Қазақ ертегілеріне цифрлық серіктес қосылды. Талдықорғандық 15 жастағы оқушы Аяулым Нұртай JetiErtegi атты AI-платформаны дамытып жүр. Сервис қазақ тілінде жекелендірілген ертегілер құрастырып, иллюстрациялар жасайды және аудиоозвучка ұсынады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Аяулым Nazarbayev Intellectual School-де оқиды және жобаның бағдарламалау, техникалық әрі өнімдік бөлігіне өзі қатысады. Редакцияға ұсынылған мәліметке сәйкес, JetiErtegi 1 млн теңге грант иеленген, ал 2026 жылы команда UNICEF Youth Forum финалына шыққан.
15 жаста — қазақ тіліндегі өз AI-өнімі
JetiErtegi идеясының өзегі қарапайым: балаға арнайы бейімделген ертегі ұсыну және сол арқылы қазақ тілі мен мәдениетінің цифрлық кеңістіктегі орнын күшейту.
Пайдаланушы жекелендірілген оқиға жасай алады, ал жасанды интеллект сюжетті бейімдеуге және иллюстрациялар құрастыруға көмектеседі. Платформада аудиоозвучка және дислексиясы бар адамдарға арналған арнайы режим қарастырылған.
Аяулым үшін жобаның жергілікті мазмұны ерекше маңызды.
«Мен үшін JetiErtegi өте маңызды, өйткені ол өзіме жақын сұрақпен байланысты: жасанды интеллектіні жаһандық трендтерге ілесу үшін ғана емес, өз мәдениетіміз бен тілімізді дамыту үшін қалай пайдалануға болады», — дейді Аяулым Нұртай.
Жобаның басты ерекшелігі де осында. Әлемдік AI-сервистердің басым бөлігі ірі тілдік нарықтарға бағытталған болса, JetiErtegi сол технологияны Қазақстанға тән мазмұн жасауға бейімдеуге тырысады.
Жоба 1 млн теңге грант алды
JetiErtegi дамыған уақыт ішінде команда стартап байқауларына, акселерациялық бағдарламаларға және жастар форумдарына қатысқан.
Аяулымның айтуынша, жоба 1 млн теңге гранттық қолдау алған, ал 2026 жылы UNICEF Youth Forum 2026 финалына жасанды интеллект, цифрлық дағдылар және креативті индустриялар бағыты бойынша өткен.
Оқушының рөлі тек код жазумен шектелмейді.
Ол өнімді әзірлеуге, дизайнға, презентация дайындауға, ілгерілетуге, әлеуетті серіктестермен байланыс орнатуға және стартапты дамыту мүмкіндіктерін іздеуге қатысады.
«Маған бастапқыда тек ойыңда болған идеяның біртіндеп жұмыс істейтін өнімге айналатын сәті ұнайды», — дейді ол.
Осы тәжірибе бағдарламалауды Аяулым үшін жеке дағдыдан кәсіпкерлік құралына айналдырған.
Барлығы бағдарламалаудан басталған жоқ
Аяулымның технологияға жолы контенттен басталған.
Кодтауға ден қоймай тұрып-ақ ол тақырыптық аккаунттар мен онлайн-қоғамдастықтар ашып, дизайнмен айналысып, шағын интернет-жобаларды сынап көрген. Отбасылық бизнес үшін сайт пен Instagram парақшасын да жасаған.
Оның алғашқы үш онлайн-аккаунты жалпы 750-ге жуық жазылушы жинаған.
Бұл тәжірибе оған цифрлық кәсіпкерліктің алғашқы қағидасын үйретті: өнімді жасау жеткіліксіз, оны кім пайдаланатынын және аудиторияға қалай жетуді де түсіну керек.
Кейін қызығушылығы бағдарламалауға, одан жасанды интеллект пен стартаптарға ауысқан.
Білім беру жобасы 250 мыңнан астам қаралым жинады
Аяулым параллель түрде Zamanaui Project атты технологиялар мен жасанды интеллект туралы білім беру жобасын іске қосты.
Ол идея, сценарий, визуал, монтаж және контентті ілгерілету жұмыстарын өзі атқарған.
