Қазақстанның қор нарығы 2026 жылдың алғашқы жартысын өсіммен аяқтады.
Акциялар нарығының жалпы капитализациясы 47,6 трлн теңгеге жетіп, жыл басынан бері 21,9%-ға ұлғайды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл – соңғы айлардағы ең маңызды көрсеткіштердің бірі.
Бірақ барлық көрсеткіш бірдей оң емес. Нарықтың жалпы құны өсіп жатқанымен, инвесторлардың белсенділігі төмендей бастағаны байқалады. Сауда көлемі азайды, ал KASE индексі маусым айында кері динамика көрсетті.
Нарықты көтерген басты компания – ҚазМұнайГаз
Маусымдағы өсімнің негізгі драйвері «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ болды. Компания акциялары бір ай ішінде 8,7%-ға қымбаттап, бүкіл қор нарығының капитализациясын жоғары деңгейде ұстап тұрды.
Соның нәтижесінде Қазақстан акцияларының жалпы нарықтық құны 47,6 трлн теңгеге жетті.
Дегенмен бұл барлық эмитенттердің бірдей өсіп жатқанын білдірмейді. Керісінше, нарықтағы өсім негізінен бірнеше ірі компанияның үлесіне тиесілі.
Сауда көлемі азайды
Акциялар қымбаттағанымен, сауда белсенділігі төмендеді.
Маусым айында акциялармен жасалған мәмілелер көлемі 24,8 млрд теңгені құрап, бір ай ішінде 16,5%-ға қысқарды.
Бұл төмендеу негізінен:
- «ҚазМұнайГаз»;
- «Қазақтелеком»;
- KEGOC;
- Kcell акцияларымен жасалған мәмілелердің азаюына байланысты болды.
Яғни инвесторлар бұрынғыдай белсенді сауда жасамаған.
KASE индексі бір айда төмендеді
Маусым айының соңында KASE индексі 7712,53 пунктке дейін түсіп, бір айда 1,6%-ға төмендеді.
Соған қарамастан жыл басынан бері индекс әлі де 9,7%-дық өсімді сақтап отыр.
Бұл нарықтың ұзақ мерзімді бағыты оң болғанымен, қысқа мерзімде құбылмалылық күшейгенін көрсетеді.
Қазақстандықтар шетелдік акцияларға көбірек ақша сала бастады
Қызығы, ең белсенді өсімнің бірі KASE Global алаңында байқалды.
Бұл секторда инвесторлар:
- Micron Technology;
- Intel;
- Meta;
- Microsoft;
- Salesforce;
- ETF қорларына белсенді инвестициялады.
Нәтижесінде KASE Global-дегі сауда көлемі бір ай ішінде 33,6%-ға өсіп, 25,7 млрд теңгеге жетті.
Қазір бұл секторда 68 шетелдік эмитенттің акциялары, ADR-лары және ETF қорлары айналымда жүр.
Бұл қазақстандық инвесторлардың халықаралық нарыққа қызығушылығы артып келе жатқанын көрсетеді.
Корпоративтік облигациялар нарығында бәсеңдеу байқалды
Корпоративтік облигациялар нарығында жағдай біршама өзгеше.
Маусымда корпоративтік борыш көлемі 16,8 трлн теңгеге дейін аздап қысқарды.
Ал облигациялармен сауда көлемі бірден 61,6%-ға төмендеп, 347,7 млрд теңгені құрады.
Бұған бірінші нарықтағы орналастырулардың азаюы әсер еткен. Әсіресе квазимемлекеттік сектор эмитенттерінің белсенділігі төмен болды.
Қазіргі таңда KASE тізімінде 169 эмитенттің 765 корпоративтік облигациясы бар.
Мемлекеттік бағалы қағаздар нарығы тұрақты қалды
Мемлекеттік облигациялар көлемі 36,3 трлн теңгеге дейін өсті.
Маусымда Қаржы министрлігі:
- жалпы 468,8 млрд теңге тартты;
- өтеу кірістілігі 14,25%-дан 18,76%-ға дейінгі жеті облигация шығарылымын орналастырды.
Сонымен қатар 15 облыс пен Шымкент қаласының әкімдігі мемлекеттік бағдарламаларды қаржыландыру үшін 109,9 млрд теңге қарыз тартты.
Инвестициялық қорлардың активтері аздап қысқарды
Қазақстанда 1 шілдедегі жағдай бойынша:
- 57 инвестициялық пай қоры жұмыс істейді;
- оның ішінде 24 аралық, 29 жабық, 2 ашық және 2 биржалық қор бар.
Маусым айында олардың басқаруындағы активтер 325,2 млрд теңгеге дейін 0,5%-ға төмендеді.
Жалпы активтердің 82,6%-ын немесе 268,6 млрд теңгені бағалы қағаздар портфелі құрайды.
Инвесторлар саны көбейіп жатыр
Қазақстан қор нарығындағы ең қызықты тенденциялардың бірі – жеке инвесторлардың тұрақты өсуі.
Орталық депозитарийдегі шоттар саны маусымда тағы 1,3%-ға артып, 5,615 млн шотқа жетті.
Оның ішінде:
- депоненттердің қосалқы шоттары – 698,7 мың;
- брокерлер арқылы ашылған жеке шоттар – 4,916 млн.
Жыл басынан бері брокерлік жеке шоттардың саны 12,7%-ға көбейген.
Бұл қазақстандықтардың қор нарығына қызығушылығы әлі де жоғары екенін аңғартады.
Нарықтағы кәсіби қатысушылардың активтері азайды
1 шілдедегі жағдай бойынша бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларының активтері 630,9 млрд теңгені құрады.
Бұл бір айда 1,1%-ға төмендеген.
Төмендеуге негізінен:
- бағалы қағаздар портфелінің қысқаруы;
- кері РЕПО операцияларының азаюы әсер етті.
Сонымен бірге міндеттемелер 164,3 млрд теңгеге, ал меншікті капитал 466,6 млрд теңгеге дейін аздап қысқарған.
Негізгі қорытынды
2026 жылдың алғашқы жартыжылдығы Қазақстан қор нарығы үшін екі түрлі үрдісті көрсетті.
Бір жағынан, нарықтың жалпы көлемі өсіп, акциялар капитализациясы рекордтық деңгейге жақындады. Бұған, ең алдымен, ҚазМұнайГаздың қымбаттауы ықпал етті.
Екінші жағынан, акциялармен және корпоративтік облигациялармен сауда көлемінің төмендеуі инвесторлардың қысқа мерзімді белсенділігі бәсеңдегенін аңғартады.
Соған қарамастан жеке инвесторлар санының артуы және шетелдік акцияларға қызығушылықтың күшеюі Қазақстанның бағалы қағаздар нарығы әлі де кеңейіп келе жатқанын көрсетеді. Ұзақ мерзімді перспективада дәл осы үрдістер нарықтың негізгі қозғаушы күшіне айналуы мүмкін.
