Агроөнеркәсіп кешені қарқынды өсіп келеді.
Қазақстан азық-түлік қауіпсіздігін күшейтіп, экспорттық әлеуетін жаңа деңгейге шығаруды көздеп отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстанда 2026 жылдың соңына дейін тағы 19 сүт-тауар фермасын іске қосу жоспарланып отыр. Бұл туралы Үкімет отырысында Ауыл шаруашылығы вице-министрі Азат Сұлтанов мәлімдеді.
Оның айтуынша, бүгінде негізгі азық-түлік өнімдерінің басым бөлігі бойынша елдің өзін-өзі қамтамасыз ету деңгейі 80 пайыздан асып отыр.
Фотосурет: UKIMET
Сүт өндірісі артып келеді
Вице-министр сүт саласының шикізат базасын нығайту үшін жеңілдетілген несиелеу бағдарламасы жүзеге асып жатқанын айтты.
«Мәселен сүт саласының шикізат базасын нығайту мақсатында тауарлық-сүт фермаларын салуға жеңілдетілген несиелеу бағдарламасы жүзеге асырылуда. Жалпы жылдық қуаттылығы 500 мың тоннадан асатын 95 сүт-тауар фермасы қаржыландырылды, оның ішінде 71 ферма пайдалануға берілді. Осы жылдың соңына дейін жылдық қуаттылығы шамамен 100 мың тоннаны құрайтын тағы 19 ферманы іске қосу жоспарланып отыр. Құс шаруашылығы саласында да жүйелі жұмыс жүргізілуде. Соңғы бес жылда құс етінің өндірісі 58%-ға артты, импорт көлемі 25%-ға қысқарды, ал ішкі нарықты отандық құс етімен қамтамасыз ету деңгейі 58%-дан 78%-ға дейін өсті. Өсім қолданыстағы кәсіпорындардың өндірістік қуаттарын кеңейту және жаңа өндірістік қуаттарды іске қосу есебінен қамтамасыз етілді».
Сонымен қатар алдағы кезеңде Алматы облысындағы «Aitas» АҚ мен Жамбыл облысындағы «Алель Агро» АҚ-ның ірі жобалары іске асырылады. Бұл ішкі нарықты қазақстандық құс етімен толық қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Тамақ өнеркәсібі жоғары қарқынмен өсуде
Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше:
- 2025 жылы азық-түлік өндірісінің көлемі 4 трлн теңгеге жетіп, 8,4%-ға өсті
- 2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында өндіріс көлемі тағы 14,7%-ға артты
- АӨК-тің негізгі капиталына салынған инвестиция 1,6 трлн теңгеге жетіп, бір жылда 46%-ға өсті
- Биылғы алты айда салаға салынған инвестиция көлемі 926 млрд теңгені құрап, 55%-ға ұлғайды
Көкөніс сақтау мен астық инфрақұрылымы күшейтілді
Елде көкөніс қоймаларын салу жөніндегі кешенді жоспар аяқталды.
Нәтижесінде:
- жалпы сыйымдылығы 745,6 мың тонна болатын 95 көкөніс қоймасы пайдалануға берілді
- маусымаралық кезеңде өнім жеткізу тұрақтанды
- көкөніс шығыны азайды
- маусымдық баға ауытқуын төмендетуге мүмкіндік туды
Сондай-ақ элеваторлар мен астық қоймаларын салуға арналған жеңілдетілген қаржыландыру бағдарламасы іске қосылды.
Вице-министр форвардтық сатып алу тетігінің де тиімділігін атап өтті.
