Қауіпсіздік жүйесі қайта құрылды. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 11 қыркүйекте Қауіпсіздік Кеңесі мен оның Аппараты туралы ережені бекітіп, Кеңес Төрағасы орынбасарының нақты өкілеттіктерін айқындады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жаңа тәртіп бойынша Қауіпсіздік Кеңесінің жұмысы енді дәстүрлі қорғаныс пен ұлттық қауіпсіздік мәселелерімен ғана шектелмейді. Оның аясында киберқауіпсіздік, жасанды интеллектіні қолдану, дербес деректерді қорғау, экономикалық қылмыс, сыбайлас жемқорлық және азаматтық қорғаныс бағыттарына да ерекше назар аударылады.
Тоқаев жаңа ережені бекітті
Мемлекет басшысы «Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесі Аппаратының кейбір мәселелері және Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Жарлыққа қол қойды.
Жарлықпен Қауіпсіздік Кеңесі мен оның Аппараты туралы ережелер бекітіліп, Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасы орынбасарының өкілеттіктері белгіленді.
Ақорданың Қауіпсіздік Кеңесі туралы ресми мәліметінде Кеңес ұлттық қауіпсіздық пен қорғаныс қабілеті саласындағы бірыңғай мемлекеттік саясатты үйлестіретін конституциялық орган ретінде көрсетілген. Оның төрағасы — Қазақстан Президенті.
Жаңа ережелер осы құрылымның қызметін нақтылап, Аппараттың жаңа мәртебесіне сәйкес жұмыс тәртібін айқындайды.
Жаһандық сын-қатерлер мен ел ішіндегі ахуал талданады
Жарлықтағы маңызды өзгерістердің бірі — Қауіпсіздік Кеңесі мен оның Аппаратына жүктелген талдамалық міндеттер.
Енді құрылымдар жаһандық сын-қатерлерді және Қазақстандағы ішкі ахуалдың өзекті аспектілерін жан-жақты талдауға тиіс.
Бұл Қауіпсіздік Кеңесінің мемлекеттік органдардың дайын шешімдерін қарастыратын алаң ғана емес, ұлттық қауіпсіздікке ықпал етуі мүмкін тәуекелдерді алдын ала бағалайтын құрылым ретіндегі рөлін де күшейтеді.
Қауіпсіздік Кеңесінің негізгі міндеттерінің қатарында Президентке ұлттық қауіпсіздік, қорғаныс қабілеті, заңдылық пен құқықтық тәртіп саласындағы мемлекеттік саясат бойынша ұсыныстар енгізу бұрыннан бар.
Киберқауіпсіздік пен жасанды интеллект жеке бағытқа айналды
Жаңа ережеде қазіргі технологиялық тәуекелдерге айрықша орын берілген.
Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының орынбасары айналысатын негізгі бағыттарға:
- ақпараттық және киберқауіпсіздік;
- жасанды интеллектіні қолдануға байланысты мәселелер;
- дербес деректерді қорғау;
- сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл;
- экономикалық қылмысқа қарсы күрес;
- азаматтық қорғаныс;
- ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету;
- мемлекеттің қорғаныс қабілетін арттыру;
- заң мен тәртіпті сақтау кіреді.
Осылайша, цифрлық технологиялардың дамуына байланысты тәуекелдер ұлттық қауіпсіздіктің жалпы жүйесі аясында қаралатын бағыттардың бірі ретінде нақты белгіленіп отыр.
Мемлекеттік органдардың жұмысын үйлестіреді
Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасы орынбасарының өкілеттігі тек талдаумен шектелмейді.
Ол Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының актілері мен тапсырмаларының, Кеңес шешімдерінің, соның ішінде шұғыл отырыстарда қабылданған шешімдердің толық әрі мүлтіксіз орындалуын бақылауға тиіс.
Сонымен қатар ұлттық қауіпсіздік, қорғаныс қабілеті, заң мен тәртіп және басқа белгіленген бағыттардағы іс-шараларды жүзеге асыратын мемлекеттік органдар мен ұйымдардың қызметін үйлестіреді.
Бұл жерде Кеңес шешімдерінің мәртебесі маңызды. Ақорданың ресми түсіндірмесіне сәйкес Қауіпсіздік Кеңесі мен оның шұғыл отырыстарының шешімдері Кеңес Төрағасы бекіткеннен кейін күшіне енеді және мемлекеттік органдар, ұйымдар мен лауазымды тұлғалардың орындауына міндетті.
Қауіпсіздік Кеңесі Аппараты Президентке тікелей бағынады
Жаңа жүйедегі тағы бір маңызды өзгеріс — Аппараттың мәртебесі.
