Қазақстандық заманауи өнер өкілі Мансұр Смағамбетов халықаралық деңгейдегі тағы бір тарихи жетістікке қол жеткізді. Оның Parsifal атты екіканалды видеоинсталляциясы Италияда өткен 42-ші Asolo Art Film Festival (AAFF) кинофестивалінің Video Art номинациясында бас жүлдені иеленді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Марапаттау рәсімі 14 маусым күні Италияның Азоло қаласындағы аңызға айналған «Дузе» театрында өтті. Бұл – қазақ заманауи өнерінің аталған фестиваль тарихындағы алғашқы жеңісі.
Әлемдік авангард өнерінің беделді алаңы
Asolo Art Film Festival 1973 жылы ЮНЕСКО қолдауымен құрылған және әлемдегі ең беделді арт-кино форумдарының бірі саналады.
Фестиваль тарихында:
- Андрей Тарковский Гран-при иегері атанған
- Ингрид Бергман арнайы марапат алған
- Йоко Оно құрметті қонақ ретінде қатысқан
- 2023 жылы Gran Premio Asolo сыйлығын режиссер Александр Сокуров жеңіп алған
Осы қатарға енген Мансұр Смағамбетовтің жеңісі қазақ өнерінің халықаралық деңгейдегі мойындалуы ретінде бағалануда.
600 жұмыстың арасынан үздік шықты
Биылғы фестивальге әлемнің 60 елінен 600-ден астам өтінім түскен.
Қазылар алқасы олардың ішінен:
- 92 жұмысты негізгі бағдарламаға енгізді
- Тек 10 туындыны жүлдеге лайық деп таныды
Солардың арасында Parsifal жобасы Video Art номинациясының бас жүлдесін жеңіп алды.
«Parsifal» қандай туынды?
Жоба экологиялық апат, тарихи жады және адамзаттың болашаққа көзқарасы туралы философиялық ой-толғауға құрылған.
Түсірілім жұмыстары 2023 жылы Семей өңірінде болған алапат орман өртінен кейін жүргізілген.
Сол өрт кезінде 14 орман қызметкері қаза тапқан болатын.
Күлге айналған орман көрінісі туындыда постапокалипсистік кеңістік ретінде бейнеленіп, Рихард Вагнердің классикалық шығармасы тәңірлік дүниетаным тұрғысынан қайта пайымдалады.
Семейдің тарихи жарасы өнер тілімен сөйлейді
Жобаның негізгі идеясы – Семей өңіріндегі бірнеше тарихи қасіреттің тоғысын көрсету.
Суретші:
- Ядролық сынақтардың салдарын
- Орман өртінің зардабын
- Экологиялық жад мәселесін
- Деколониалдық көзқарасты
бір туынды аясында біріктірген.
«2023 жылы Семей іргесіндегі орманда өрт сөндірушілер қаза тапты. Бұл қайғылы оқиға ондаған жылдар бойы ядролық сынақтар жүргізілген, зардабы әлі тарқамаған аймақта болды. Мен үшін қасіретті құр суреттеп қана қою маңызды емес еді. Мені мазалаған сұрақ: бір-бірінің үстіне қабатталған бірнеше апаттың зардабын арқалаған мекен туралы біз қалай сөйлесуіміз керек? Parsifal жобасы – дәл осы күрделі құбылыстың тілін табуға ұмтылу. Батыстық та, советтік те емес – жеке өзіміздің, төл тілімізді іздеу».
Жобаға қазақстандық шығармашылық топ қатысты
Туындыны жасауға отандық өнер өкілдерінің үлкен тобы атсалысты.
Олардың қатарында:
- Композитор Эльдар Тағи
- Қоюшы-оператор Жанайдар Мапан
- «Астана Опера» театрының жетекші солисі Евгений Чайников
- Абай атындағы опера және балет театрының солисі Наргиза Мирсеидова
- Алматы мен Семей қалаларынан жиналған перформерлер
бар.
Венеция биенналесінде де Қазақстан атынан қатысып жатыр
Азолодағы жеңіс Мансұр Смағамбетовтің тағы бір халықаралық жобасымен қатар келіп отыр.
Қазіргі уақытта суретші Венеция биенналесіндегі Қазақстанның ұлттық павильонында ұсынылған «Қоңыр: Тыныштық архиві» жобасы аясында «Балалық шақ үні» атты жұмысымен ел намысын қорғауда.
Бұл неге маңызды?
Мансұр Смағамбетовтің жеңісі – жеке автордың табысы ғана емес, қазақстандық заманауи өнердің халықаралық деңгейде мойындалуының көрінісі.
Семей өңірінің тарихи және экологиялық тағдырын әлемдік аудиторияға өнер тілі арқылы жеткізген жоба қазақ өнерінің жаһандық мәдени кеңістіктегі ықпалын арттырып, ұлттық шығармашылық мектептің әлеуетін көрсетті.
