспорттау көлемінің артуы Қазақстанның агроөнеркәсіптік секторындағы өңдеу үлесінің өсіп жатқанын көрсетеді. Бұл фермерлердің табысын көбейтіп, жаңа жұмыс орындарын ашуға, экспорттық түсімді арттыруға және елдің әлемдік азық-түлік нарығындағы позициясын нығайтуға мүмкіндік береді.
