Бес сайлау учаскесін аралаған халықаралық байқаушы дауыс берудің қолжетімді әрі тыныш өтіп жатқанын айтты.
Литва Республикасының Алматыдағы бас консулы Саруне Кубилюте Құрылтай депутаттарын сайлауда азаматтардың еркін таңдау жасауына кедергі келтіретін оқыс жағдайларды байқамағанын мәлімдеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Дипломат инклюзивтілікке ерекше назар аударды. Оның айтуынша, барған учаскелерде көру және есту қабілеті нашар азаматтардың дауыс беруіне қажетті жағдай жасалған.
Халықаралық байқаушы бес учаскеге барды
Саруне Кубилюте әріптестерімен бірге бес сайлау учаскесіндегі дауыс беру барысымен танысты.
Оның айтуынша, учаскелердегі жағдай тыныш, ал сайлау процесі ұйымдасқан түрде өтіп жатыр. Азаматтарға дауыс беру үшін қажетті мүмкіндік берілген.
«Әріптестеріммен бірге бес сайлау учаскесіне бардық. Жалпы, бәрі жақсы деп ауыз толтырып айтар едім. Маған ондағы атмосфера ұнады: адамдар өз дауысын беріп жатыр, сайлауда оларға барлық мүмкіндіктер жасалған», – дейді Саруне Кубилюте.
Инклюзивті жағдай дипломаттың назарын аударды
Халықаралық байқаушы сайлау учаскелерінде мүгедектігі бар азаматтарға жасалған жағдайға жеке тоқталды.
Ол әсіресе көру және есту қабілеті нашар сайлаушылар үшін қарастырылған мүмкіндіктерді атап өтті.
«Көрмейтін, естімейтін адамдардың дауыс беруі үшін барлық жағдай жасалғанына таңғалдым, шынымен. Бұл өте құптарлық іс», – деп ой қосты ол.
Саруне Кубилютенің айтуынша, сайлау процесінің барша азаматқа бірдей қолжетімді болуы халықаралық стандарттардың маңызды талаптарының бірі.
«Инклюзивті қолжетімділік әрдайым дауыс берудің жоғары стандартының бірі саналады, өйткені барлық адамға бірдей жағдай жасалуы керек. Мен сіздерде мұның бәрі бар екенін көріп отырмын», – деді Саруне Кубилюте.
«Ешқандай кедергі байқамадым»
Литва дипломаты өзі барған сайлау учаскелерінде азаматтардың дауыс беруіне шектеу немесе кедергі келтіретін жағдайларды байқамағанын айтты.
Оның бақылауы бойынша:
- азаматтар учаскелерге еркін келіп жатыр;
- сайлаушылар өз таңдауын дербес жасап жатыр;
- дауыс беруге қажетті жағдай қарастырылған;
- ерекше қажеттіліктері бар азаматтардың қолжетімділігі ескерілген;
- сайлау учаскелеріндегі жағдай тыныш.
Бұған дейін үш елдегі сайлауды бақылаған
Саруне Кубилюте үшін Қазақстандағы сайлау алғашқы халықаралық бақылау тәжірибесі емес.
Дипломат бұған дейін Молдова, Грузия және Әзірбайжанда өткен сайлауларды бақылауға қатысқанын айтты.
«Мен сайлауды бірінші рет бақылап отырған жоқпын, халықаралық тәжірибем бар. Әзірге көргенім көңілімнен шығып, жақсы әсер алдым», – деді ол сөз соңында.
Бұл неге маңызды
Халықаралық байқаушының назарын аударған негізгі мәселенің бірі — сайлаудың инклюзивтілігі. Бұл дауыс беру құқығының тек заң жүзінде емес, іс жүзінде де әр азаматқа қолжетімді болуын білдіреді.
Әсіресе көру немесе есту қабілеті нашар адамдар үшін жағдай жасау олардың сайлау процесіне басқалармен тең дәрежеде қатысуына мүмкіндік береді.
Саруне Кубилюте Қазақстанның демократиялық дамуы ел азаматтары үшін ғана емес, халықаралық ынтымақтастық тұрғысынан да маңызды екенін атап өтті.
