Қазақстан халықаралық бағалауға дайындалуда. Ел БҰҰ Бала құқықтары жөніндегі комитетімен диалог барысында балаларды қорғау саласындағы заңдар мен мемлекеттік бағдарламалардың іс жүзінде қалай жұмыс істейтінін түсіндіруге тиіс, деп хабарлайды DKNews.kz.
Осы дайындық аясында Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі Жоғарғы комиссары басқармасының өкілдерімен кездесті. Негізгі тақырып — Қазақстанның Бала құқықтары туралы конвенцияны орындау жөніндегі бесінші және алтыншы біріктірілген мерзімдік баяндамаларын қарау және мемлекеттік делегацияның жұмысы.
БҰҰ Қазақстанға нақты сұрақтар дайындаған
Бұл тек жалпы есеп беру рәсімі емес. БҰҰ Бала құқықтары жөніндегі комитеті Қазақстанның баяндамасына байланысты арнайы мәселелер тізімін алдын ала қалыптастырған. Комитет Конвенцияда қамтылған бала құқықтарының барлық аспектісін диалог кезінде көтере алатынын көрсеткен.
Сондықтан кездесуде ұлттық баяндаманың мазмұнымен қатар делегацияның ықтимал сұрақтарға қалай жауап беретіні талқыланды.
БҰҰ өкілдері баяндаманы қарау рәсімінің ерекшеліктерін түсіндіріп, отырыста ақпарат ұсыну және делегация жұмысын ұйымдастыру бойынша практикалық ұсынымдар берді.
Тараптар Комитет мүшелері көтеруі ықтимал нақты кейстерді де жеке қарастырған.
Қазақстан 2026 жылы қосымша жауаптарын ұсынды
Қазақстанның бесінші және алтыншы біріктірілген баяндамасы БҰҰ-ға 2021 жылғы 30 желтоқсанда тапсырылған. Құжат БҰҰ жүйесінде 2024 жылғы қазанда жарияланды. Онда Қазақстанның Бала құқықтары туралы конвенцияны және оған қатысты факультативтік хаттамаларды орындау үшін қабылдаған шаралары қамтылған.
Кейін Комитет Қазақстанға қосымша мәселелер тізімін жолдады. Қазақстан оған 2026 жылғы 6 наурызда жауап берген.
Осы жауаптардың алғашқы тармағында 2026 жылғы қаңтарда қабылданған «Қазақстан балалары» 2026–2030 жылдарға арналған тұжырымдамасы бала құқықтарын қорғауға қатысты қолданыстағы шаралар мен бағдарламаларды біріктіретін негізгі стратегиялық құжат ретінде көрсетілген.
Комитет қандай мәселелерге назар аударуы мүмкін
БҰҰ жариялаған мәселелер тізімі алдағы диалогтың ауқымын көрсетеді.
Соның ішінде Комитет Қазақстаннан Бала құқықтары туралы конвенцияның тікелей қолданылуын қамтамасыз ету, балаларға қатысты заңнаманы іске асыру және бала құқықтары саласындағы мемлекеттік саясатты үйлестіру жөніндегі шаралар туралы жаңартылған ақпарат сұраған.
Сондықтан Қазақстан делегациясына заң қабылданғанын немесе жаңа институт құрылғанын көрсету ғана жеткіліксіз болуы мүмкін. Нақты тетіктердің қалай жұмыс істейтіні және олардың бала жағдайына қандай әсер бергені де маңызды болады.
Оқу-ағарту министрлігі мемлекеттік делегация үшін бұған дейін арнайы оқу-имитациялық сессия да өткізген. Онда БҰҰ Бала құқықтары жөніндегі комитетімен болатын диалогтың форматы пысықталған.
Бала құқықтарын қорғау жүйесі соңғы жылдары кеңейді
Қазақстанда осы кезеңде балаларды қорғауға қатысты бірқатар институционалдық өзгеріс жасалды.
Мәселен, қамқоршылық және қорғаншылық органдары үшін алғаш рет әр 5 мың балаға кемінде бір маманнан келетін норматив енгізілді. Балаларды қорғау жүйесінде психологиялық қолдау және отбасын қолдау орталықтарының рөлі де күшейтіліп жатыр.
2026 жылғы қаңтарда қабылданған «Қазақстан балалары» тұжырымдамасы 2030 жылға дейінгі мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын біріктірді. Қазақстан БҰҰ-ға берген ресми жауабында да осы құжатты балалар құқықтарын қорғау шараларын біріктіретін стратегиялық негіз ретінде көрсеткен.
Енді халықаралық диалог кезінде осы өзгерістердің нормативтік деңгейде қабылдануы ғана емес, олардың нақты орындалуы да талқылануы ықтимал.
Қазақстанның есебі бұрынғы бағалаумен де салыстырылады
Қазақстан үшін бұл Бала құқықтары жөніндегі комитет алдындағы алғашқы есеп емес.
Алдыңғы, төртінші мерзімдік баяндаманы қарау қорытындысы бойынша Комитет Қазақстанға 2015 жылы қорытынды ескертулер берген. Қазіргі бесінші және алтыншы біріктірілген есеп сол кезеңнен бері атқарылған жұмыстарды да қамтиды.
Сондықтан алдағы диалогтың негізгі мәні — Қазақстанның балаларды қорғау саласындағы жаңа заңдары мен бағдарламаларын таныстырумен қатар, бұрын көтерілген мәселелер бойынша қандай өзгеріс болғанын көрсету.
Жұлдыз Сүлейменованың БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі Жоғарғы комиссары басқармасының өкілдерімен кездесуі осы дайындықтың бір бөлігі болды. Мемлекеттік делегация үшін ендігі міндет — әр сұраққа нормативтік құжатпен ғана емес, оның нақты орындалуын көрсететін дерек пен практикалық нәтижемен жауап беру.
Бұған дейін біз Қазақстандағы балалар құқықтарын қорғау жүйесінің қалай кеңейтілгені туралы жазған едік. Сондай-ақ балалар қауіпсіздігіне қатысты соңғы өзгерістер мен көрсеткіштер жаңа оқу жылы алдындағы арнайы материалда талданған.
