Жеті онжылдық бір залға жиналады. 8 қыркүйекте Almaty Museum of Arts Қазақстан мүсін өнерінің 1950 жылдардан бүгінге дейінгі эволюциясын қамтитын 50-ден астам туындыны көпшілікке ұсынады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Almaty Museum of Arts мәліметінше, «Мүсіндер: 1950 жылдардан бүгінгі күнге дейінгі Қазақстан мүсін өнері» көрмесі музейдің алғашқы туған күнін атап өту аясындағы негізгі оқиғалардың біріне айналады. Көрменің кураторы — өнертану ғылымдарының докторы Әлия Тизенгаузен, серіктесі — Atasu Group.
50-ден астам туынды төрт бөлімге топтастырылады
Экспозиция ALMA-ның «Сарыарқа» залында орналасады. Көрмеге бірнеше буын өкілдерінің еңбектері енеді: Хакімжан Наурызбаев, Исаак Иткинд, Еркін Мергенов, Рысбек Ахметов, Молдақұл Нарымбетов, Аида Әділбек және басқа авторлар.
Туындылар төрт тақырыптық бөлімге бөлінеді. Жоба кеңестік кезеңдегі академиялық мүсіннен қазіргі суретшілердің эксперименттік ізденістеріне дейінгі өзгерісті көрсетуге құрылған.
Ұйымдастырушылар оны соңғы онжылдықтардағы Қазақстан мүсін өнерінің даму жолын зерделейтін ең ауқымды зерттеу жобаларының бірі ретінде сипаттайды.
«Біз мүсін өнерін тірі, үздіксіз дамып отыратын көркемдік үдеріс ретінде көрсетуді мақсат еттік. Көрмеде кеңестік кезеңдегі академиялық туындылар заманауи суретшілердің жұмыстарымен өзара үндесіп, диалог құрады. Осы арқылы материалдың, көркемдік тілдің, сондай-ақ пластика ұғымының өзі уақыт өте келе қалай түрленгенін аңғаруға болады. Мүсін өнерінің тарихы – белгілі бір деңгейде қоғамның, жадының және адам болмысының да тарихы», – дейді көрме кураторы, өнертану ғылымдарының докторы Әлия Тизенгаузен.
Көрменің басты кейіпкері — адам
«Мүсіндер» атауы көрменің негізгі идеясын да ашып береді.
Қазақ тіліндегі «мүсін» сөзі өнер түрін ғана емес, адамның сұлбасын, тұрпаты мен сымбатын да білдіреді. Осы қос мағына экспозицияның тұжырымдамасына енгізілген.
Адам бейнесі арқылы суретшілер жад, отбасы, тарих, ұлттық болмыс және Қазақстанның соңғы жетпіс жылда бастан өткерген әлеуметтік өзгерістері туралы ой қозғайды.
«Жалпы, мүсін сөзі қазақ тілінде осы аталған өнер түріне қатысты қолданылуымен қатар, адамның сұлбасы, тұрпаты мен сымбатын сипаттағанда да айтылып жатады. Осы екі мағынаның тоғысуы көрменің тұжырымдамасынан да көрініс табады: экспозицияның басты кейіпкері – адам. Суретшілер адам бейнесі арқылы жад, отбасы, тарих, ұлттық болмыс және Қазақстанның соңғы жетпіс жыл ішінде бастан өткерген әлеуметтік өзгерістер туралы ой қозғайды», – дейді ALMA-ның көркемдік жетекшісі Меруерт Қалиева.
Осы тәсіл көрмені жекелеген мүсіндердің жиынтығынан кеңірек деңгейге шығарады: көрермен елдің қалай өзгергенін адам бейнесінің өнердегі трансформациясы арқылы көре алады.
Ербосын Мелдібековтің 1997 жылғы жұмысы көрме бейнесіне айналды
Көрменің анонсында Ербосын Мелдібековтің «Белгісіз Батырға арналған ескерткіш» атты 1997 жылғы жұмысы пайдаланылған.
Ол экспозициядағы негізгі тақырыптардың бірі — тарихи жадымен жұмыс істеуге тікелей үндеседі.
Жоба бір жағынан академиялық дәстүрді көрсетсе, екінші жағынан кейінгі буын суретшілерінің форма, материал және мағынамен жасаған тәжірибелеріне орын береді.
Atasu Group көрмеге серіктес болды
Көрменің серіктесі Atasu Group бұған дейін де Қазақстанның көркем мұрасын сақтау және қайта пайымдауға бағытталған бастамаларды қолдап келген.
Компанияның негізін қалаушы Марат Жұман бұл жобаны логистикадағы байланыстың мәдени кеңістікке ауысуымен салыстырады.
«Atasu компаниясы логистика саласында келе жатқанына жиырма сегіз жылдың жүзі болды. Біз елдер мен қалалар арасына көпір боп, жалғап келеміз. Бірақ белгілі бір бағытты жалғап, маршрут құрудың өзі жеткіліксіз. Нағыз байланыс адамдар арасында орнайды. Ал бұл енді логистикадан әлдеқайда кең ұғым. Сондықтан біз осындамыз. Өзіміздің қолымыздан келетін іспен айналысамыз, яғни байланыс орнатамыз. Бұл жолы қалаларды емес, адамдарды бір-біріне жақындата түстік. «Мүсіндер» – Қазақстан мүсін өнерінің елуінші жылдардан бүгінге дейінгі жетпіс жылдық тарихын қамтитын көрме. Мүсін өнеріне қарап, елдің қалай өзгергенін, өзіміздің қалай өзгергенімізді де аңғаруға болады. Бұл да өзінше бір жол. Тек кеңістіктегі емес, уақыт бойлай соғылған жол», – дейді Марат Жұман.
«Мүсіндер» 2027 жылғы мамырға дейін жалғасады
Көрме 2026 жылғы 8 қыркүйектен 2027 жылғы мамырға дейін жұмыс істейді. Оған қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде иллюстрацияланған каталог дайындалған.
Каталогқа Әлия Тизенгаузеннің, сондай-ақ өнертанушылар Валерия Ибраева мен Александра Цайдың ғылыми мәтіндері енген.
ALMA қоры қазір 700-ден астам өнер туындысын қамтиды. Коллекцияда Айша Ғалымбаева, Салихитдин Айтбаев, Рустам Хальфин, Алмагүл Меңлібаева сияқты қазақстандық авторлармен қатар Ричард Серра, Яёи Кусама, Ансельм Кифер және Билл Виоланың еңбектері бар.
Мұражай дүйсенбіден басқа күндері 11:00-ден 20:00-ге дейін жұмыс істейді, кіру 19:00-ге дейін. Стандартты билет — 2000 теңге, арнайы билет — 500 теңге, бірқатар санат үшін жеңілдіктер мен тегін кіру қарастырылған.
Бұған дейін біз Almaty Museum of Arts-тағы Билл Виола көрмесі туралы жазған едік. Енді музей бір суретшінің әлемінен Қазақстан мүсін өнерінің жетпіс жылдық тарихына назар аударып отыр.
