Маңғыстау облысында өткен ең ірі салық дауларының бірі мемлекет пайдасына шешілді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Сот 700,2 млн теңге көлеміндегі салықтық тексеру нәтижелерін заңды деп танып, Мемлекеттік кірістер департаментінің ұстанымын толық қолдады. Жалпы алғанда, 2025 жылы өңірдің салық органдары соттарда мемлекет пайдасына 937,5 млн теңгені қорғап қалды.
Бұл туралы Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің Заң басқармасы 2025 жылғы сот жұмысының қорытындысын жариялау барысында мәлімдеді. Есепті кезеңде мемлекет мүддесін қорғауға қатысты қаралған 15 талап-арыздың барлығы қанағаттандырылған.
Ең ірі дау – 700 млн теңге
Ең маңызды істердің бірі шетелдік резидент емес компания филиалы болып саналатын ТОО «А» компаниясына қатысты болды.
Компания салықтық тексеру нәтижесінде шығарылған 700,2 млн теңге сомасындағы хабарламаны сот арқылы жарамсыз деп тануды талап еткен. Даудың негізгі мәні – негізгі құралдардың амортизациясы бойынша шегерімдерді есепке алу мәселесі.
Алайда сот істің барлық материалдарын зерделей келе, талапкердің уәждері заң талаптарына сәйкес келмейтінін анықтады.
Сот қандай қорытындыға келді?
Іс материалдарына сәйкес, филиал өз меншігінде болмаған және сатып алмаған жүзбелі бұрғылау қондырғысы мен оған тиесілі жабдықтардың амортизациясын шығыс ретінде есептен шығаруға әрекет жасаған.
Аталған мүлік филиалға сатып алу немесе меншік құқығымен емес, бас компанияның ішкі орналастыруы арқылы уақытша пайдалануға берілген.
Осыған байланысты сот бірнеше маңызды құқықтық тұжырым жасады:
- филиал дербес заңды тұлға болып саналмайды;
- бас компанияның балансындағы активтерді өзінің салықтық активі ретінде тануға құқығы жоқ;
- салықтық шегерімге тек салық төлеушінің өзі нақты жұмсаған әрі құжатпен расталған шығындары ғана жатады;
- уақытша әкелінген мүлік бастапқы күйінде сақталуы тиіс;
- бір актив бойынша амортизацияны екі рет есептеуге заң жол бермейді.
Осының негізінде сот салық органының шығарған хабарламасын заңды деп таныды.
«Филиал бас компанияға тиесілі мүлік бойынша амортизациялық аударымдарды есептен шығаруға құқығы жоқ», — деп атап өтті сот, Департаменттің ұстанымын толығымен қолдады.
Бұл шешім неліктен маңызды?
Мамандардың пікірінше, бұл іс Қазақстандағы филиалдар арқылы жұмыс істейтін шетелдік компаниялар үшін маңызды құқықтық тәжірибе қалыптастырады.
Сот шешімі салықтық есеп жүргізуде меншік құқығы мен нақты шығындардың шешуші рөл атқаратынын тағы бір рет көрсетті. Актив компанияның өзіне тиесілі болмаса немесе оны сатып алуға нақты шығын жұмсалмаса, мұндай мүлік бойынша амортизациялық шегерім жасауға болмайды.
Мемлекет мүддесі қорғалды
Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің мәліметінше, 2025 жылы соттарда мемлекет пайдасына 15 іс қаралып, жалпы 937,5 млн теңге көлеміндегі бюджет қаражаты қорғалды.
Бұл нәтижелер салық заңнамасының сақталуын қамтамасыз ету және бюджет мүддесін қорғау бағытындағы құқықтық жұмыстың тиімділігін көрсетеді.
