Қазақстанда астықтың орташа өнімділігі 16,4 ц/га-ға жетті. Бұл былтырғы көрсеткіштен жоғары, ал жаздың әдеттен тыс ыстық болуы биыл егін жинау науқанының ертерек басталуына әсер етті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин күзгі егіс жұмыстары бойынша жедел штаб отырысын өткізіп, өңірлердің жиын-терімге дайындығын талқылады.
1,9 млн гектардан астық жиналды
Ауыл шаруашылығы вице-министрі Назгүл Хатепованың мәліметінше, еліміздің көптеген өңірінде егін жинау жұмыстары жүріп жатыр. Негізгі жиын-терім науқаны тамыздың үшінші онкүндігінде басталады.
Биыл жалпы жиналатын егіс алқабы 24,2 млн гектарды құрайды. Оның 15,6 млн гектары дәнді және бұршақты дақылдарға тиесілі.
Қазір:
- 1,9 млн гектар немесе дәнді дақыл алқабының 12,5%-ы жиналды;
- 3,2 млн тонна астық бастырылды;
- орташа өнімділік 16,4 ц/га болды.
Өткен жылдың осы кезеңінде 1 млн гектар немесе алқаптың 6,1%-ы ғана жиналған еді. Орташа өнімділік 14,8 ц/га болған.
Егін жинаудың ерте басталуына жаздағы әдеттен тыс ыстық ауа райы және дақылдардың жылдам пісуі себеп болды.
Картоп пен көкөніс қанша жиналды
Майлы дақылдарды жинау да басталды. Қазір 3,4 мың гектар алқаптан 3,5 мың тонна өнім алынған.
Орташа өнімділік 10,5 ц/га болды. Былтыр осы кезеңде көрсеткіш 7,4 ц/га деңгейінде еді.
Ұйымдасқан шаруашылықтарда:
- 214 мың тонна картоп;
- 628,6 мың тонна көкөніс;
- 506,9 мың тонна бақша дақылы жиналды.
Картоптың орташа өнімділігі гектарына 249,2 центнерге жеткен. Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 235,6 ц/га болған.
Егістікке 29 мың комбайн шығады
Жиын-терім техникасының өңірлердегі дайындығы шамамен 97%-ға жетті. Науқан басталғанға дейін көрсеткішті 100%-ға жеткізу көзделген.
Егін жинауға:
- 130,8 мың трактор;
- 29 мың астық комбайны;
- 17 мың орақ;
- 130 мың бірлік басқа техника жұмылдырылады.
Олардың арасында жеңілдікті лизинг бағдарламасы арқылы сатып алынған 12,7 мыңнан астам трактор мен 2 340 комбайн бар.
Дизель отыны литріне 305–310 теңгеден беріледі
Фермерлерге 1,9 млн тонна тыңайтқыш жөнелтілді. Бұл жоспарланған көлемнің 83%-ына тең.
Егін жинау жұмыстарына өңірлерге 401 мың тонна дизель отыны бөлінген. Негізгі астық өндіретін өңірлердегі шаруалар үшін оның бағасы литріне 305–310 теңгені құрайды. Бұл нарықтық бағадан шамамен 10% төмен.
Қазір өңірлерге 65,8 мың тонна дизель отыны жөнелтілген.
Жеткізілімдердің ашықтығын бақылау үшін дизель отынына жеке пин-кодтар мен цифрлық таңба енгізіліп, отын көк, сары және қызыл түстермен боялады. Электрондық шот-фактура жүйесінде виртуалды қойма да құрылды.
Шымкент мұнай өңдеу зауытында молекулалық таңбалауды енгізу мәселесі пысықталып жатыр.
Бұдан бөлек, дәнді және майлы дақылдарды кептіруге алдын ала 60 мың тонна сұйытылған газ бөлінді.
Қазақстанның қоймаларында қанша орын бар
Елдегі астық сақтау қуаты 30,7 млн тоннаны құрайды.
Қазіргі жүктеме 2,4 млн тонна немесе 17% деңгейінде. Алайда Ақмола, Қостанай және Солтүстік Қазақстан облыстарындағы кейбір элеваторлар 40%-дан астам толып қалған.
Жаңа астықтың жаппай түсуі қарсаңында Серік Жұманғарин әкімдіктерге Азық-түлік корпорациясымен бірге қоймаларды босату жұмыстарын жеделдетуді тапсырды.
«Біз агротехнологияларды сақтаудың нәтиже беретінін көрдік: егін жинау басталған осындай құрғақ жазда да орташа өнімділік 16,4 ц/га-ға жетті. Ал бұрын орташа есеппен 11-12 ц/га болған. Жиын-терім науқаны кезінде уақыт қыспас үшін астық пен майлы дақылды кептіруге қажетті газ бен дизель отыны әзір болуы тиіс. Жылжымалы құрам жеткілікті мөлшерде болып, өнімді сақтайтын астық қоймаларын уақтылы босату қажет», — деп атап өтті Серік Жұманғарин.
Қант зауыттарының қуаты артады
Штаб отырысында қант қызылшасын жинауға дайындық та қаралды.
Қазір Көксу қант зауытын жаңғырту жұмыстары жүріп жатыр. Оның тәуліктік қуаты 2 мың тоннадан 3 мың тоннаға дейін ұлғайтылмақ.
Тараз қант зауытында тәулігіне 3 мың тонна қант қызылшасын өңдейтін жаңа желіні іске қосу-баптау жұмыстары жүргізілуде. Оларды қазанға дейін аяқтау жоспарланған.
Қазіргі қуаттар:
- Меркі қант зауыты – тәулігіне 3 мың тонна;
- Ақсу қант зауыты – тәулігіне 3,5 мың тонна;
- жаңғыртудан кейін Көксу зауыты – тәулігіне 3 мың тонна;
- Тараздағы жаңа желі – тәулігіне 3 мың тонна.
2027 жылға қарай Ақсу зауытының қуатын тәулігіне 4,5 мың тоннаға, ал Көксу зауытының қуатын 5 мың тоннаға дейін арттыру жоспарланып отыр.
Қазақстанда қант өндірісі қанша болды
2025 жылы Қазақстанда 171,9 мың тонна қант өндірілді. Бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 5,6%-ға көп.
2026 жылдың қаңтар-маусым айларында өндіріс көлемі 76,9 мың тоннаны құрады.
Неліктен бұл маңызды
Биылғы жиын-терімнің басты ерекшелігі – науқанның ерте басталуы және өнімділіктің былтырғыдан жоғары болуы.
Қазір негізгі міндет тек астықты жинап алу емес. Өнімді кептіруге қажетті отын мен газдың жеткілікті болуы, элеваторлардың дер кезінде босатылуы және техника дайындығы жаппай жиын-терім кезеңінің қарқынына тікелей әсер етеді.
