Сауда белсенділігі төмендесе де, Қазақстанның қор нарығы неге өсіп жатыр?

Қазақстанның қор нарығы 2026 жылдың алғашқы бес айын сенімді өсіммен аяқтады.

Акциялар қымбаттап, нарықтың жалпы капиталдандыруы рекордтық деңгейлердің біріне жетті, корпоративтік және мемлекеттік облигациялар көлемі артты, ал жеке инвесторлардың саны бұрын-соңды болмаған көрсеткішке жақындады, деп хабарлайды DKNews.kz.

Алайда осы жағымды динамиканың көлеңкесінде назар аударарлық тағы бір үрдіс бар — нарықтағы сауда белсенділігі төмендей бастады.

Бұл нені білдіреді? Қазақстанның бағалы қағаздар нарығы жаңа кезеңге аяқ басты ма?

Акциялар қымбаттап жатыр

2026 жылғы 1 маусымдағы жағдай бойынша Қазақстанның акциялар нарығының капиталдандыруы 47,4 триллион теңгеге жетті. Бір айдың ішінде өсім 0,6 пайызды, ал жыл басынан бері 21,6 пайызды құрады.

Нарықтағы негізгі серпінді KASE индексіне кіретін ірі компаниялардың акциялары қамтамасыз етті. Әсіресе Kaspi.kz акциялары бір айда 10,5 пайызға қымбаттады. Сонымен қатар «ҚазМұнайГаз» акцияларының бағасы 1,2 пайызға өсті.

Бұл инвесторлардың ірі әрі тұрақты компанияларға деген сенімінің сақталғанын көрсетеді.

Бірақ сауда көлемі күрт қысқарды

Бағаның өсуіне қарамастан, мамыр айында акциялармен жасалған мәмілелер көлемі 29,7 миллиард теңгені ғана құрады. Бұл сәуірмен салыстырғанда 3,2 есе аз.

Сарапшылар мұндай жағдайды көбіне инвесторлардың белсенді саудадан гөрі ұзақ мерзімді инвестиция стратегиясына көшуімен байланыстырады. Сонымен бірге бірқатар ірі эмитенттердің, соның ішінде «Қазақтелеком», «ҚазТрансОйл», Air Astana, Қазақстан Халық Банкі және «ҚазМұнайГаз» акцияларымен мәмілелер көлемі төмендеді.

Яғни акциялар арзандағандықтан емес, оларды сату-сатып алу белсенділігі бәсеңдегендіктен сауда көлемі азайған.

KASE индексі аздап төмендеді

Маусымның басында KASE индексі 7 838,16 тармақты құрады. Бір айда көрсеткіш небәрі 0,1 пайызға төмендегенімен, жыл басынан бері өсім әлі де 11,5 пайыз деңгейінде қалып отыр.

Бұл нарықтың жалпы бағытының әлі де оң екенін көрсетеді.

Қазақстандықтар шетелдік акцияларға да қызығушылық танытуда

Қазақстандық инвесторлардың назары тек отандық компаниялармен шектелмейді.

KASE Global секторында бүгінде 63 шетелдік эмитенттің акциялары, 22 ETF және 3 ADR саудаланады.

Мамыр айында бұл сектордағы сауда көлемі 19,2 миллиард теңгені құрады. Бұл алдыңғы аймен салыстырғанда 30,8 пайызға аз болғанымен, қазақстандықтардың әлемдік нарықтарға қызығушылығы сақталып отыр.

Әсіресе инвесторлар арасында Apple, Microsoft, Intel, AMD, SPDR Gold Trust және ConocoPhillips секілді халықаралық компаниялардың бағалы қағаздары сұранысқа ие.

Облигациялар нарығы қарқын алып келеді

Акциялармен қатар облигациялар нарығында да өсім байқалады.

Корпоративтік облигациялар көлемі 17 триллион теңгеге жетіп, бір айда 1,5 пайызға артты. Ал олармен жасалған сауда көлемі 23,6 пайызға өсіп, 906 миллиард теңгені құрады.

Бұл өсімнің негізгі себебі — бастапқы орналастырулар көлемінің ұлғаюы.

KASE тізімінде қазір 166 эмитенттің 755 корпоративтік облигациясы айналымда жүр.

Мемлекеттік бағалы қағаздарға сұраныс жоғары

Мемлекеттік бағалы қағаздар нарығы да кеңеюін жалғастыруда.

Олардың жалпы көлемі 36,2 триллион теңгеге жетіп, бір айда 2,5 пайызға өсті.

Мамыр айында Қаржы министрлігі өтеуге кірістілігі 15,01–18,91 пайыз болатын тоғыз облигация шығарып, 581,9 миллиард теңге тартты.

Сонымен қатар он екі облыс пен Шымкент қаласының әкімдігі мемлекеттік бағдарламаларды қаржыландыру үшін тағы 72,8 миллиард теңге орналастырды.

Инвестициялық қорлар да өсіп келеді

Қазақстандағы ұжымдық инвестициялау нарығында қазіргі таңда 58 инвестициялық пай қоры жұмыс істейді.

Басқарудағы активтердің көлемі бір ай ішінде 5,6 пайызға өсіп, 326,8 миллиард теңгеге жетті.

Оның ішінде 271,4 миллиард теңге немесе барлық активтердің 83,1 пайызы бағалы қағаздарға салынған.

Жеке инвесторлар саны артып келеді

Қазақстан қор нарығының ең маңызды көрсеткіштерінің бірі — инвесторлар санының өсуі.

Орталық депозитарийдегі шоттардың жалпы саны 5,54 миллионға жетті.

Әсіресе брокерлер арқылы ашылған жеке шоттар саны жыл басынан бері 11,1 пайызға көбейді.

Бұл қазақстандықтардың инвестицияға деген қызығушылығы артып келе жатқанын көрсетеді.

Нарықтың инфрақұрылымы күшейіп келеді

Қазіргі таңда Қазақстанның бағалы қағаздар нарығында:

• 44 брокер мен дилер;
• 11 кастодиан-банк;
• 21 инвестициялық портфельді басқарушы;
• 5 трансфер-агент;
• KASE, KASE Клирингтік орталығы және Бағалы қағаздардың орталық депозитарийі сияқты үш негізгі инфрақұрылымдық ұйым жұмыс істейді.

Сонымен қатар нарықтың кәсіби қатысушыларының активтері 637,9 миллиард теңгеге дейін өссе, меншікті капиталы 466,7 миллиард теңгеге жетті.

Қорытынды

2026 жылдың алғашқы бес айының қорытындысы Қазақстанның бағалы қағаздар нарығы үшін жалпы оң болды.

Акциялар қымбаттап, нарық капиталдандыруы айтарлықтай ұлғайды, облигациялар сегменті кеңейді, инвестициялық қорлардың активтері артты және жеке инвесторлар саны көбейіп келеді.

Дегенмен мамырдағы сауда көлемінің айтарлықтай қысқаруы нарықтың жаңа кезеңге өтіп жатқанын аңғартады. Егер бұрын инвесторлар қысқа мерзімді алыпсатарлық мәмілелерге көбірек көңіл бөлсе, қазір көптеген қатысушылар ұзақ мерзімді инвестиция стратегиясын таңдауға бейім.

Осының нәтижесінде Қазақстанның қор нарығы біртіндеп тек көлемімен емес, сапасы мен тұрақтылығы арқылы да дамып келе жатқан қаржы алаңына айналып отыр.