ҚҚС төлемеу міндеттен босатпайды.
2026 жылдан бастап Қазақстанда бірқатар кәсіпкерлер мен ұйымдар ҚҚС төлеуші болмаса да, шот-фактура жазып беруге тиіс, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл талап жаңа Салық кодексінің 207–209-баптарында бекітілген. Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті кәсіпкерлерге шот-фактура бойынша міндетті тек ҚҚС мәртебесіне қарап анықтамау керегін ескертті.
ҚҚС төлемейтін кәсіпкерге де шот-фактура қажет болуы мүмкін
Жаңа Салық кодексі 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап шот-фактура жазуға міндетті тұлғалардың аясын кеңейтті.
Бірінші топқа ҚҚС төлеуші ретінде тіркелген салық төлеушілер кіреді. Олар шот-фактураларды Кодекстің 50-тарауында белгіленген жалпы тәртіппен рәсімдейді.
Екінші топ — ҚҚС төлемейтіндер. Олар үшін міндет барлық операцияға бірдей қолданылмайды: шот-фактура Салық кодексінің 208 және 209-баптарында көрсетілген жағдайларда жазылады.
Мемлекеттік кірістер органдары да ҚҚС төлемейтін тұлғалардың жекелеген санаттарына мұндай талап қойылатынын түсіндірді.
Комиссионерден дәріханаға дейін: кімдер тізімге кірді
ҚҚС төлемейтін болса да, шот-фактура жазуға міндетті санаттардың қатарына комиссионерлер мен экспедиторлар кіреді. Олар үшін арнайы тәртіп тиісінше Салық кодексінің 495 және 494-баптарында белгіленген.
Шот-фактура мемлекеттік материалдық резервтен тауар шығарған кезде уәкілетті органның ведомствосына да қажет.
Талап халықаралық жүк тасымалы қызметтерін көрсететін салық төлеушілерге, сәйкестікті растау саласында аккредиттелген заңды тұлғаларға және кеден саласының бірқатар қатысушыларына таралады.
Олардың қатарында:
- кеден өкілдері;
- кеден тасымалдаушылары;
- уақытша сақтау қоймаларының иелері;
- кеден қоймаларының иелері;
- уәкілетті экономикалық операторлар бар.
2026 жылдан бастап оңайлатылған декларация негізіндегі арнайы салық режимін қолданатын салық төлеушілер де белгілі жағдайларда ЭШФ жазуға міндетті. ҚҚС төлемейтін кәсіпкерлерге қойылатын бұл талапты мемлекеттік кірістер органдары жеке түсіндірген.
Импорт пен «Виртуалды қойма» да назарда
Шот-фактура жазу талабы импортталған тауарларды өткізу кезінде де туындауы мүмкін.
Сондай-ақ «Виртуалды қойма» модулінде есепке алынған тауарларды сататын салық төлеушілер үшін электрондық шот-фактура қарастырылған. Бұл жүйе тауар қозғалысын импорттан немесе өндірістен бастап кейінгі өткізу кезеңдеріне дейін қадағалауға арналған.
Тізімге Қазақстан ратификациялаған халықаралық шарттар шеңберіндегі операциялар, медициналық қызметтер, дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды өткізуге байланысты жекелеген операциялар да кіреді.
Адвокаттық кеңсе де оның шарты негізінде адвокат көрсеткен заң көмегі бойынша шот-фактура рәсімдейді.
Касса чегі болса, шот-фактура әрдайым қажет емес
Салық кодексінде шот-фактура жазбауға болатын жағдайлар да сақталған.
Мысалы, сатып алушыға бақылау-кассалық машинаның чегі берілсе немесе есеп айырысу төлем терминалы арқылы жүргізілсе, заңда көзделген жағдайларда жеке шот-фактура талап етілмейді. Осындай тәртіп арнайы мобильді қосымшаның чегімен жүргізілген есеп айырысуларға да қатысты.
Құжат электрондық ақшамен төлем жасағанда, сондай-ақ жеке тұлғаның жеке, отбасылық немесе тұрмыстық тұтынуына арналған тауарларды өткізудің жекелеген жағдайларында рәсімделмеуі мүмкін.
Теміржол немесе әуе көлігімен сапар билет арқылы рәсімделсе және Кодексте көрсетілген кейбір қаржылық операциялар жасалса да ерекшелік қарастырылған.
Сатып алушының шот-фактура сұрауға 15 күні бар
Шот-фактура бастапқыда міндетті емес жағдайдың өзінде сатып алушы оны талап ете алады.
Бастапқы материалдағы түсіндіруге сәйкес, сатып алушы мұндай талапты 15 күнтізбелік күн ішінде қоюға құқылы. Бұл жағдайда өнім беруші шот-фактураны рәсімдеуге міндетті.
Яғни касса чегінің болуы кәсіпкерді кез келген жағдайда құжат беру міндетінен толық босатпайды.
Жеке мүлікті сатқан адамға талап қолданылмайды
Бөлек ереже жеке мүлікке қатысты.
Жеке тұлға өзінің жеке мүлкін сатқан кезде шот-фактура жазбайды. Бұл қағида жеке кәсіпкер мәртебесі бар тұлға жеке мүлкін өткізген жағдайға да қатысты.
Шот-фактураларды жазып беру тәртібін Қаржы министрінің 2025 жылғы 28 қазандағы №629 бұйрығымен бекітілген жаңа қағидалар нақтылайды. Құжат 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілді және электрондық шот-фактураларды ЭШФ ақпараттық жүйесінде рәсімдеу тәртібін белгілейді.
Кәсіпкерлер үшін негізгі айырмашылық осы жерде: ҚҚС төлемеймін деген мәртебе шот-фактура жазу міндеті жоқ дегенді білдірмейді. Нақты талап салық режиміне және жасалған операцияның түріне байланысты анықталады.
Бұған дейін біз 2026 жылдан бастап Қазақстанда ҚҚС бойынша қандай ережелер өзгергенін егжей-тегжейлі жазған едік.
