Қазақстандық май экспорты қарқын алуда: сары май экспорты 40%, күнбағыс майы шамамен 50% өсті

2026 жылдың алғашқы төрт айында Қазақстанда сары май өндірісі 47,4 пайызға, күнбағыс майы өндірісі 13,2 пайызға өсті. Экспорт та айтарлықтай артты. Бұл нені білдіреді?

Қазақстанның азық-түлік өнеркәсібінде соңғы жылдары байқалып келе жатқан оң өзгерістер биыл да жалғасын тапты, деп хабарлайды DKNews.kz.

2026 жылдың қаңтар–сәуір айларындағы қорытынды көрсеткіштер елде сары май мен күнбағыс майын өндіру көлемі айтарлықтай артқанын көрсетті. Бұған қоса, екі өнім бойынша да экспорт өсіп, қазақстандық қайта өңдеу саласының сыртқы нарықтағы позициясы күшейіп келеді.

Бұл көрсеткіштер тек өндірістің ұлғайғанын ғана емес, отандық өнімге деген сұраныстың да артып отырғанын аңғартады.

Сары май өндірісі бірден 47 пайызға өсті

Биылғы жылдың алғашқы төрт айында Қазақстанда майлылығы 85 пайыздан аспайтын 13,8 мың тонна сары май өндірілді. Бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 47,4 пайызға көп.

Өндірістің артуымен қатар экспорт көлемі де өсті. Қаңтар–сәуір айларында шетелге 394,1 тонна сары май жөнелтілді. Былтыр осы кезеңде экспорт көлемі 280,7 тонна болған еді. Осылайша өсім 40,4 пайызды құрады.

Қазақстандық сары майдың негізгі сатып алушылары қатарында Ресей, Моңғолия, Қырғызстан және Беларусь бар.

Сонымен бірге импорт толық тоқтаған жоқ. Есепті кезеңде елге 2 242,2 тонна сары май жеткізілді. Импорттың ішкі нарықтағы үлесі 13,9 пайызды құрады. Негізгі жеткізушілер – Беларусь пен Иран.

Ал Қазақстанның ішкі нарығында төрт ай ішінде 15,7 мың тонна сары май сатылған.

Күнбағыс майының экспорты жартысына жуық көбейді

Өсім күнбағыс майы өндірісінде де сақталды.

2026 жылдың қаңтар–сәуір айларында қазақстандық кәсіпорындар 335,5 мың тонна тазартылған және тазартылмаған күнбағыс майын өндірді. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңінен 13,2 пайызға жоғары.

Ең әсерлі көрсеткіштердің бірі – экспорт көлемі. Төрт ай ішінде Қазақстан шетелге 353,8 мың тонна күнбағыс майын экспорттады. Өткен жылдың дәл осы кезеңінде бұл көрсеткіш 236,4 мың тонна болған. Яғни экспорт 49,6 пайызға артқан.

Қазақстандық күнбағыс майын ең көп импорттаған елдер:

• Өзбекстан – 153,2 мың тонна;
• Қытай – 127,2 мың тонна;
• Ауғанстан – 38,6 мың тонна;
• Тәжікстан – 27 мың тонна;
• Иран – 4,9 мың тонна.

Бұл география қазақстандық өнімнің Орталық Азиямен қатар Қытай нарығында да сұранысқа ие болып келе жатқанын көрсетеді.

Импорт үлесі төмен деңгейде қалды

Күнбағыс майы бойынша импорт көлемі 47,9 мың тоннаны құрады. Соған қарамастан, импорттың ішкі нарықтағы үлесі небәрі 12,5 пайыз болып қалды.

Ал есепті кезеңде Қазақстанның ішкі нарығында 29,7 мың тонна күнбағыс майы өткізілген.

Бұл нені білдіреді?

Сарапшылардың пікірінше, өндіріс пен экспорт көлемінің қатар өсуі Қазақстанның ауыл шаруашылығы өнімдерін тек шикізат ретінде емес, өңделген дайын өнім ретінде де сыртқы нарыққа шығару мүмкіндігі кеңейіп келе жатқанын көрсетеді.

Әсіресе күнбағыс майының экспортындағы қарқынды өсім қазақстандық қайта өңдеу кәсіпорындарының өндірістік әлеуетінің артып, өнімнің шетелдік нарықтардағы бәсекеге қабілеттілігінің күшейгенін аңғартады.

Ал сары май өндірісінің бір жыл ішінде шамамен жарты есеге жуық өсуі ішкі өндірістің қарқын алып келе жатқанын дәлелдейді. Дегенмен екі өнім бойынша да импорт сақталып отыр, бұл ішкі нарықтағы сұраныстың әлі де жоғары екенін және өндірісті әрі қарай ұлғайтуға мүмкіндік бар екенін көрсетеді.