Астық экспорты қайта үдеді. 2026 жылдың сегіз айында Қазақстан теміржол арқылы шетелге 7,2 млн тонна астық жөнелтті, ал Ауғанстан бағытындағы тасымал бір жылда 4,4 есе өсті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Көлік министрлігінің дерегінше, қаңтар–тамызда ел ішінде және экспортқа теміржолмен барлығы 9,3 млн тонна астық тасымалданған. Бұл 2025 жылдың сәйкес кезеңіндегі 8,2 млн тоннадан 13% жоғары.
Тамызда тасымал бірден 35%-ға өсті
Жаңа егіннің теміржолға түсуі тасымал қарқынын күшейтті. Тамызда 1,1 млн тонна астық жөнелтілді — былтырғы тамызбен салыстырғанда 35% көп.
Жаңа егін жинау науқаны басталғаннан бері алғашқы миллион тонна астық тасымалданып үлгерді.
Бұл көрсеткіштің маңызы күзгі кезеңге байланысты. 9 қыркүйектегі жағдай бойынша Қазақстанда дәнді дақылдардың 61,6%-ы жиналып, 13,5 млн тонна астық бастырылған.
Демек, теміржолға түсетін жаңа өнім көлемі әлі ұлғаюы мүмкін. Мұндай жағдайда мәселе вагон санымен ғана шектелмейді: станциялардағы жүктемені, вагон айналымын және экспорттық бағыттарды бір мезгілде үйлестіру қажет.
7,2 млн тонна астық сыртқы нарықтарға кетті
Сегіз айдағы теміржол тасымалының басым бөлігі экспортқа тиесілі. Шетелге 7,2 млн тонна астық жөнелтілген, бұл өткен жылғы 6,3 млн тоннадан 14% артық.
Негізгі өсім Қазақстанның дәстүрлі өткізу нарықтарында байқалды:
- Орталық Азия елдері — 4,8 млн тонна, +37%;
- Өзбекстан — 3,6 млн тонна, +50%;
- Тәжікстан — 1 млн тонна, +17%;
- Ауғанстан — 655 мың тонна, 4,4 есе көп;
- Қытай — 558 мың тонна, +33%.
Бұл статистикада Өзбекстан абсолютті көлемімен ерекшеленсе, ең жоғары динамиканы Ауғанстан көрсетіп отыр. 655 мың тонна жалпы экспорттың ең үлкен бөлігі емес, алайда бір жылдағы 4,4 еселік өсім бұл бағыттың теміржол логистикасындағы салмағы артып келе жатқанын көрсетеді.
Өзбекстандағы сұраныстың өсуі бұған дейін де байқалған. 2025 жылдың қорытындысында Қазақстанның теміржол арқылы астық тасымалы 31% өсіп, 14,3 млн тоннадан асқан, ал Өзбекстанға жөнелтілім 32% ұлғайып, 4,5 млн тоннаға жеткен еді.
Орталық Азия негізгі нарық болып қалды
Сегіз айда Орталық Азияға жөнелтілген 4,8 млн тонна астық бүкіл теміржол экспортының шамамен үштен екісіне тең.
Бұл Қазақстан үшін екі жақты жағдай қалыптастырады. Бір жағынан, көршілес нарықтардағы тұрақты сұраныс үлкен көлемдегі астықты өткізуге мүмкіндік береді. Екінші жағынан, экспорттың елеулі бөлігінің бірнеше бағытқа шоғырлануы шекаралық өткелдер мен теміржол инфрақұрылымының тұрақты жұмысын ерекше маңызды етеді.
Қытай бағыты да өсіп отыр. Биылғы сегіз айда бұл елге 558 мың тонна астық жөнелтіліп, көрсеткіш 33% артты.
Министрлік вагондардың станцияларда тұрып қалмауын бақылайды
Жаңа өнім көлемінің артуына байланысты Көлік министрлігі астықты теміржолмен тасымалдауды ұйымдастыру және үйлестіру жөніндегі жұмыс тобын құрды.
Оның міндеті — тасымалдаушылар мен басқа қатысушылардың жұмысын үйлестіру, теміржол инфрақұрылымы мен вагон паркінің өсіп келе жатқан жүк көлеміне дайындығын бақылау.
Негізгі назар үш мәселеге аударылады: астықты біркелкі тиеу, вагон қозғалысын тиімді ұйымдастыру және құрамдардың станцияларда жиналып, ұзақ тұрып қалуына жол бермеу.
Мұндай үйлестіру бұған дейін де қолданылған. 2026 жылдың бірінші тоқсанында теміржолдағы астық тасымалы 15% өсіп, 4,1 млн тоннаға жеткен кезде Көлік министрлігі жедел штаб аясында тасымалды тұрақты жүргізуге арналған шараларды қарастырған.
Енді жүйеге жаңа егіннің көлемі қосылып отыр. Сегіз айдың өзінде 9,3 млн тонна астық теміржолға тиелді, оның 7,2 млн тоннасы сыртқы нарықтарға кетті.
Бір апта бұрын біз жаңа егіннің алғашқы миллион тоннасы теміржолмен тасымалданғанын және тамыздағы экспорт қарқыны қалай өскенін егжей-тегжейлі жазған едік. Ол кезде де күздегі негізгі тәуекел вагон паркі мен экспорттық логистикаға түсетін жүктеменің артуы екені көрсетілген.
