Бір жылда цифрланған ұжымдық шарттар саны 11 мыңнан астамға өсті. 2026 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша Қазақстанда 19 683 ұжымдық шарт цифрлық форматқа көшірілген, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл көрсеткіш жұмыс берушілер мен қызметкерлер арасындағы әлеуметтік әріптестік тетіктерінің кеңейіп келе жатқанын көрсетеді. Ұжымдық шарттар еңбек қатынастарындағы нақты міндеттер мен кепілдіктерді бекітетін негізгі құралдардың біріне айналып отыр.
Бір жылда өсім айтарлықтай болды
2025 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда цифрланған ұжымдық шарттар саны 11 мыңнан астам келісімге артқан.
Мұндай динамика кәсіпорындарда еңбек қатынастарын ресми әрі ашық форматта реттеуге деген сұраныстың өскенін көрсетеді.
Ұжымдық шарттарды цифрландыру бірнеше міндетті қатар шешеді:
- тараптардың міндеттемелерін орындауын бақылауды жеңілдетеді;
- еңбек қатынастарының жағдайын жедел бағалауға мүмкіндік береді;
- мемлекеттік органдардың бақылау сапасын арттырады;
- еңбек дауларының алдын алуға көмектеседі;
- жұмыс беруші мен қызметкер арасындағы келісімдерді ашық етеді.
Ұжымдық шарт нені реттейді
Бүгінде ұжымдық шарт тек формалды құжат ретінде қарастырылмайды.
Ол жұмыс беруші мен қызметкерлер арасындағы еңбек қатынастарын нақтылайтын және тараптардың қосымша кепілдіктерін бекітетін құрал.
Құжатта, атап айтқанда:
- жалақы төлеу тәртібі;
- еңбек қауіпсіздігі;
- кәсіби оқыту;
- қызметкерлерді әлеуметтік қолдау;
- еңбек жағдайларын жақсарту;
- келіспеушіліктерді шешу тәртібі қарастырылуы мүмкін.
Бұл талаптар заңда белгіленген базалық нормаларды толықтырып, нақты кәсіпорынның жағдайына бейімделе алады.
Ашық диалог еңбек дауын азайтады
Әлеуметтік әріптестіктің негізгі мәні – жұмыс беруші мен қызметкерлер арасындағы мәселені шиеленіске жеткізбей шешу.
Тұрақты келіссөз тетігі болған жағдайда жалақы, жұмыс кестесі, қауіпсіздік немесе әлеуметтік кепілдіктерге қатысты мәселелер ертерек талқыланады.
Соның арқасында тараптар дауды сотқа немесе ұжымдық жанжалға жеткізбей, келісім арқылы шешуге мүмкіндік алады.
Бұл еңбек ұжымындағы тұрақтылыққа тікелей әсер етеді.
Цифрландыру не үшін қажет
Ұжымдық шарттарды цифрлық форматқа көшіру мемлекеттік бақылауды да өзгертеді.
Еңбек саласындағы ахуалды бір орталықтан көру арқылы мемлекеттік органдар қай кәсіпорында әлеуметтік әріптестік әлсіз екенін немесе қай жерде тәуекел жоғары екенін ертерек анықтай алады.
Бұл бақылауды тек мәселе туындағаннан кейін жүргізуден алдын алу моделіне көшуге мүмкіндік береді.
Бұл неге маңызды
Ұжымдық шарттардың көбеюі ең алдымен қызметкерлер үшін қосымша тұрақтылық береді.
Ал жұмыс берушілер үшін бұл еңбек ұжымындағы тәуекелдерді азайтып, кадр тұрақтылығын сақтауға және әлеуметтік жауапкершілікті күшейтуге мүмкіндік береді.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі алдағы уақытта цифрландыруды кеңейтіп, әлеуметтік әріптестік жүйесімен қамтылған кәсіпорындар санын арттыруды және еңбек дауларының алдын алу тетіктерін жетілдіруді жоспарлап отыр.
