Сақтандыру нарығы биылғы жылдың алғашқы жартысында айтарлықтай өсім көрсетті.
Активтер рекордтық деңгейге жақындап, сақтандыру сыйлықақылары көбейді, ал өмірді сақтандыру сегменті бұрынғыдан да қарқынды дамып келеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Дегенмен, салада алаңдататын жайттар да жоқ емес: маусым айы шығынмен аяқталып, кейбір сақтандыру өнімдеріне сұраныс күрт төмендеген.
Активтер 4,4 трлн теңгеден асты
2026 жылғы 1 шілдедегі мәлімет бойынша, Қазақстанда 25 сақтандыру ұйымы жұмыс істейді. Оның 10-ы өмірді сақтандыру компаниялары.
Маусым қорытындысында сақтандыру ұйымдарының активтері бір айда 4,7%-ға өсіп, 4,4 трлн теңгеге жетті. Жыл басынан бергі өсім – 13,4%.
Бұл көрсеткіштің артуына негізінен компаниялардың бағалы қағаздарға салған инвестициялары әсер еткен. Қазір сақтандыру ұйымдарының барлық активінің 71,6%-ы немесе 3,2 трлн теңгесі дәл осы бағалы қағаздарға тиесілі.
Сонымен қатар:
- екінші деңгейлі банктердегі қаражат пен депозиттер – 404,1 млрд теңге (9,1%);
- сақтандыру бойынша дебиторлық берешек – 210,8 млрд теңге (4,8%).
Мұндай құрылым сақтандыру компанияларының қаржысын негізінен ұзақ мерзімді инвестицияларға бағыттап отырғанын көрсетеді.
Міндеттемелер өсті, бірақ маусым шығынмен аяқталды
Маусым айында сақтандыру ұйымдарының міндеттемелері 6,6%-ға өсіп, 3,3 трлн теңгеге жетті. Бұған сақтандыру резервтерінің ұлғаюы негізгі себеп болды.
Ал меншікті капитал, керісінше, 0,7%-ға азайып, 1,1 трлн теңгені құрады.
Маусым айының тағы бір ерекшелігі – сақтандыру нарығы 3,7 млрд теңге көлемінде шығынға ұшырады.
Бұл негізінен зейнетақы аннуитеті шарттары бойынша орын алмаған шығындар резервінің ұлғаюымен байланысты. Соған қарамастан, жалпы алғанда жыл басынан бері сектор 81,9 млрд теңге таза пайда тапқан.
Сақтандыру шарттары азайды. Неге?
Бір қарағанда күтпеген жағдай байқалады.
2026 жылдың алғашқы алты айында жасалған сақтандыру шарттарының саны 8,9 млн болғанымен, бұл көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда айтарлықтай төмен.
Негізгі себеп – банктік қарыздарға байланысты сақтандыру шарттары бойынша агенттердің комиссиялық сыйақысын сақтандыру сыйлықақысының 10%-ынан асырмау туралы жаңа талаптың енгізілуі.
Осының нәтижесінде жазатайым оқиғалардан сақтандыру бойынша жасалған шарттардың саны бірден 81,1%-ға қысқарған.
Қазақстандықтар сақтандыруға көбірек ақша жұмсай бастады
Шарттардың саны азайғанымен, сақтандыру компанияларының табысы артқан.
Тек маусым айының өзінде сақтандыру сыйлықақылары 201,1 млрд теңгені құрады. Бұл былтырғы маусыммен салыстырғанда 60,2%-ға көп.
Ал жыл басынан бері жиналған сақтандыру сыйлықақылары:
858,3 млрд теңге.
Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңінен 7,3%-ға жоғары.
Міндетті сақтандыру өсіп келеді
Міндетті сақтандыру сегменті де тұрақты өсімді сақтап отыр.
Алты ай ішінде бұл бағыт бойынша:
- 148 млрд теңге сыйлықақы жиналды;
- өсім – 13,8%.
Нарықтағы өсімге негізінен екі өнім әсер етті:
- қызметкерлерді еңбек міндеттерін орындау кезінде жазатайым оқиғалардан сақтандыру;
- автокөлік иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру.
Өмірді сақтандыру бұрынғыдан да танымал
Ерікті жеке сақтандыру сегментінде де оң динамика байқалады.
Алты айда бұл бағыт бойынша 430,3 млрд теңге көлемінде сыйлықақы жиналып, өсім 10,2%-ды құрады.
Нарықтың басты драйвері – зейнетақы аннуитеттері.
Дәл осы өнім бойынша жиналған сыйлықақылар көлемі бір жыл ішінде 92%-ға көбейген.
Бұл азаматтардың ұзақ мерзімді қаржылық қауіпсіздікке көбірек көңіл бөле бастағанын көрсетеді.
Автосақтандыру сұраныста қалып отыр
Ерікті мүліктік сақтандыру бойынша жарты жыл ішінде 280 млрд теңге көлемінде сыйлықақы жиналды.
Жалпы өсім небәрі 0,1% болғанымен, жекелеген бағыттар айтарлықтай жоғары нәтиже көрсетті.
Атап айтқанда:
- су көлігін сақтандыру – 84,3%-ға өсті;
- автомобиль көлігін сақтандыру – 4%-ға артты.
Төлемдер де көбейді
Сақтандыру компаниялары төлемдерді де бұрынғыдан көбірек жүргізіп жатыр.
Маусым айында төленген өтемақы көлемі 55,4 млрд теңгені құрады.
Ал жыл басынан бері сақтандыру төлемдері:
252,9 млрд теңге.
Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 23,3%-ға жоғары.
Нарық қай бағытқа бет алды?
2026 жылдың алғашқы жартыжылдығы сақтандыру нарығы үшін қарама-қайшы кезең болды.
Бір жағынан, активтер мен сақтандыру сыйлықақылары өсіп, өмірді сақтандыру сегменті жаңа қарқын алды. Қазақстандықтардың ұзақ мерзімді қаржылық қорғанысқа қызығушылығы артып келеді.
Екінші жағынан, жаңа реттеу талаптары жекелеген сақтандыру өнімдерінің сатылымына әсер етіп, жазатайым оқиғалардан сақтандыру шарттарының саны күрт қысқарды. Бұған қоса, маусым айы сектор үшін уақытша шығынмен аяқталды.
Соған қарамастан, негізгі қаржылық көрсеткіштер сақтандыру нарығының тұрақты өсімін сақтап отырғанын аңғартады. Егер жыл соңына дейін сыйлықақылардың қазіргі динамикасы жалғасса, 2026 жыл Қазақстанның сақтандыру секторы үшін соңғы жылдардағы ең нәтижелі кезеңдердің біріне айналуы мүмкін.
