Пәтер не көлік саттыңыз ба: салықты қашан төлемейсіз?

Салық мәміленің толық сомасынан есептелмейді.

Мүлік сатып алынған бағадан қымбатқа сатылса, оң айырма құн өсімі деп танылады. Жеке табыс салығы бүкіл сату бағасынан емес, осы пайдадан есептеледі, деп хабарлайды DKNews.kz.

Алматы қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті жаңа ереженің пәтерге, автокөлікке, коммерциялық мүлікке, бағалы қағаздар мен криптовалютаға қалай қолданылатынын түсіндірді.

Салық мөлшерлемесі 10% немесе 15% болуы мүмкін

2026 жылы жеке тұлғалардың табысына прогрессивті шкала қолданылады. 8 500 АЕК-ке дейінгі салық салынатын табысқа 10%, ал шектен асқан бөлігіне 15% мөлшерлеме есептеледі.

2026 жылы 8 500 АЕК 36 762 500 теңгеге тең.

Мысалы, пәтерді 30 млн теңгеге сатып алып, 36 млн теңгеге саттыңыз. Салық 36 млн теңгеден емес, 6 млн теңге пайдадан есептеледі.

10% мөлшерлеме қолданылса, ЖТС 600 мың теңгені құрайды.

Пәтерді екі жыл иеленуге тура келеді

2026 жылғы басты өзгеріс тұрғын үйге қатысты. Оны ЖТС төлемей сату үшін иеленудің ең төменгі мерзімі бір жылдан екі жылға ұзарды.

Мерзім меншік құқығы тіркелген күннен бастап есептеледі. Пәтер ақысын төлеу немесе кілтті алу күні бұл мерзімді бастамайды.

2026 жылғы 1 қаңтарға дейін тіркелген жылжымайтын мүлікке бұрынғы бір жылдық талап сақталады.

"Егер сіз пәтерді 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін сатып алсаңыз: сіз үшін бәрі бұрынғыша қалады. 1 жыл иеленгеннен кейін сатсаңыз - салық 0 теңге."

Меншік құқығы 2026 жылғы 1 қаңтардан кейін тіркелсе, нысанды кемінде екі жыл иелену қажет.

"Егер сіз пәтерді 2026 жылғы 1 қаңтардан кейін сатып алсаңыз: салық төлемеу үшін меншік құқығы тіркелген сәттен бастап 2 жыл күтуге тура келеді."

Өтпелі кезең 2027 жылдың соңына дейін жалғасады. 2028 жылдан бастап екі жылдық мерзім бәріне ортақ болады.

Ереже пәтерлерге, тұрғын үйлерге, саяжайларға, гараждарға, автотұрақ орындарына, қоймаларға және жеке қосалқы шаруашылық нысандарына қолданылады.

Пәтер салығы қалай есептеледі?

Пәтер 2026 жылғы ақпанда 40 млн теңгеге рәсімделді делік. Иесі оны 2027 жылғы желтоқсанда 47 млн теңгеге сатты.

Иелену мерзімі екі жылға жетпеді, ал құн өсімі 7 млн теңгені құрады. 10% мөлшерлеме кезінде төленетін ЖТС 700 мың теңге болады.

Сол пәтерді екі жыл өткеннен кейін сатса, осы негіз бойынша салық салынатын құн өсімі туындамайды. Сату бағасының көлемі шешуші рөл атқармайды.

Жаңа құрылыстарға бөлек мерзім қолданылады

Үлестік қатысу шарты бойынша талап ету құқығын басқаға бергенде үш жылдық мерзім қолданылады. Ол шартқа қол қойылған күннен бастап есептеледі.

Пәтер меншікке тіркелгеннен кейін дайын тұрғын үйге арналған ереже күшіне енеді. 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап рәсімделген нысандар үшін бұл мерзім екі жылды құрайды.

Жаңа құрылыстан пәтер алған адам екі күнді ажыратуы керек: үлестік қатысу шартына қол қойған және меншік құқығын тіркеген күнді.

Иелену мерзімі қашан салықтан босатпайды?

Коммерциялық жылжымайтын мүлікке мерзім бойынша жеңілдік берілмейді. Кеңсе, дүкен, қойма немесе басқа бизнес нысаны пайдамен сатылса, ЖТС туындайды.

Нысанды қанша жыл иеленгеніңіз есепке алынбайды.

Қазақстаннан тыс жердегі жылжымайтын мүлікке де осы тәсіл қолданылады. Шетелдегі пәтер бірнеше жылдан кейін сатылса да, пайдадан салық төлеуге тура келеді.

Автокөлік сатуға қатысты ереже

Қазақстандық есепте тұрған көліктер үшін бір жылдық мерзім сақталды. Автокөлікті бір жыл иеленгеннен кейін құн өсіміне салынатын салықсыз сатуға болады.

Көлікті бір жылға жетпей, сатып алған бағадан қымбатқа сатсаңыз, ЖТС тек айырмадан есептеледі. Пайда болмаса, салық та туындамайды.

Шетелдік есептегі көліктерге бір жылдық жеңілдік қолданылмайды. Оң айырма автокөлікті иелену мерзіміне қарамастан салық салынады.

Криптовалюта да салыққа жатады

Цифрлық активтерді сатқанда иелену мерзімі салықтан босатпайды. Криптовалюта бастапқы құнынан қымбатқа сатылса, салық салынатын табыс пайда болады.

Бағалы қағаздарға бөлек есептеу тәртібі қолданылады. Инвестор әртүрлі мәмілелердің нәтижесін, соның ішінде инвестициялық шығындарын да есепке ала алады.

Шарт жоғалып кетсе не болады?

Негізгі формула қарапайым: сату бағасынан бастапқы құн шегеріледі. Бірақ сатып алу шарты немесе басқа растайтын құжаттар сақталмаса, есеп күрделене түседі.

Мүліктің түрі мен оны алу тәсіліне қарай бағалау, кадастрлық немесе нарықтық құн қолданылуы мүмкін. Ескі шарттың жоғалуы салықты автоматты түрде бүкіл сату бағасынан есептейді деген сөз емес.

Шетелден әкелінген автокөліктің бастапқы құнына сатып алу бағасынан бөлек кедендік баждар, ҚҚС, акциз және утилизациялық алым қосылады. Расталған шығындар салық салынатын құн өсімін азайтады.

Қысқаша нұсқаулық

• 2026 жылға дейін тіркелген тұрғын үйді бір жылдан кейін салықсыз сатуға болады.
• 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап тіркелген тұрғын үйге екі жылдық мерзім қолданылады.
• Қазақстандық есептегі автокөлікті бір жылдан кейін салықсыз сатуға болады.
• Коммерциялық және шетелдегі жылжымайтын мүліктің пайдасына иелену мерзіміне қарамастан салық салынады.
• Шетелдік есептегі көлік пен криптовалютаға иелену мерзімі бойынша жеңілдік берілмейді.