Қауіпсіздік Кеңесінің Аппараты дербес мемлекеттік орган ретінде Президентке тікелей бағынады және есеп береді.
Бұл шешім бір күнде қабылданған жоқ. 29 тамызда Қауіпсіздік Кеңесі Аппаратының мәртебесін өзгерту туралы шешім қабылданып, құрылым Президентке тікелей бағынатын және есеп беретін жеке мемлекеттік орган ретінде айқындалған еді.
Ал 5 қыркүйекте Мұрат Баймұқашев Қауіпсіздік Кеңесі Аппаратының басшысы болып тағайындалды. Сол күні Аппарат басшылығында тағы бірнеше кадрлық шешім қабылданды.
11 қыркүйектегі Жарлық осы өзгерістердің институционалдық жалғасы болып отыр.
Аппарат қандай міндет атқарады
Аппаратқа ұлттық қауіпсіздік саласындағы тәуекелдерді бақылау жүйесін жетілдіру және күшейту міндеті жүктелген.
Сонымен бірге ол:
- мемлекеттік басқарудың орнықтылығын қамтамасыз етуге;
- Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының қызметіне институционалдық қолдау көрсетуге;
- Қауіпсіздік Кеңесінің жұмысын қамтамасыз етуге;
- қабылданған шешімдердің орындалуына байланысты шараларды ұйымдастыруға жауап береді.
Бұл міндеттердің түпкі мақсаты Қазақстанның егемендігі мен тәуелсіздігін, аумақтық тұтастығын, конституциялық жүйесінің негіздерін және халықаралық аренадағы ұлттық мүдделерін қорғауға бағытталған.
Ақорданың ресми сипаттамасында да Қауіпсіздік Кеңесінің негізгі мақсаты ішкі саяси тұрақтылықты, конституциялық құрылысты, мемлекеттік тәуелсіздік пен аумақтық тұтастықты және Қазақстанның ұлттық мүдделерін қорғаумен байланыстырылған.
Аида Балаеваның өкілеттіктері нақтыланды
Жаңа ереженің тағы бір маңызды тұсы — Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасы орынбасарының жауапкершілік аясының нақты көрсетілуі.
31 тамызда Президент Аида Балаеваны Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының орынбасары қызметіне тағайындаған болатын. Сол кездегі Жарлықта оның нақты қандай бағыттарға жауап беретіні ашып көрсетілмеген еді.
11 қыркүйекте бекітілген ереже осы мәселені нақтылады. Енді Төраға орынбасарының құзырында қауіпсіздік саласындағы шешімдердің орындалуын бақылаудан бастап киберқауіпсіздік, жасанды интеллект, дербес деректер, экономикалық қылмыс және азаматтық қорғанысқа дейінгі бағыттар бар.
Сондай-ақ ол тиісті мемлекеттік органдар мен ұйымдардың қызметін үйлестіреді, халықаралық байланыстар орнатады және Қауіпсіздік Кеңесі Аппаратының қызметін ұйымдастырады.
Бұл өзгерістер нені білдіреді
11 қыркүйектегі Жарлықты соңғы бірнеше аптадағы шешімдерден бөлек қарастыру қиын.
Алдымен Қауіпсіздік Кеңесі Аппараты дербес мемлекеттік органға айналды. Кейін Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының орынбасары тағайындалып, Аппарат басшылығы жаңартылды. Енді Кеңес пен Аппараттың ережелері және басшылықтың өкілеттіктері нақты белгіленді.
Яғни өзгеріс тек атаулар мен кадрлық тағайындаулар деңгейінде қалып отырған жоқ. Ұлттық қауіпсіздік тәуекелдерін талдау, шешімдердің орындалуын бақылау және әртүрлі мемлекеттік органдардың әрекетін үйлестіру үшін жеке институционалдық құрылым қалыптасып келеді.
Ерекше назар аударатын тұс — киберқауіпсіздік, жасанды интеллект және дербес деректерді қорғаудың осы жүйеде жеке көрсетілуі. Бұл технологиялық тәуекелдердің мемлекеттік қауіпсіздік күн тәртібіндегі маңызы артып келе жатқанын көрсетеді.
Осы өзгерістердің негізі тамыздың соңында қаланған еді. Бұған дейін біз Тоқаевтың Қауіпсіздік Кеңесі Аппаратының мәртебесін қалай өзгерткені туралы жазған едік. Енді жаңа Жарлық дербес органның міндеттері мен оның басшылығының өкілеттіктерін нақтылап отыр.
