Заң бұзушылықты тіркеген адамға ақша төленуі мүмкін. Қазақстанның бірқатар өңірінде әкімшілік құқық бұзушылықты анықтауға көмектескен фото немесе видео үшін азаматтар ақшалай сыйақы алуға үміткер бола алады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Астанада тиісті ережелер 2026 жылғы 30 маусымдағы № 01-2235 әкімдік қаулысымен бекітілді. Ақшалай көтермелеудің ең жоғары мөлшері 20 АЕК-ке, яғни 2026 жылы 86 500 теңгеге дейін жетуі мүмкін.
Бір видеоның өзі ақша алуға жеткіліксіз
Жүйе «заң бұзушылықты түсірдің — ақша алдың» қағидатымен жұмыс істемейді.
Алдымен мемлекеттік орган әкімшілік құқық бұзушылық фактісін растауы тиіс. Сонымен қатар азамат жіберген материал болған оқиға туралы алғашқы ақпарат көзі болуы керек.
Егер заң бұзушылық азамат өтініш бергенге дейін автоматты камералармен, полиция қызметкерлерімен, басқа лауазымды тұлғалармен немесе үшінші адамдармен тіркелсе, ақшалай көтермелеуге негіз болмайды.
Сондықтан фото немесе видеодан оқиғаның өзі, оның болған жері мен уақыты анық көрінгені дұрыс.
Алдымен құқық бұзушы айыппұлды толық төлеуі тиіс
Заң бұзушылық расталған күннің өзінде видео авторына ақша бірден аударылмайды.
Әкімшілік іс бойынша қаулы заңды күшіне еніп, содан кейін құқық бұзушы салынған айыппұлды толық төлеуі керек. Осыдан кейін ғана материалдар азаматты көтермелеу және төлем мөлшерін анықтайтын комиссияға жолданады.
Сыйақы сомасы өндірілген айыппұлмен байланысты, ал ең жоғары шегі 20 АЕК болып белгіленген.
2026 жылы ең жоғары төлем 86 500 теңгені құрайды.
Анонимді хабарлама үшін ақша төленбейді
Сыйақы алу үшін заң бұзушылық туралы хабарлау жеткіліксіз. Азамат тиісті санаттағы әкімшілік істі қарайтын мемлекеттік органға өтініш беруі тиіс.
Егер мәселе полиция құзыретіне жатса, ішкі істер органдарына жүгіну қажет. Басқа санаттағы құқық бұзушылықтар бойынша өтініш тиісті уәкілетті мемлекеттік органға беріледі.
Анонимді хабарламалар ақшалай сыйақы алуға құқық бермейді.
Астанада азамат өзіне тиесілі сыйақыны Қазақстанда тіркелген қайырымдылық ұйымына аударуды да көрсете алады.
Ақша комиссия шешімінен кейін аударылады
Соңғы шешімді азаматтарды көтермелеу жөніндегі арнайы комиссия қабылдайды.
Комиссия адамның қосқан үлесін бағалап, көтермелеу түрі мен мөлшерін анықтайды. Астана ережесіне сәйкес, тиісті қорытынды актіге қол қойылғаннан кейін сыйақы азаматтың немесе ол көрсеткен қайырымдылық ұйымының банк шотына 30 күнтізбелік күннен кешіктірілмей аударылады.
Ақша — көтермелеудің жалғыз түрі емес.
Азаматқа алғыс жариялануы, грамота табысталуы, оқуға жіберілуі немесе жұмыс не оқу орны бойынша көтермелеуге ұсынылуы мүмкін. Елеулі үлес қосқан жағдайда мемлекеттік наградаға немесе құрметті атаққа ұсыну да қарастырылған.
Астанада алғашқы төлемдер комиссияға әлі жеткен жоқ
Елордада жаңа ережелер шілдеден бері қолданыста болғанымен, ақпарат берілген сәтте аудандық комиссиялар ақшалай көтермелеу туралы алғашқы ұсыныстарды әлі қарамаған.
Яғни механизм заңнамалық тұрғыда іске қосылған, бірақ нақты төлем жасау тәжірибесі енді қалыптасып келеді.
Полицияның қоғамдық көмекшілері үшін бөлек жүйе жұмыс істейді. Оларға тек фото немесе видео жіберу жеткіліксіз: ресми мәртебе және құқық бұзушылықтың алдын алуға, оны анықтауға немесе жолын кесуге қатысқаны құжатпен расталуы қажет.
Мұндай көмекшілерге материалдық көтермелеу тоқсанына бір рет жүргізіледі, ал төлем мөлшері олардың қатысу деңгейіне қарай белгіленеді.
Ереже Қазақстанның 13 өңірінде қабылданған
Бастапқы материалда келтірілген ІІМ мәліметіне сәйкес, тиісті қаулылар 13 өңірде қабылданған:
- Астана және Алматы қалаларында;
- Ақтөбе, Алматы және Атырау облыстарында;
- Батыс Қазақстан, Қарағанды және Қостанай облыстарында;
- Қызылорда, Маңғыстау және Павлодар облыстарында;
- Түркістан облысы мен Жетісу облысында.
Бұл ретте бүкіл елге ортақ бірыңғай төлем мөлшері белгіленбеген. Көтермелеудің нақты шарттары мен сомасын әр өңірдің әкімдігі анықтайды.
Астана тұрғындары үшін төлем алу тәртібі азаматтарды көтермелеудің ресми ережелерінде бекітілген.
Бұған дейін біз Алматыда «Сергек» камералары арқылы құқық бұзушылықтарды автоматты тіркеу мүмкіндігі кеңейіп жатқаны туралы жазған едік. Азаматтардың қатысуымен жұмыс істейтін жаңа механизмнің айырмашылығы бар: егер заң бұзушылықты алдымен камера тіркесе, кейін жіберілген фото немесе видео үшін сыйақы алу мүмкін болмайды.
