Қазақстанда зиянды еңбек жағдайларында жұмыс істейтін азаматтарға берілетін әлеуметтік кепілдіктер жүйесін жаңғырту жоспарланып отыр. Бұл мәселе ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінде өткен аппараттық кеңесте қаралды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жиынға министр Асқарбек Ертаев төрағалық етті. Кеңесте еңбек қауіпсіздігі, жұмыспен қамту және заңнаманы жаңартылған Конституция талаптарына сәйкестендіру мәселелері талқыланды.
Елімізде 477 мыңға жуық адам зиянды жағдайда жұмыс істейді
Негізгі баяндаманы Еңбекті қорғау жөніндегі республикалық ғылыми-зерттеу институтының бас директоры Лязат Ақтаева жасады.
Оның айтуынша, бүгінде зиянды еңбек жағдайларында жұмыс істейтін азаматтарға алты түрлі әлеуметтік кепілдік қарастырылған.
Олардың қатарында:
- қысқартылған жұмыс уақыты;
- қосымша еңбек демалысы;
- жоғары мөлшердегі жалақы;
- міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары;
- сүтпен қамтамасыз ету;
- емдік-профилактикалық тағамдар беру бар.
«Бүгінде елімізде зиянды өндірістік ортада еңбек ететін 477 мыңға жуық азамат бар. Соңғы бес жыл ішінде жұмыс берушілердің оларға берілетін әлеуметтік кепілдіктерді қаржыландыруға бағыттаған шығындары 140,1 млрд теңгеден екі еседен де көп артып, 310,9 млрд теңгеге дейін өсті».
Қазіргі жүйенің қандай кемшілігі бар?
Министрлік өкілдерінің айтуынша, қазіргі модель «тізімдік» қағидат бойынша жұмыс істейді.
Яғни жеңілдіктер нақты жұмыс орнындағы қауіп деңгейіне емес, белгілі бір кәсіптің арнайы тізімге енуіне байланысты беріледі.
Бұл өз кезегінде:
- әлеуметтік кепілдіктерді бөлуде теңгерімсіздікке;
- әртүрлі салалардағы талаптардың алшақтығына;
- нормативтік сәйкессіздіктердің пайда болуына әкеледі.
Мамандардың мәліметінше, негізгі кәсіптер тізімдері арасындағы автоматты сәйкестік деңгейі қазір небәрі 59 пайызды құрайды.
Жаңа жүйе қалай жұмыс істейді?
Еңбек министрлігі тәуекелге бағдарланған бірыңғай модель енгізу мүмкіндігін қарастырып жатыр.
Жаңа тәсіл бойынша әлеуметтік кепілдіктер көлемі қызметкердің нақты еңбек жағдайындағы кәсіби тәуекел деңгейіне байланысты анықталады.
Бағалау төменнен өте жоғары деңгейге дейінгі тәуекел санаттары бойынша жүргізіледі.
Бұл әдіс қолдау шараларын нақты әрі әділ бөлуге мүмкіндік береді деп күтілуде.
Бірыңғай цифрлық тізілім құрылады
Жаңғыртудың маңызды бағыттарының бірі – кәсіптер мен әлеуметтік кепілдіктердің бірыңғай цифрлық тізілімін қалыптастыру.
Министрлік бұл жүйе:
- процестерді автоматтандыруға;
- шешім қабылдау ашықтығын арттыруға;
- қолдау шараларының атаулылығын күшейтуге мүмкіндік беретінін атап өтті.
Ұсыныстар алдағы уақытта мемлекет, жұмыс берушілер және кәсіподақтар өкілдері қатысатын Республикалық үшжақты комиссияның жұмыс тобында талқыланады.
Бұл нені білдіреді?
Жаңа модель енгізілсе, қызметкерлерге берілетін жеңілдіктер олардың лауазым атауына емес, нақты еңбек жағдайындағы қауіп деңгейіне қарай белгіленеді.
Бұл еңбек қауіпсіздігі саласындағы қолдау шараларын әділ бөлуге және еңбек жағдайын бағалау жүйесін заманауи талаптарға бейімдеуге мүмкіндік береді.
Кеңес қорытындысы бойынша министр Асқарбек Ертаев еңбекті қорғау саласын цифрландыруды жеделдетуді және қабылданған міндеттемелердің орындалуын бақылауды күшейтуді тапсырды.
