Кірістілік инфляциядан төмен болды. Соңғы 12 айда Ұлттық Банктің басқаруындағы зейнетақы активтерінің негізгі бөлігі 7,13% кірістілік көрсетті, ал Қазақстандағы жылдық инфляция шілдеде 10,2% болды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Инвестициялау нәтижелері 2026 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша БЖЗҚ ақпараттық хабарламасында жарияланды. Сөз міндетті зейнетақы жарналары, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары және ерікті зейнетақы жарналары есебінен қалыптастырылған активтер туралы болып отыр.
7,13% кірістілікке қарсы 10,2% инфляция
2025 жылғы тамыздан 2026 жылғы шілдеге дейінгі соңғы 12 айда есептелген инвестициялық кіріс шамамен 1,81 трлн теңгені, ал кірістілік 7,13%-ды құрады.
Ал Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2026 жылғы шілдеде Қазақстандағы жылдық инфляция 10,2% болды. Азық-түлік тауарлары 10,1%, азық-түлік емес тауарлар 11,7%, ақылы қызметтер 9,2% қымбаттады.
Зейнетақы активтерінің номиналды кірістілігі мен инфляция арасындағы айырма 3,07 пайыздық тармақты құрады — кірістіліктің пайдасына емес.
Екі көрсеткішті салыстырғанда осы 12 айдағы нақты нәтиже шамамен минус 2,8% болады.
Бұл зейнетақы шоттарындағы ақша азайды деген сөз емес. Инвестициялық кіріс оң болды және триллион теңгемен есептеледі. Бірақ осы кезеңде кірістілік баға өсімінен баяу болғандықтан, нәтиженің сатып алу қабілеті инфляцияны толық өтей алмады.
Әңгіме шамамен 27 трлн теңге туралы
Мәселенің ауқымы көрсеткіштің маңызын арттырады.
2026 жылғы 1 тамызда ҚР Ұлттық Банкі мен инвестициялық портфельді басқарушылардың басқаруындағы зейнетақы активтерінің жалпы көлемі 28,34 трлн теңгені құрады. Оның шамамен 26,93 трлн теңгесі МЗЖ, МКЗЖ және ЕЗЖ есебінен қалыптастырылып, Ұлттық Банктің сенімгерлік басқаруында болды.
Демек 7,13% кірістілік көрсеткен портфель БЖЗҚ есебінде көрсетілген барлық зейнетақы активтерінің шамамен 95%-ын қамтиды.
Сондықтан бұл нарықтың шағын бөлігіне қатысты көрсеткіш емес. Әңгіме жинақтаушы зейнетақы жүйесіндегі активтердің басым бөлігі туралы болып отыр.
Жинақтардың жалпы сомасы өсуін жалғастыруда. БЖЗҚ дерегінше, 1 тамызда зейнетақы жинақтарының көлемі 28,35 трлн теңгеге жетіп, бір жылда 14,1% артқан.
Алайда бұл өсім тек инвестициялық кірістен қалыптаспайды. Зейнетақы шоттарына жаңа жарналар тұрақты түрде түсіп отырады.
Негізгі портфельдің 43,5%-ы мемлекеттік бағалы қағаздарда
Портфель құрылымы зейнетақы қаражатының қайда орналастырылғанын көрсетеді.
Негізгі портфельдің 43,5%-ы Қазақстан Қаржы министрлігінің мемлекеттік бағалы қағаздарына салынған. Квазимемлекеттік компаниялардың облигацияларына 8%, ҚРҰБ депозиттеріне 3,73%, екінші деңгейдегі банктердің облигацияларына 2,54% тиесілі.
Активтердің тағы 37,47%-ы индекстік басқару шеңберінде инвестицияланады. Мұнда портфель эталондық индекстерге бағдарланады, ал жекелеген бағыттар бойынша шетелдік басқарушы компаниялар да тартылады.
Валюталық құрылым да айқын бөлінген: портфельдің 59,32%-ы теңгеде, 40,68%-ы АҚШ долларында номиналданған.