«Көкөніс қоймаларын салу жөніндегі кешенді жоспар табысты жүзеге асырылды: жалпы сақтау қуаттылығы 745,6 мың тоннаны құрайтын 95 нысан пайдалануға берілді. Бұл өнім шығынын азайтуға, маусымдық баға ауытқуларын төмендетуге және маусымаралық кезеңде көкөністердің тұрақты жеткізілуін қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. Дәнді, майлы және бұршақ дақылдарын сақтау инфрақұрылымын дамыту мақсатында Аграрлық несие корпорациясы элеваторлар мен астық қоймаларын салуды кредиттеу бағдарламасын іске қосты. Ауыл шаруашылығы өнімдерін өткізуді кепілдендірудің тиімді тетіктерінің бірі – форвардтық сатып алу механизмі. Бұл тетік Азық-түлік келісімшарт корпорациясы тарапынан болашақ өнімге алдын ала қаржы бөлуді көздейді. Соның нәтижесінде ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер егіс жұмыстарын жүргізуге қажетті қаражатты алдын ала алып, өндірілген өнімді өткізуді қамтамасыз етеді. 2026 жылғы өнімді форвардтық сатып алу аясында 173 ауыл шаруашылығы тауарын өндірушіге шамамен 32 млрд теңге көлемінде қаржы бөлінді. Келісімшарт жасалған өнімнің жалпы көлемі шамамен 480 мың тоннаны құрады. Оң серпін субсидиялау, жеңілдетілген кредит беру және салықтық жеңілдіктер түріндегі мемлекеттік кешенді қолдау шараларының арқасында қамтамасыз етілді».
Мемлекеттік қолдау көлемі ұлғайды
Биыл көктемгі егіс, егін жинау жұмыстары мен ауыл шаруашылығы техникасының лизингіне 1,1 трлн теңге бағытталды.
Сонымен қатар:
- саланы субсидиялауға 588,3 млрд теңге бөлінді
- 2025 жылы 841 млрд теңгеге 255 инвестициялық жоба іске қосылды
- 2026 жылы жалпы құны 1,3 трлн теңге болатын 161 жобаны жүзеге асыру жоспарланған
Экспорт географиясы кеңейіп жатыр
Министрлік мәліметінше, Қазақстан терең өңделген ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспортын арттыруға басымдық беруде.
Қытайдың Fufeng Group компаниясы Жамбыл облысында жүгеріні терең өңдеу жобасын іске қосуды жоспарлап отыр. Сонымен қатар «Алатау Сити» әкімшілігі қытайлық Full Vision Capital компаниясымен бірге майлы дақылдардан авиациялық отын өндіру жобасын пысықтап жатыр.
2025 жылдың қорытындысында агроөнеркәсіп кешені өнімдерінің экспорты 37%-ға өсіп, 7 млрд АҚШ долларына жетті. Оның жартысынан астамын қайта өңделген өнім құрады.
Қазақстан жаңа нарықтарға шықты
Фитосанитариялық және ветеринариялық талаптардың келісілуі экспорт көлемін арттыруға мүмкіндік берді.
«Май-тоңмай саласы да тұрақты дамуда. 2025 жылдың қорытындысы бойынша күнбағыс майының экспорты 41%-ға, ал тазартылған күнбағыс майының экспорты 2,1 есеге өсті. Отандық өнімді одан әрі ілгерілету мақсатында ветеринариялық және санитариялық кедергілерді жою бойынша жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Қазақстанның мал шаруашылығы өнімдері 42 елдің нарығына шығаруға рұқсат алды. 2026 жылғы мамырда еліміздің барлық аумағы вакцинация жүргізілетін аусыл ауруынан қолайлы аймақ ретінде ресми танылды. Бұл тірі мал мен мал шаруашылығы өнімдерінің экспортын кеңейтуге мүмкіндік береді. Өсімдік шаруашылығы өнімдері бойынша Қытайға 21 түрлі өнімді жеткізуге арналған фитосанитариялық талаптар келісілді. Қытай нарығына экспорттауға құқығы бар кәсіпорындар тізіліміне 3 600 қазақстандық кәсіпорын енгізілді».
Бүгінде қазақстандық өнім Марокко, Алжир, Біріккен Араб Әмірліктері, Вьетнам және бірқатар Еуропа елдерінің нарығына экспортталып жатыр. Сонымен қатар Әзербайжан, Грузия және Түркия бағытындағы жеткізілімдер қайта жанданды.
Неліктен бұл маңызды
Ауыл шаруашылығы саласындағы өндіріс пен инвестиция көлемінің өсуі Қазақстанның азық-түлік қауіпсіздігін күшейтіп қана қоймай, экспорттық әлеуетін де арттырып отыр. Бұл ішкі нарықты сапалы отандық өніммен қамтамасыз етуге, импортқа тәуелділікті азайтуға және ауылдық жерлерде жаңа жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік береді.
