Қазақстандықтарға депозитке әлі де 20,5% береді — бірақ бір шарт бар

Мөлшерлемелер төмендей бастады.

Шілдеде төрт банк депозит шарттарын қайта қарады. Маусымда мұндай шешімді он банк қабылдаған еді, деп хабарлайды DKNews.kz.

Нарықтағы ең жоғары табыстылық әзірге жылдық 20,5% деңгейінде сақталып отыр. Бірақ банктер жаңа төмендеуге дайындалып жатыр.

Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры 2026 жылғы 31 шілдедегі ұсыныстарды зерттеді. Мониторинг жарнамаға жатпайтындықтан, ҚДКБҚ банктердің атауларын жарияламады.

Ұлттық Банк мөлшерлемелердің төмендеуіне жол ашты

Нарықтағы бетбұрыс 5 маусымда басталды. Ұлттық Банк базалық мөлшерлемені бірден 1 пайыздық тармаққа төмендетіп, 17% деңгейінде белгіледі.

Осыдан кейін банктер ең қымбат депозиттердің табыстылығын қысқарта бастады. Маусымда он банк мөлшерлемелерін өзгертті.

24 шілдеде реттеуші базалық мөлшерлемені тағы 0,25 пайыздық тармаққа төмендетіп, 16,75% деңгейіне жеткізді. Бұл шешімге жылдық инфляцияның баяулауы да әсер етті.

Маусым қорытындысында инфляция 10,3% болды. Көрсеткіш тоғыз ай қатарынан төмендеді.

Алайда Ұлттық Банк ақша-кредит саясатын автоматты түрде одан әрі жұмсартуға уәде берген жоқ.

«базалық мөлшерлеменің алдын ала белгіленген траекториясын айқындамайтынын және инфляцияның нақты динамикасының болжамға сәйкестігіне қарай шешім қабылдау бағытындағы өзгерістерге, сондай-ақ үзілістерге жол беретінін».

Реттеуші базалық мөлшерлеме бойынша келесі шешімді 4 қыркүйекте жариялайды.

Жылдық 20,5%-ды қайдан табуға болады

Ең жоғары мөлшерлемелер жинақ депозиттерінде сақталды. Банктер үш және алты айлық өнімдер бойынша жылдық 20,5%-ға дейін ұсынады.

Бірақ жоғары табыстылық қатаң қаржылық тәртіпті талап етеді. Жинақ депозитінен ақшаны ішінара алуға болмайды.

Салымшы шартты бұзса, сыйақысынан айырылады. Ақшаны алу үшін 30 күнге дейін күтуге тура келеді.

Толықтыру құқығы бар жинақ депозиттерін 12 банк ұсынады. Бұл сегменттегі орташа мөлшерлеме 14,8%, ең жоғары көрсеткіш — үш айға жылдық 20,5%.

Шілдеде екі банк алты айлық салымдардың табыстылығын төмендетті. Бір банкте мөлшерлеме бірден 1,5 пайыздық тармаққа, екіншісінде 0,1 тармаққа қысқарды.

Толықтыру құқығы жоқ жинақ депозиттерін 14 банк ұсынады. Сегмент бойынша орташа мөлшерлеме 15,3%, ал ең жоғары табыстылық — алты айға жылдық 20,5%.

Бұл жерде үш банк шарттарын өзгертті. Біреуі алты айлық мөлшерлемені 0,5 пайыздық тармаққа көтерсе, тағы екеуі үш және алты айлық салымдардың табыстылығын 0,1–1,5 тармаққа түсірді.

Бір жылға салынған депозиттер бойынша әлі де 17%-ға дейінгі мөлшерлеме табуға болады. Екі жылдық өнімдерде табыстылық 15%-ға дейін жетеді.

Бұл салымшыға нарық Ұлттық Банктің шешімдеріне толық жауап бермей тұрып, жоғары мөлшерлемені ұзақ мерзімге бекітуге мүмкіндік береді.

Толықтырылатын депозиттер нарықтан жылдам өсіп жатыр

Толықтыру құқығы бар мерзімді салымдар ең жылдам өсіп жатқан сегментке айналды. 2026 жылдың бірінші жартысында олардың көлемі 1,5 еседен астам ұлғайды.

Мұндай өнімдерді сегіз банк ұсынады. Орташа мөлшерлеме 15,23%, ең жоғары көрсеткіш — үш айға жылдық 20%.