Есепте тағы бір теріс көрсеткіш бар: шетел валютасында инвестицияланған бағалы қағаздарды нарықтық қайта бағалау теріс болып қалыптасқан. БЖЗҚ ақпараттық хабарламада осы теріс нәтиженің жеке сомасын көрсетпейді.
Кейбір жеке басқарушылар инфляциядан жоғары нәтиже көрсетті
Инвестициялық портфельді басқарушылар бойынша нәтиже біркелкі емес.
1 тамызда ИПБ басқаруындағы зейнетақы активтерінің жалпы көлемі 137,5 млрд теңге болды. Бұл есепте көрсетілген барлық зейнетақы активтерінің 0,5%-ына да жетпейді.
Соңғы 12 айда Alatau City Invest — 10,99%, BCC Invest — 9,35%, Halyk Global Markets — 10,56%, Halyk Finance — 9,34%, ал «Сентрас Секьюритиз» — 15,63% кірістілік көрсетті.
Инфляция 10,2% болған жағдайда кейбір басқарушылардың номиналды кірістілігі осы деңгейден жоғары, ал кейбірінікі төмен болды.
Дегенмен компанияларды бір ғана көрсеткішпен тікелей салыстыру дұрыс емес. Олардың портфель құрылымы, валюталық үлесі және инвестициялық стратегиясы әртүрлі.
Tansar Capital бойынша 12 айлық салыстыру жасауға келмейді: компания зейнетақы активтерін басқаруды 2026 жылғы 8 сәуірде бастаған. Содан бері оның кірістілігі 1,13%-ды құрады.
Жеке портфель 19,12% кірістілік көрсетті
7,13% көрсеткішінің аясында жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары есебінен қалыптастырылған активтердің нәтижесі ерекше көрінеді.
ЖМЗЖ бойынша соңғы 12 айдағы инвестициялық кіріс 153,93 млрд теңге, ал кірістілік 19,12% болды.
Бұл портфельдің құрылымы мүлде бөлек. Қаражаттың 92,71%-ы ҚР Қаржы министрлігінің мемлекеттік бағалы қағаздарына орналастырылған, ал портфель тек ұлттық валютадағы қаржы құралдарынан тұрады.
Алайда бұл көрсеткішті азаматтардың дәстүрлі зейнетақы жинақтарымен тікелей араластырып салыстыруға болмайды. ЖМЗЖ — жұмыс беруші төлейтін бөлек жарна түрі және жеке активтер пулы.
Ұзақ мерзімде БЖЗҚ көрсеткіші инфляциядан жоғары
Соңғы 12 айдағы нәтиже зейнетақы активтері бүкіл тарихи кезең бойы инфляциядан ұтылып келді дегенді білдірмейді.
БЖЗҚ жариялаған ұзақ мерзімді деректерге сәйкес, 1998 жылдан 2026 жылғы 1 тамызға дейін жинақталған инвестициялық кірістілік 1 111,11%, ал жинақталған инфляция 1 001,29% болған.
Қор зейнетақы активтерін басқарудың тиімділігін ұзақ уақыт аралығында бағалау қажет екенін де көрсетеді.
Бірақ бұл соңғы жылдың нәтижесін өзгертпейді: 7,13% кірістілік 10,2% инфляциядан төмен болды.
Бұған дейін біз Қазақстандағы зейнетақы жинақтарының сақталуына берілетін кепілдік жүйесі қалай өзгеріп жатқаны туралы жазған едік. Зейнетақының болашақ құнын бағалағанда шоттағы номиналды өсімді ақшаның нақты сатып алу қабілетінен ажырату шешуші мәнге ие.
2026 жылғы 1 тамыздағы есептің ең өткір көрсеткіші де осы айырма болды: 1,81 трлн теңге инвестициялық кіріс есептелгенімен, негізгі зейнетақы активтерінің бір жылдық кірістілігі баға өсімін өтей алмады.
