Қазақстандықтардың табысы бір жылдан кейін алғаш рет инфляцияны басып озды. 2026 жылдың алғашқы тоқсанында халықтың нақты ақшалай табысы оң көрсеткішке шықты. Сарапшылар мұны инфляция қарқынының баяулауымен және бірқатар саладағы жалақының айтарлықтай өсуімен байланыстырады, деп хабарлайды DKNews.kz.
2026 жылдың І тоқсанында Қазақстан халқының нақты ақшалай табысы соңғы бір жылдағы алғаш рет өсім көрсетті. Ұлттық экономика министрлігі Ұлттық статистика бюросының деректеріне сүйене отырып жүргізген талдау нәтижесіне сәйкес, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда нақты табыс 0,1 пайызға артқан.
Бұл көрсеткіш алғаш қарағанда аса үлкен өсім болып көрінбеуі мүмкін. Алайда экономистер үшін оның маңызы зор. Себебі нақты табыс – инфляция есепке алынғаннан кейінгі азаматтардың сатып алу қабілетін көрсететін негізгі индикаторлардың бірі.
Инфляция баяулаған сайын табыс өсіп келеді
Биылғы алғашқы үш айда қазақстандықтардың жан басына шаққандағы орташа номиналды ақшалай табысы айына 252 619 теңгеге жетті. Бұл өткен жылдың І тоқсанымен салыстырғанда 11,8 пайызға жоғары.
Оң өзгеріске әсер еткен негізгі факторлардың бірі – инфляцияның біртіндеп бәсеңдеуі. Жыл басынан бері тұтыну бағасының өсімі тұрақты төмендеп, маусым айында жылдық инфляция 10,3 пайызға дейін азайды.
Экономистердің айтуынша, жалақының өсуі инфляциядан жоғары болған жағдайда ғана халықтың нақты табысы артып, азаматтардың сатып алу мүмкіндігі кеңейеді.
Ең жоғары жалақы қай салаларда өсті?
Қазақстандықтардың негізгі табыс көзі бұрынғыдай жалдамалы еңбек болып отыр. Ол халықтың барлық ақшалай кірісінің шамамен үштен екі бөлігін құрайды.
2026 жылдың І тоқсанында орташа айлық номиналды жалақы 9,1 пайызға өсті. Алайда барлық салада өсім бірдей болған жоқ.
Ең жоғары өсім мына салаларда тіркелді:
- ауыл шаруашылығы – 20,3 пайыз (нақты өсім – 7,7%);
- қаржы және сақтандыру қызметі – 18,1 пайыз (5,7%);
- өңдеу өнеркәсібі – 14 пайыз (2,1%);
- көлік және қоймалау – 12,9 пайыз (1,1%).
Бұл үрдіс әсіресе мұнайға қатысы жоқ секторларда жалақының қарқынды өсіп жатқанын көрсетеді.
Министрлік мұны экономиканың әртараптануының маңызды белгісі ретінде бағалайды.
«Экономиканың мұнай емес секторындағы жалақының жоғары өсу қарқыны өте маңызды. Өйткені ол өндірісті дамыту, еңбек өнімділігінің өсуі және сапалы жұмыс орындарын құру арқылы халықтың табысын арттыру мүмкіндіктерінің біртіндеп кеңеюін көрсетеді», – деп атап өтті Ұлттық экономика министрлігі.
Үкіметтің басты мақсаты – нақты табысты тұрақты өсіру
Министрліктің мәліметінше, халықтың нақты табысының тұрақты өсуі Үкіметтің экономикалық саясатының негізгі басымдықтарының бірі болып қала береді.
Осы мақсатта:
- ең төменгі жалақыны кезең-кезеңімен көтеру;
- сапалы жұмыс орындарын көбейту;
- еңбек өнімділігін арттыру;
- кәсіпкерлікті қолдау;
- қосылған құны жоғары өндірістерді дамыту бағытындағы кешенді жұмыстар жалғасады.
Ведомствоның пікірінше, инфляцияның одан әрі төмендеуімен қатар бұл шаралар азаматтардың әл-ауқатын арттыруға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар Үкіметтің, Ұлттық Банктің және Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің 2026–2028 жылдарға арналған бірлескен іс-қимыл бағдарламасына сәйкес, халықтың нақты табысы алдағы жылдары жыл сайын кемінде 2–3 пайызға өсуі тиіс.
Экономистердің айтуынша, бұл мақсатқа жету үшін тек жалақыны көтеру жеткіліксіз. Бағаның тұрақтылығы, жаңа жұмыс орындарының ашылуы және еңбек өнімділігінің артуы қатар жүруі қажет. Дәл осы факторлар қазақстандықтардың тұрмыс сапасына ұзақ мерзімді оң әсер етеді.