Ұсынылған мәлімет бойынша, жоба 250 мыңнан астам қаралым және 34 мыңнан астам лайк жинаған.
Аяулым үшін бұл тәжірибе технологияны меңгеру мен оны өзгеге түсіндірудің екі бөлек қабілет екенін көрсетті.
«Технологияны жақсы түсіну жеткіліксіз. Оны басқа адамға түсіндіре білу де керек», — дейді Аяулым.
Сондықтан ол бағдарламалау, дизайн, медиа және коммуникацияны бір-бірімен байланысты дағдылар деп қабылдайды.
Халықаралық бағдарламалар мыңдаған доллар қолдау берді
Аяулым өз идеяларын Қазақстаннан тыс ортада да сынап жүр.
Ол Technovation Girls бағдарламасына қатысып, командасымен Quarterfinals кезеңіне дейін жеткен. Сондай-ақ NASA Space Apps Challenge, IAAC және басқа да технологиялық бастамаларға қатысқан. Қазақстанда Astana Hub-тың Startup Orda 2.0 бағдарламасынан өткен.
Қазір ол The Knowledge Society (TKS) халықаралық бағдарламасының қатысушысы. Аяулымның айтуынша, іріктеуден өтіп, оқу үшін $4 400 көлемінде қаржылай көмек алған.
Сонымен қатар ол StandOut Connect бағдарламасына $2 000 стипендия, CUHK-Shenzhen AI & Data Science: Datatron Elite Summer Camp бағдарламасына 50% стипендия, сондай-ақ SSE Elite Innovation Summer Camp бағдарламасына 50% жеңілдік алғанын айтады.
Тағы бір жетістігі — Immerse Education Merit Award.
Бұл нәтижелердің мәні тек марапат санында емес. Олар Талдықорғандағы мектеп оқушысының жобасы халықаралық технологиялық ортаға біртіндеп шығып келе жатқанын көрсетеді.
Мектепте цифрлық даму министрі болды
Аяулымның тәжірибелері мектеп ішінде де жалғасып жатыр.
Оқушылардың өзін-өзі басқару жүйесінде ол цифрлық даму министрі қызметін атқарады және технологияны тек сабақ аясында емес, тәжірибе арқылы қызықты етуге тырысады.
Алғашқы іс-шараларының бірі Рубик кубигін жылдам жинау жарысы болған. Үздік нәтиже шамамен 15 секундты құраған.
Кейін жылдам теру жарысын ұйымдастырып, оған 7–12 сыныптардан 100-ден астам оқушы қатысқан.
Тағы бір жоба — Startup Journey workshop. Ол үшін Аяулым қазақстандық робототехника маманын шақырып, оқушылармен кәсіби жолы және практикалық тәжірибесі туралы кездесу өткізген.
«Мен үшін көшбасшылық — лауазым емес, идеяны көріп, оны өз күшіңмен жүзеге асыру мүмкіндігі», — дейді Аяулым.
Қазақстандық AI өз тарихын өзі айта алады
JetiErtegi артында шағын тілдік нарықтар үшін маңызды бір мәселе тұр: генеративті жасанды интеллект дәуірінде олардың контентін кім жасайды?
Аяулымның ойынша, Орталық Азия технологияны тек тұтынушы болып қалмауы керек.
«Біз басқа жерде жасалған технологияларды тек пайдаланып қана қоймай, өз тілдерімізді, мәдениетіміз бен мәселелерімізді көрсететін өнімдерді де өзіміз жасай аламыз», — дейді ол.
JetiErtegi үшін бұл нақты бағытқа айналған: қазақ тілі, ертегі, балалар аудиториясы және қолжетімділік.
Бұған дейін біз қазақ тілі мен ұлттық мәдениетті дамыту үшін технология қолданатын қазақстандық стартаптар туралы жазған едік. Енді мұндай өнімдерді мектеп оқушыларының өзі жасап жатыр.
Аяулымның келесі мақсаты да айқын: жасанды интеллект, компьютерлік технологиялар және кәсіпкерлік бағытында дамуды жалғастыру, жобаларын халықаралық деңгейге шығару және Қазақстанмен байланысын сақтап қалу.
