Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі азаматтарды, әсіресе зейнеткерлерді телефон арқылы жасалатын алаяқтықтан сақ болуға шақырды. Соңғы уақытта өзін банк, құқық қорғау органы немесе мемлекеттік мекеме қызметкері ретінде таныстырып, адамдарды психологиялық қысым арқылы алдауға тырысатын жағдайлар жиілеген, деп хабарлайды DKNews.kz.
Мамандар мұндай қоңырауларға асығыс сенбеуге және жеке мәліметтерді ешкімге бермеуге кеңес береді.
Алаяқтар қандай әдісті қолданады?
Көп жағдайда алаяқтар егде жастағы адамдарға хабарласып, өздерін:
- банк қызметкері;
- полиция қызметкері;
- прокуратура немесе басқа мемлекеттік орган өкілі ретінде таныстырады.
Олар:
- шотыңыздан ақша ұрланғалы жатыр;
- біреу сіздің атыңызға несие рәсімдеуде;
- шұғыл түрде ақшаңызды «қауіпсіз шотқа» аудару қажет
деп сендіруге тырысады.
Әңгіме барысында алаяқтар адамның үрейін күшейтіп, ойлануға мүмкіндік бермей, тез шешім қабылдатуға әрекет етеді.
Тағы қандай тәсілдер қолданылады?
Алаяқтар көбіне адамның мобильді банкингті пайдалана алатынын анықтайды.
Одан кейін:
- ақша аударуды нұсқайды;
- белгісіз қосымшаларды орнатуды сұрайды;
- телефонға қашықтан қол жеткізуге мүмкіндік беретін бағдарламаларды жүктетеді.
Осылайша олар банк қосымшасына кіріп, ақшаны өз есепшоттарына аударуы мүмкін.
Неге жеке мәліметтерге сенуге болмайды?
Агенттік алаяқтардың қолында азаматтардың аты-жөні, мекенжайы немесе басқа жеке деректері болуы мүмкін екенін ескертеді.
Алайда мұндай ақпараттың болуы олардың расында банк немесе мемлекеттік орган қызметкері екенін білдірмейді.
Бұл деректер түрлі ақпараттық базалардың жария болуы салдарынан ашық қолжетімді болуы ықтимал.
Өзіңізді қалай қорғауға болады?
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі қарапайым қауіпсіздік ережелерін сақтауға шақырады.
Егер белгісіз адам хабарласса:
- өзіңізді асықтыруға жол бермеңіз;
- оның аты-жөні мен лауазымын нақтылаңыз;
- әңгімені тоқтатып, ұйымның ресми байланыс орталығына өзіңіз қоңырау шалыңыз.
Егер өзін туысыңыз ретінде таныстырған адам шұғыл көмек сұраса:
- үрейге берілмеңіз;
- әңгімені аяқтаңыз;
- жақыныңызға өзіңіз білетін телефон нөмірі арқылы хабарласыңыз.
Ешқашан бұл ақпаратты айтпаңыз
Мамандар телефон арқылы ешкімге:
- банк картасының нөмірін;
- жарамдылық мерзімін;
- CVV/CVC кодын;
- SMS-кодтарды;
- код сөзді;
- шоттағы қаражат туралы ақпаратты бермеуге шақырады.
Агенттік құқық қорғау органдары, банктер және басқа қаржы ұйымдары мұндай құпия ақпаратты телефон арқылы ешқашан сұрамайтынын еске салды.
Fingramota.kz қандай көмек көрсетеді?
Агенттік Halyk Bank қолдауымен жүзеге асырылып жатқан Fingramota.kz жобасын да еске салды.
Жоба аясында аға буын азаматтарына:
- қаржылық алаяқтықтан қорғану;
- жеке деректерді қорғау;
- цифрлық қаржы сервистерін қауіпсіз пайдалану бойынша оқыту жүргізіледі.
Неліктен бұл маңызды?
Телефон арқылы жасалатын алаяқтықтың негізгі нысанасына көбіне егде жастағы азаматтар айналады. Сондықтан қаржылық және цифрлық сауаттылықты арттыру, жеке мәліметтерді қорғау және күмәнді қоңырауларға сын көзбен қарау азаматтардың жинаған қаражатын сақтап қалудың ең тиімді жолдарының бірі.
