Зейнетақы ережесі өзгереді.
2026 жылғы 7 қыркүйектен бастап қазақстандықтар зейнетақы жинақтарының 100%-ына дейін жеке басқарушыларға бере алады. Қазір міндетті және міндетті кәсіптік жарналар есебінен жиналған қаражат үшін 50% шектеу қолданылады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Өзгеріс міндетті, міндетті кәсіптік және ерікті зейнетақы жарналары есебінен қалыптасқан жинақтарға қатысты. Ақша шоттан шығарылмайды — ол зейнетақы активі болып қала береді, бірақ инвестициялық стратегияны салымшы өзі таңдайды.
Бірнеше басқарушыны таңдауға болады
Қазақстандықтар сенімгерлік басқаруға берілетін жинақ көлемін өздері анықтайды. Қалған қаражатты Ұлттық Банктің басқаруында қалдыруға болады.
Салымшы бір немесе бірнеше инвестициялық портфельді басқарушыны — ИПБ-ны таңдай алады. Жинақты әртүрлі инвестициялық стратегиялар арасында да бөлуге рұқсат беріледі.
Әр ИПБ портфельдің үш түріне дейін ұсына алады: консервативті, теңгерімді және тәуекелі жоғары. Олар активтердің құрамы, тәуекел деңгейі және инвестициялау мерзімі бойынша ерекшеленеді.
Зейнетке шығуына бірнеше жыл қалған адам мен 30 жастағы салымшы үшін бір стратегияның нәтижесі әртүрлі болуы мүмкін. Сондықтан портфель таңдағанда табыстылықпен бірге инвестициялау мерзімін де ескеру қажет.
Жоғары табыс жоғары тәуекелді де білдіреді
Жинақты жеке басқарушыға беру жоғары табысқа кепілдік бермейді. Нәтиже компанияның стратегиясына, қаржы нарығындағы жағдайға және инвестициялау мерзіміне байланысты.
«ИПБ-ны таңдау – салымшының дербес шешімі. Ол ұсынылатын инвестициялық стратегияны, инвестициялық портфельдің құрылымын, тәуекел деңгейін және активтерді басқару нәтижелерін өз бетінше бағалайды».
Ұлттық Банк пен жеке басқарушылардың көрсеткіштерін invest.enpf.kz платформасында салыстыруға болады. Онда инвестициялық портфельдердің табыстылығы мен құрылымы туралы әр кезеңдегі мәліметтер жарияланады.
Бұрынғы табыстылық — басқарушыны бағалаудың бір ғана өлшемі. Салымшы тәуекел деңгейіне, инвестициялық декларацияға және активтердің құрамына да назар аударуы керек.
Жинақты қалай аударуға болады
Алдымен зейнетақы активтерін басқаруға рұқсат алған ИПБ-лардың тізілімінен компания таңдау қажет.
Өтінішті екі тәсілмен беруге болады:
- enpf.kz сайтындағы жеке кабинет арқылы электрондық цифрлық қолтаңбамен;
- жеке куәлікті көрсетіп, БЖЗҚ-ның кез келген бөлімшесінде.
Өтініш мәртебесін БЖЗҚ сайтындағы жеке кабинеттен немесе мобильді қосымшаның «Өтініштер» бөлімінен көруге болады. Қор жинақты өтініш түскен күннен бастап 30 күнтізбелік күн ішінде аударуы тиіс.
Бір шектеу бар.
Бір басқарушыдан екіншісіне ауысуға немесе жинақты Ұлттық Банктің басқаруына қайтаруға алғашқы аударымнан кейін бір жыл өткен соң ғана рұқсат беріледі.
Басқарушыда мәселе туындаса, ақшаға не болады
Зейнетақы активтері салымшының БЖЗҚ-дағы жеке зейнетақы шотында есепке алына береді. Олар басқарушы компанияның меншікті қаражатынан бөлек сақталады.
Активтерді тәуелсіз кастодиан-банк сақтайды. ИПБ банкрот болса, компания салымшылардың зейнетақы ақшасын өз міндеттемелерін өтеуге пайдалана алмайды.
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап басқарушылар үшін табыстылық эталоны ретінде композиттік индекстер жүйесі қолданылады. Егер портфель нәтижесі белгіленген көрсеткіштен төмен түссе, ИПБ айырманы өз капиталы есебінен өтеуге міндетті.
Реттеуші зейнетақы ақшасын салуға болатын қаржы құралдарын да шектейді. ИПБ мемлекеттік және корпоративтік бағалы қағаздарды сатып алып, қаражатты тиісті кредиттік рейтингі бар банктерге орналастыра алады.
Криптовалюталар мен жоғары тәуекелді цифрлық активтер рұқсат етілген тізімге кірмейді.
Зейнетақы активтерін қандай компаниялар басқарады
Тізілімге Alatau City Invest, BCC Invest, Halyk Global Markets, Halyk Finance, «Сентрас Секьюритиз» және Tansar Capital кіреді, деп көрсетілген БЖЗҚ хабарламасында.
Алайда Halyk Global Markets сенімгерлік басқару туралы шартты 2027 жылдан бастап бұзатынын хабарлады. БЖЗҚ 2026 жылғы 1 қаңтардан бері бұл компанияға зейнетақы активтерін аудару туралы жаңа өтініштерді қабылдамайды.
Егер реттеуші ИПБ-ны тізілімнен шығарса, оның клиенттерінің жинақтары Ұлттық Банктің басқаруына қайтарылады.
Жаңа тәртіп салымшыға зейнетақы ақшасын басқаруға көбірек мүмкіндік береді. Бірақ ИПБ мен стратегияны қате таңдау жинақтың ұзақмерзімді табыстылығына әсер етуі мүмкін.
