Зейнетақы активтеріне жаңа рөл берілмек.
Қазақстанда ұзақмерзімді капиталды басқаруға кәсіби басқарушы компанияларды көбірек тарту ұсынылып отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі төрағасының орынбасары Нұржан Тұрсынханов Astana Finance Days халықаралық форумы аясындағы «Қазақстанның капитал нарығы: одан әрі даму бағыты» панельдік сессиясында айтты.
Зейнетақы активтерінің 99,7%-ын Ұлттық Банк басқарады
Реттеуші қор нарығын дамытудың негізгі резервтерінің бірі ретінде қазақстандықтардың зейнетақы жинақтарын қарастырып отыр.
Зейнетақы активтерінің көлемі шамамен 27 трлн теңгені құрайды. Оның 99,7%-ы Ұлттық Банктің басқаруында.
Реформаның келесі кезеңінде кәсіби басқарушылардың рөлін күшейту ұсынылады. Әңгіме тек инвестициялауға рұқсат етілген құралдардың тізімін кеңейту туралы емес.
«Реформаның міндеттерінің бірі институционалдық инвесторлардың қатысуын кеңейту болады, өйткені дәл солар акциялар мен облигацияларға тұрақты ұзақмерзімді сұраныс қалыптастырады, қайталама нарықтың өтімділігін қолдайды және ішкі жинақтарды экономиканы қаржыландыруға бағыттайды», — деді Нұржан Тұрсынханов.
Мұндағы басты мәселе — капиталдың ауқымы. Зейнетақы активтері отандық бағалы қағаздарға тұрақты сұраныс қалыптастыра алады, алайда кәсіби басқарушылардың нарықтағы үлесі әзірге шектеулі.
Басқарушыларға көбірек нарықтық тәуекел алуға мүмкіндік берілмек
Кәсіби басқарушылардың рөлін күшейту тәуекелге қойылатын талаптар әлсірейді дегенді білдірмейді.
Агенттік ұсынған тәсіл бойынша басқарушыларға ұзақмерзімді инвестициялық мақсаттарға сай жағдайда көбірек нарықтық тәуекел қабылдауға мүмкіндік берілуі мүмкін. Бұл ретте зейнетақы жинақтарын қорғау, тәуекелдерді басқару, ашықтық және жауапкершілік талаптары сақталады.
«Тәсіл институционалдық инвесторларға жай ғана көбірек тәуекел алуға рұқсат беруге келіп тірелмейді. Біз кәсіби басқарушыларға ұзақмерзімді инвестициялық мақсаттармен негізделген жағдайда көбірек нарықтық тәуекел қабылдауға мүмкіндік беретін жағдай жасауды ұсынамыз. Бұл ретте ашық ережелер, бақылау және инвесторларды қорғау сақталуы тиіс», — деді Агенттік төрағасының орынбасары.
Бұл — реформаның ең сезімтал бағыттарының бірі. Бір жағынан, капитал нарығына ұзақмерзімді ақша қажет. Екінші жағынан, сөз азаматтардың зейнетақы жинақтары туралы болып отыр.
Қазақстан нарығына өтімділік жетіспейді
Зейнетақы активтері — ауқымды реформаның бір бөлігі ғана.
Капитал нарығын 2030 жылға дейін дамыту бағдарламасы 7 стратегиялық бағыт пен 35 бастаманы қамтиды. Құжат Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша Агенттік, Ұлттық Банк және нарық қатысушыларының бірлесуімен әзірленген.
Тұрсынханов капитал нарығының үш негізгі элементін атады.
«Өтімділік, инвестор және эмитент — бір нарықтық жүйенің өзара байланысты үш элементі», — деді ол.
Өтімділікті арттыру үшін маркет-мейкинг тетіктерін жетілдіру, бағалы қағаздарды қарызға берудің орталықтандырылған механизмін дамыту және жабық қысқа сатылымдарға жағдай жасау жоспарланып отыр.
Сондай-ақ биржадан тыс нарықтағы мәмілелердің негізгі параметрлерін орталықтандырылған есеп жүйесі арқылы міндетті түрде жариялау көзделген.
Бұл инвесторларға нақты бағалар мен сауда көлемдері туралы көбірек ақпарат беруге және нарықтағы баға қалыптасуын жақсартуға тиіс.
Клиенттік өтінімдерге «ең жақсы орындау» қағидаты енгізіледі
Бағдарламада клиенттердің өтінімдерін орындау тәртібіне қатысты да өзгеріс бар.
Нарықта ең жақсы орындау қағидатын енгізу жоспарланған. Оның мақсаты — инвесторлар үшін мәмілелердің орындалу сапасын арттыру.
Бұл өзгеріс биржадан тыс нарықтың ашықтығын арттыру шараларымен қатар енгізілмек.
Алайда ұлттық реттеу талаптары «Астана» халықаралық қаржы орталығының қатысушыларына автоматты түрде қолданылмайды. Себебі АХҚО — өз реттеушісі бар бөлек юрисдикция.
Сондықтан ұлттық нарық пен АХҚО арасындағы талаптарды барынша үйлестіру маңызды мәселелердің бірі болып қала береді.
ETF пен инвестициялық қорлар көбеймек
Бағдарламаның тағы бір мақсаты — Қазақстандағы инвесторлар базасын кеңейту.
Ол үшін ұжымдық инвестицияларды дамыту, инвестициялық қорлар мен ETF санын көбейту, инвестициялық өнімдерді қолжетімді ету және кәсіби басқарушылар үшін қолайлы жағдай қалыптастыру жоспарланған.
Бұл жерде нарықтың екі жағы қатар дамуы тиіс. Егер жаңа компаниялар биржаға шықса, бірақ олардың қағаздарын сатып алатын инвесторлар аз болса, өтімділік мәселесі шешілмейді.
Сондықтан реттеуші эмитенттер санын көбейту, инвесторлар базасын кеңейту және сауда белсенділігін арттыру шараларын бір бағдарламаға біріктіріп отыр.
Компанияларға биржаға шығу жеңілдеуі мүмкін
Бағдарлама бизнеске капитал нарығынан қаржы тартуды да жеңілдетуге бағытталған.
Эмитенттер үшін рәсімдерді цифрландыру, бірыңғай цифрлық терезе құру, құжаттар мен ақпаратты ашуға қойылатын талаптарды біріздендіру ұсынылған.
Сонымен қатар компанияларды IPO-ға дайындау тетіктерін дамыту көзделген.
Шағын және орта бизнес үшін листинг демеушілері институтын дамыту жоспарланып отыр. Мұндай кәсіби қатысушылар компанияларды биржаға шығару кезінде сүйемелдей алады.
Нарықтағы ең үлкен капитал көзі әзірге өзгеріссіз қалып отыр: Қазақстандағы шамамен 27 трлн теңге зейнетақы активінің 99,7%-ы Ұлттық Банктің басқаруында. Реформаның келесі кезеңінде осы қаражатты басқару үлгісінің қалай өзгеретіні капитал нарығы үшін негізгі мәселелердің біріне айналмақ.
