Қазақстанда салынатын 10 млрд долларлық Data Center Valley жобасының тарихы мемлекеттік келіссөздерден әлдеқайда бұрын басталған. Болашақтағы ірі инвестицияның негізі Калифорния университетінің Беркли кампусында танысқан екі қазақстандық студент пен Кремний алқабындағы кәсіпкер арасындағы кездейсоқ кездесуден қаланды, деп хабарлайды DKNews.kz.
2026 жылғы 15 маусымда Қазақстан Үкіметі, америкалық Firebird компаниясы және NVIDIA жалпы құны 10 млрд доллар болатын келісімдер пакетіне қол қойды. Соның нәтижесінде Павлодар облысының Екібастұз қаласында ірі Data Center Valley деректер орталығы салынады.
Барлығы Беркли университетінен басталды
Қазақстандық Q App стартабының негізін қалаушылар Елнар Салпеков пен Асқар Әлмұхаметов Берклиде кәсіпкер Размик Овакимянмен танысады.
Размик Овакимян:
- Viki стримингтік сервисін жапониялық Rakuten компаниясына сатқан;
- Лионель Мессимен бірге Play Time венчурлік қорының негізін қалаған;
- кейін Firebird жобаларына қатыса бастаған кәсіпкер.
Алғашқы таныстық уақыт өте кәсіби серіктестікке ұласып, кейін Қазақстан үшін тарихи инвестициялық жобаның бастауына айналды.
Қазақстан таңдалуына не әсер етті?
Шешуші оқиғалардан шамамен бір ай бұрын Размик Овакимян Елнар мен Асқарға хабарласып, Қазақстандағы жағдай туралы пікір сұрайды.
Сол кезде Firebird:
- Арменияда 4 млрд долларлық деректер орталығы жобасын іске асырып қойған;
- келесі 5–10 млрд долларлық инвестицияны Қазақстан, Өзбекстан немесе Туниске бағыттауды қарастырып жүрген.
Компания үшін басты сұрақтар:
- Қазақстан инвестиция үшін қаншалықты қолайлы?
- Елдегі шешім қабылдайтын тұлғалармен қалай байланыс орнатуға болады?
Елнар Салпеков пен Асқар Әлмұхаметовтің кеңестері мен кейінгі жұмысы Firebird компаниясының Қазақстанды таңдауына ықпал етті.
Студенттер оқуын уақытша тоқтатты
Жобаның маңызын түсінген қазақстандықтар Беркли университетіндегі оқуын уақытша тоқтатып, келіссөздерге толықтай кірісті.
Оған дейін Q App командасы:
- Қазақстан университеттеріне түсу платформасын жасаған;
- мемлекеттік органдармен жұмыс істеген;
- 200 мың доллар инвестиция тартып;
- стартаптың бағасын 2 млн долларға жеткізген болатын.
Осы тәжірибе халықаралық инвесторлармен жұмыс істеуге мүмкіндік берді.
Бір ай ішінде келіссөздер жаңа деңгейге шықты
Елнар мен Асқар Пенсильвания университетінің Уортон бизнес мектебінің студенті Жания Кенжеғалиевамен бірге Қазақстанның инвестициялық мүмкіндіктерін таныстыратын материалдар әзірледі.
Олар:
- Firebird компаниясына Қазақстанның артықшылықтарын дәлелдеді;
- қазақстандық тарапқа жобаның стратегиялық маңызын түсіндірді.
Нәтижесінде алдымен Президент кеңесшілерінің бірімен кездесу өтті.
Ал 2026 жылғы 29 сәуірде Мемлекет басшысы деңгейінде келіссөз ұйымдастырылды.
Кездесуге:
- Firebird негізін қалаушылары Размик Берг Овакимян мен Александр Есаян;
- NVIDIA компаниясының жаһандық AI-инфрақұрылымды дамыту жөніндегі вице-президенті Николо Мартин Капрез қатысты.
Екібастұзда қандай жоба салынады?
15 маусымдағы келісім нәтижесінде Павлодар облысының Екібастұз қаласында Data Center Valley салынады.
Жобаның негізгі көрсеткіштері:
- инвестиция көлемі – 10 млрд доллар;
- аумағы – 1400 гектар;
- алғашқы кезеңдегі қуаты – 300 МВт;
- кейінгі қуаты – 1 ГВт;
- жаңа буындағы 100 мың GPU пайдаланылады;
- есептеу жүйесі NVIDIA GB300 және Vera Rubin платформаларына негізделеді.
Алғашқы 125 МВт деректер орталығын 2027 жылдың бірінші жартысында, ал келесі кезеңін 2028 жылы іске қосу жоспарланған.
Бұл неліктен маңызды?
Data Center Valley жобасы Қазақстанның жасанды интеллект инфрақұрылымын дамытудағы ең ірі инвестициялардың бірі болмақ. Бұл жоба елді өңірлік цифрлық хабқа айналдыруға, жоғары өнімді есептеу қуатын қалыптастыруға және жаңа технологиялық экожүйенің дамуына жол ашады. Сонымен қатар бұл бастама халықаралық деңгейдегі байланыстар мен қазақстандық жастардың бастамасы жаһандық инвестициялық шешімдерге ықпал ете алатынын көрсетті.
