Сайлау күні қатаң шектеулер қолданылады. 23 тамызда үгіт жүргізуге, толтырылған бюллетеньді фотоға не видеоға түсіруге және қоғамдық пікірге сауалнама нәтижелерін жариялауға тыйым салынады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы онлайн-марафон аясындағы брифингте Бас Прокурор Аппаратының БАҚ мониторингі және жұртшылықпен байланыс басқармасының бастығы Ерлан Жанпейсов мәлімдеді. Бұған дейін Бас прокуратура дауыс беру күніндегі негізгі талаптарды жеке түсіндірген.
Толтырылған бюллетеньді фотоға түсіруге болмайды
Шектеулердің бірі смартфон қолдануға тікелей қатысты.
23 тамызда толтырылған сайлау бюллетенін фотоға немесе видеоға түсіруге, сондай-ақ мұндай материалдарды таратуға тыйым салынады.
Дауыс беру жасырын түрде өтеді: сайлаушы бюллетеньді кабинада өзі толтырады. Дауыс беру тәртібі азаматтың таңдауын құпия сақтауды көздейді.
Практикалық тұрғыдан бұл ереже қарапайым: таңдау жасалған бюллетеньмен селфи жасауға немесе оның суретін жариялауға болмайды.
23 тамызда үгіт жүргізуге тыйым салынған
Тағы бір шектеу саяси партияларға, БАҚ-қа және әлеуметтік желі қолданушыларына қатысты.
Сайлауалды үгіт 22 тамызда сағат 00:00-де аяқталды. Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы заңнамаға сәйкес, дауыс беру алдындағы күні де, тікелей 23 тамызда да үгіт жүргізуге болмайды.
Бұрын орналастырылған материалдар өз орнында қала алады, бірақ оларды қайтадан интернет-ресурстардың басты беттеріне шығарып, жаңадан таратуға жол берілмейді.
Яғни бүгін сайлау барысы туралы ақпарат таратуға болады, ал белгілі бір саяси күшті қолдауға немесе оған қарсы үгіт жүргізуге болмайды.
Сауалнама нәтижелерін де жариялауға болмайды
Жекелеген шектеулер сайлаушылардың көңіл күйін алдын ала көрсетуге бағытталған зерттеулерге қатысты.
«Қоғамдық пікірге сауал салу нәтижелерін бұқаралық ақпарат құралдарында және онлайн-платформаларда жариялауға болмайды. Мұндай сауалдарды дауыс беруге арналған үй-жайда немесе пунктте жүргізуге де тыйым салынады», — деді Ерлан Жанпейсов.
Бас прокуратураның бұған дейінгі түсіндірмесіне сәйкес, қоғамдық пікірге сауал салу нәтижелерін, сайлау қорытындысына қатысты болжамдарды және сайлауға байланысты өзге зерттеулерді дауыс беруге дейінгі бес күн ішінде және дауыс беру күні жариялауға болмайды.
Сондай-ақ сайлау учаскесінің ішінде қоғамдық пікірге сауалнама жүргізуге тыйым салынған. Мұндай талаптарды бұзғаны үшін әкімшілік жауапкершілік көзделген.
Осы уақытқа дейін жаңа өтініштер мен талап-арыздар түскен жоқ
Бас прокуратура өкілі дауыс берудің алғашқы сағаттарындағы құқықтық ахуалға да тоқталды.
Оның айтуынша, сайлауды өткізуге қатысты өтініштерді соттар мен прокуратура органдары 23 тамызда дереу қарайды.
«Осы сағатқа прокуратура органдарына жаңа өтініштер және соттарға талап қою арыздары түскен жоқ. Жалпы, қазіргі уақытта дауыс беру құқықтық алаң шеңберінде өтуде», — деді Ерлан Жанпейсов.
Бұл баға брифинг өткен сәттегі жағдайға қатысты. Дауыс беру жалғасып жатқандықтан, өтініштер жөніндегі мәліметтер күн ішінде жаңаруы мүмкін.
Сайлау күніне дейін 8 тұлға жауапкершілікке тартылған
Үгіт кезеңі аяқталғанға дейін прокуратура сайлау заңнамасын бұзу фактілерін де тіркеген.
Бас прокуратураның ресми мәліметіне сәйкес, қысқартылған тәртіппен жеті жеке тұлға және бір заңды тұлға әкімшілік жауапкершілікке тартылған. Ведомство олардың кінәсін мойындап, онлайн-платформалардағы заңсыз жарияланымдарды жойғанын хабарлады.
Бұл 23 тамыздағы талаптардың формальды ереже емес екенін көрсетеді: бақылау сайлау учаскелерінде ғана емес, интернеттегі жарияланымдарға да қатысты.
Құрылтай депутаттарын сайлау 23 тамызда өтіп жатыр. Сайлау учаскелерінің басым бөлігі жергілікті уақыт бойынша 07:00-ден 20:00-ге дейін жұмыс істейді.
Бұған дейін біз Құрылтай сайлауын бақылайтын халықаралық байқаушылар туралы жазған едік. Бүгін халықаралық бақылаумен қатар ел ішіндегі сайлау заңнамасының сақталуына да ерекше назар аударылып отыр.
