Бір хабарлама да маңызды болуы мүмкін. Кәсіпкерлік дауда WhatsApp-тағы хат алмасу, шаруашылық операцияларын растайтын құжаттар немесе мемлекеттік орган жіберген процедуралық қате істің қаралуына ықпал етуі мүмкін, деп хабарлайды DKNews.kz.
Осындай нақты жағдайлар «Сіздің құқығыңыз» жобасының кезекті эфирінде талқыланды. Кәсіпкерлердің сұрақтарына салық органдары мен сот саласында мол тәжірибесі бар жеке практик Рсалды Болатовна Какишева жауап берді.
Шағым WhatsApp арқылы келді, жауап та сол жерде берілді
Талқыланған жағдайлардың бірі қосалқы мердігерлік шарт жасасқан екі жеке кәсіпкер арасындағы дауға қатысты болды.
Белгілі бір кезеңде тапсырыс берушінің жұмыстың сапасына немесе орындалу тәртібіне көңілі толмай, мердігерге WhatsApp арқылы шағым жолдаған.
Мердігер үнсіз қалмаған. Тараптар арасында хат алмасу басталып, ол өз уәждерін келтіріп, шағымға іс жүзінде жауап берген.
Алайда тапсырыс беруші бұл дәлелдермен келіспей, Тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаментіне жүгінген. Тексеру нәтижесінде кәсіпкерге шағымға жауап беруді және бұзушылықтарды жоюды міндеттейтін нұсқама беріліп, әкімшілік хаттама толтырылған.
Кәсіпкер мұндай қорытындымен келіспей, сотқа жүгінген.
Даудағы негізгі мәселелердің бірі — WhatsApp-тағы хат алмасуды шағымға берілген жауап деп есептеуге бола ма деген сұрақ.
Мессенджердегі хаттарды өшірмеудің себебі бар
Бұл жағдай кәсіпкерлер үшін күнделікті көрінетін бір әрекеттің кейін маңызға ие болуы мүмкін екенін көрсетеді.
Шарттар мен ресми құжаттардан бөлек, тапсырысты орындау, шағым жолдау немесе оған жауап беру кезінде жүргізілген хат алмасуды да сақтау қажет.
Мессенджердегі хабарламаның болуы даудың нәтижесін автоматты түрде шешпейді. Әр іс өзінің нақты жағдайлары мен дәлелдерінің жиынтығына қарай қаралады.
Бірақ хат алмасу сақталмаса, кәсіпкер өз әрекетін немесе екінші тарапқа не жауап бергенін растауға көмектесетін материалдың бірінен айырылуы мүмкін.
Контрагенттің мәселесі екінші бизнеске де әсер етуі мүмкін
Кездесуде қаралған тағы бір жағдай камералдық бақылауға қатысты болды.
Контрагенттердің бірінің тіркеуі жарамсыз деп танылса, екінші кәсіпкер де камералдық бақылауға түсуі мүмкін.
Бірақ мемлекеттік органнан талаптың келуі кәсіпкер оның мазмұнымен бірден келісуге тиіс дегенді білдірмейді.
Бизнес тараптар арасында нақты шаруашылық операциялар жүргізілгенін және өзара есеп айырысу болғанын растайтын дәлелдерді ұсынуға құқылы.
Бұл жерде құжаттардың толықтығы алдыңғы қатарға шығады: кәсіпкер мәміленің қағаз жүзінде ғана емес, іс жүзінде болғанын көрсетуі керек.
Процедурадағы қате де шағымдануға негіз болуы мүмкін
Рсалды Какишева кәсіпкерлерге талаптың мазмұнымен қатар мемлекеттік органның оны қалай шығарғанына да назар аударуды ұсынды.
Егер бақылау шаралары барысында процедуралық бұзушылықтар орын алса, бұл жағдай кейін талапқа шағымдану кезінде де ескерілуі мүмкін.
Сондықтан кәсіпкерге тек «не талап етіп отыр?» деген сұрақ жеткіліксіз.
Қандай құжат бар, мемлекеттік орган қандай әрекет жасады және белгіленген рәсім сақталды ма — осының бәрін бірге қарау қажет.
Мемлекеттік сатып алуда жеңімпаз мәртебесі соңғы нүкте емес
Үшінші мысал мемлекеттік сатып алуға қатысты болды.
Қарастырылған жағдайда, ұсынылған мәліметтер бойынша, біліктілік талаптарына сәйкес келмейтін өнім беруші жеңімпаз деп танылған.
Сұрақтар қызметкерлердің жұмыс тәжірибесіне және қажетті материалдық-техникалық базаның болуына қатысты туындаған.
Бұл жерде қорытынды хаттама немесе «жеңімпаз» мәртебесінің өзі дауды толық жаппайды. Егер қатысушы белгіленген талаптарға сәйкес келмесе, оны конкурсқа жіберу және жеңімпаз деп тану мәселесіне шағым берілуі мүмкін.
Сондықтан мемлекеттік сатып алуға қатысушы бизнеске өзінің өтінімін ғана емес, бәсекелестердің талаптарға сәйкестігіне қатысты жағдайларды да назардан шығармау қажет.
Құқықты қорғаудан алдын ала бас тартпау керек
Эфирде айтылған үш жағдайдың ортақ тұсы бар: даудың нәтижесін алдын ала болжау мүмкін емес, бірақ кәсіпкер заңда қарастырылған мүмкіндіктерді пайдаланбаса, оның дәлелдері мүлде бағаланбай қалуы мүмкін.
Кейде мәселе көлемді құжаттар пакетіне емес, нақты бір детальға тіреледі: WhatsApp-та сақталған хатқа, нақты операцияны растайтын құжатқа немесе рәсім барысында жіберілген қатеге.
Бұған дейін біз камералдық бақылау кезінде кәсіпкер қандай әрекет жасай алатыны туралы жазған едік. «Сіздің құқығыңыз» жобасындағы жаңа мысалдар бір практикалық қағиданы тағы көрсетті: дау басталғанда құжаттарды да, хат алмасуды да жоғалтпау керек.
