Адам өзін жақсы сезінуі мүмкін, еш жері ауырмайды, күнделікті өмірінде де айтарлықтай өзгеріс байқалмайды.
Алайда кейбір онкологиялық аурулар дәл осындай кезеңде — айқын белгі бермей дамуы ықтимал, деп хабарлайды DKNews.kz.
Сондықтан дәрігерлер обырды белгілері пайда болғаннан кейін емес, оған дейін анықтауға мүмкіндік беретін скринингті кейінге қалдырмауға кеңес береді.
2026 жылдың алғашқы алты айында Қазақстанда 2 362 568 адам онкологиялық скринингтен өтті.
Тексеру нәтижесінде мыңнан астам адамда сүт безі обыры, жүздеген қазақстандықта колоректалдық және жатыр мойны обыры расталған.
Қазақстанда қандай скринингтер тегін жүргізіледі?
Елімізде нысаналы жас топтарына кіретін азаматтар үшін онкологиялық скринингтің үш түрі тегін өткізіледі. Олар:
- сүт безі обырын;
- жатыр мойны обырын;
- колоректалдық обырды ерте анықтауға бағытталған.
Бұл тексерулердің басты мақсаты — ауруды адам шағымдана бастағанға дейін анықтау.
2026 жылдың бірінші жартыжылдығындағы скрининг қорытындысы бойынша:
- сүт безі обырының 1 238 жағдайы;
- колоректалдық обырдың 372 жағдайы;
- жатыр мойны обырының 227 жағдайы расталды.
Яғни алты айдың ішінде осы үш бағыт бойынша барлығы 1 837 онкологиялық ауру жағдайы анықталған.
Скринингтен күмәнді нәтиже шықса, бұл бірден обыр деген сөз емес
Көп адам үшін скрининг қорытындысындағы күмәнді өзгеріс алаңдаушылық тудыруы мүмкін. Бірақ мұндай нәтиже әлі нақты диагноз болып саналмайды.
Егер алғашқы тексеру кезінде қандай да бір өзгеріс байқалса, пациент қосымша диагностикаға жіберіледі. Дәрігерлер тек толық тексеруден кейін ғана қатерлі ісіктің бар-жоғын растайды немесе жоққа шығарады.
Сондықтан скринингтің міндеті — диагнозды бірден қою емес, қосымша назар аударуды қажет ететін өзгерістерді мүмкіндігінше ертерек байқау.
Неліктен ерте анықтау соншалық маңызды?
Онкологиялық ауруларды емдеуде уақыттың маңызы зор. Ауру неғұрлым ерте анықталса, дәрігерлер қажетті емді соғұрлым ертерек бастай алады.
Қазақстандағы статистика да ерте диагностиканың маңызын көрсетеді. 2021–2025 жылдары III–IV сатыда анықталған онкологиялық аурулардың үлесі 34,9 пайыздан 32 пайызға дейін төмендеген.
Бұл — аурудың асқынған кезеңіне жетпей анықталатын жағдайлардың үлесі біртіндеп артып келе жатқанын көрсететін маңызды көрсеткіштердің бірі.
Бес жылда 14 миллионнан астам тексеру жүргізілді
Соңғы бес жылдың ішінде Қазақстанда 14 миллионнан астам адам онкологиялық скринингтен өткен.
Осы кезеңде халықты скринингпен жыл сайын қамту көрсеткіші 13,5 пайызға артқан.
Мұндай тексерулер әсіресе өзін толық сау сезінетін адамдар үшін маңызды. Себебі скринингтің мәні де осында: аурудың алғашқы белгілерін күтпей, қауіп тудыратын өзгерістерді алдын ала анықтау.
«Еш жерім ауырмайды» — тексеруді кейінге қалдыруға себеп емес
Көп жағдайда адам дәрігерге тек белгілі бір шағым пайда болған кезде барады. Алайда онкологиялық аурулар ерте кезеңде ұзақ уақыт бойы байқалмай өтуі мүмкін.
Сондықтан профилактикалық тексеруді адамның қазіргі көңіл күйімен немесе өзін қалай сезінетінімен байланыстыру дұрыс емес.
Егер азамат нысаналы топқа кірсе және скринингтен өту мерзімі келсе, тексеруді кейінге қалдырмаған жөн.
Бір қарағанда қарапайым профилактикалық тексеру кей жағдайда ауруды ертерек анықтауға, емді уақыт жоғалтпай бастауға және асқынған кезеңге өту қаупін азайтуға мүмкіндік береді.
Скрининг — адамның ауырғанын күтетін тексеру емес. Оның басты мәні — ауру белгі бермей тұрған кезде маңызды өзгерісті байқап қалу.