Шілдеде бұл сегменттегі банктер мөлшерлемелерді өзгерткен жоқ. Қатысушылардың жартысы табыстылықты маусымда төмендетіп үлгерді.

Толықтырылатын мерзімді салым жинақ депозитіне қарағанда көбірек еркіндік береді. Ақшаны мерзімінен бұрын алу талаптары да жұмсағырақ, бірақ табыстылығы ең қатаң өнімдерден төмен болуы мүмкін.

Толықтыру құқығы жоқ мерзімді депозиттер нарықта сирек кездеседі. Мұндай өнімді бір ғана банк ұсынады: үш айға 18,01%, екі жылға 12,2%.

Ақшаға еркін қол жеткізудің өз бағасы бар

Мерзімсіз депозиттер сегментінде нарық іс жүзінде тоқтап тұр. Осындай өнім ұсынатын 18 банктің біреуі ғана мөлшерлемені 0,35 пайыздық тармаққа көтерді.

Ең жоғары табыстылық 16,9%, орташа мөлшерлеме 15,2% болды. ҚДКБҚ ең төмен көрсеткішті есептеген кезде мөлшерлемелері инфляциядан едәуір төмен екі банктің ұсыныстарын есепке алмаған.

Банктер икемді салымдардың табыстылығын төмендетуге асықпайды. Өйткені мерзімсіз және жинақ депозиттері арасында әлі де жеткілікті айырмашылық бар.

Бұл айырма — ақшаға еркін қол жеткізудің бағасы. Клиент қаражатын неғұрлым еркін толықтырып, шешіп ала алса, банк соғұрлым төмен сыйақы ұсынады.

Егер мерзімді және жинақ депозиттерінің мөлшерлемелері әрі қарай түссе, кезек мерзімсіз салымдарға да келеді. Әзірге банктер ең қымбат өнімдердің есебінен шығындарын қысқартып жатыр.

Құбылмалы мөлшерлеме бірден төмендеді

Пайыздық мөлшерлемесі құбылмалы депозиттерді екі банк қана ұсынады. Олардың табыстылығы Ұлттық Банктің базалық мөлшерлемесіне және тиянақталған спредке тәуелді.

Реттеушінің шілдедегі шешімінен кейін бір өнімнің мөлшерлемесі автоматты түрде 0,3 пайыздық тармаққа төмендеді. Сегменттегі орташа табыстылық шамамен 15,3%-ға түсті.

Ең жоғары мөлшерлеме 15,9%, ең төмен көрсеткіш 14,8% болды. Ұлттық Банк базалық мөлшерлемені тағы төмендетсе, мұндай депозиттердің табыстылығы банк тарапынан бөлек шешім қабылданбай-ақ қысқарады.

Тамызда не болады

ҚДКБҚ тамызда мөлшерлемелерді нүктелік түзету жалғасады деп күтеді. Өзгерістер алдымен мерзімді және жинақ депозиттеріне әсер етуі мүмкін.

Банктер Ұлттық Банктің шілдедегі шешімінен кейін халықтан ақша тартуға жұмсалатын шығынды қысқартуға тырысады.

Қор маусымдағыдай жаппай өзгеріс күтпейді. Банктердің бір бөлігі реттеушінің келесі шешіміне дейін күту ұстанымын таңдауы мүмкін.

Салымшылар үшін бұл жоғары мөлшерлемелер кезеңінің аяқталуға жақындағанын білдіреді. Нарықта 20–20,5% әлі бар, бірақ мұндай табыстылық көбіне қысқа мерзімге және ақшаны пайдалануға шектеу қоятын өнімдерге тиесілі.

Тек пайызға қарау қауіпті. Депозитті толықтыру мүмкіндігі, шартты мерзімінен бұрын бұзу талаптары, автоматты ұзарту тәртібі және банктің қаржылық орнықтылығы да шешуші рөл атқарады.

ҚДКБҚ теңгелік жинақ салымдарына 20 млн теңгеге дейін кепілдік береді. Теңгедегі басқа депозиттер, төлем карточкалары мен ағымдағы шоттар бойынша шекті сома — 10 млн теңге.

Шетел валютасындағы депозиттер, карточкалар мен ағымдағы шоттар бойынша кепілдік 5 млн теңгеден аспайды. Егер салымшы бір банкте бірнеше депозит ұстаса, жиынтық кепілді өтем 20 млн теңгемен шектеледі.