Жеті миллион баланың құқығы талқыланды. Қазақстан Женевада БҰҰ-ның Бала құқықтары жөніндегі комитетіне балаларды қорғау жүйесіндегі өзгерістерді таныстырды, ал негізгі көрсеткіштердің бірі жетім және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың 82%-ының отбасыларда тәрбиеленуі болды, деп хабарлайды DKNews.kz.
15–16 қыркүйекте Женевада БҰҰ-ның Бала құқықтары жөніндегі комитетінің 101-сессиясы аясында Қазақстанның Бала құқықтары туралы конвенцияны орындау жөніндегі бесінші және алтыншы біріктірілген мерзімді баяндамалары қаралды. Қазақстан делегациясын Оқу-ағарту министрі Жұлдыз Сүлейменова басқарды.
Қазақстанда 6,9 млн бала тұрады
Балаларды қорғау саясатының ауқымын демографияның өзі көрсетеді. 2025 жылғы статистика бойынша Қазақстанда 6 902 492 бала бар. Бұл ел халқының шамамен 34%-ына тең. Соңғы он жылда балалар саны 1,5 млн адамға өскен.
Женевадағы диалогта Қазақстан қауіпсіздік, білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік қолдауды бір жүйеге біріктіретін 2026–2030 жылдарға арналған «Қазақстан балалары» тұжырымдамасын таныстырды. Тұжырымдама 2026 жылы қабылданған және балалардың құқықтарын қорғауға арналған қолданыстағы шаралар мен бағдарламаларды біріктіреді.
Делегация құрамына Бас прокуратура, Сот әкімшілігі, Сыртқы істер, Ішкі істер, Денсаулық сақтау, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау, Мәдениет және ақпарат министрліктерінің өкілдері кірді.
Жетім балалардың 82%-ы отбасыларда тәрбиеленеді
БҰҰ алаңында Қазақстан ерекше назар аударған бағыттардың бірі — баланы мекемеде тәрбиелеуден отбасылық тәрбиеге көшіру.
Қазіргі кезде жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың 82%-ы отбасыларда тәрбиеленіп жатыр.
Бұл бағыттағы өзгерістер бұған дейін де жүргізілген. 2024 жылы 3 мыңнан астам бала отбасыға орналастырылып, 330 адам тәлімгер болған, ал қамқоршылық органдарының штаты 2,5 есе ұлғайтылған еді.
Яғни БҰҰ-ға ұсынылған 82% көрсеткіші балаларды интернаттық үлгіден отбасылық тәрбиеге көшіруге бағытталған саясаттың негізгі өлшемдерінің біріне айналып отыр.
«Біз үшін тиімділіктің басты өлшемі – әрбір баланың жағдайының нақты жақсаруы. Қазақстан мазмұнды диалогқа және балалардың құқықтарын қорғаудың ұлттық жүйесін одан әрі дамытуға ашық», – деді Жұлдыз Сүлейменова.
«111» орталығы мен кибербуллингке қарсы шаралар таныстырылды
Қазақстан делегациясы БҰҰ комитетіне балаларға қатысты зорлық-зомбылықтың алдын алу бойынша қабылданып жатқан шараларды да ұсынды.
Олардың қатарында:
- буллинг пен кибербуллингке қарсы іс-қимыл;
- психологиялық қызметтерді күшейту;
- тәулік бойы жұмыс істейтін мемлекеттік «111» байланыс орталығын дамыту;
- қамқоршылық және қорғаншылық органдарының жүйесін кеңейту;
- бала мен отбасын атаулы сүйемелдеу бар.
Талқылау тек физикалық қауіпсіздікпен шектелген жоқ. Балалардың цифрлық ортадағы құқықтарын сақтау, сапалы әрі инклюзивті білімге тең қолжетімділік, денсаулық сақтау және баланың өзіне қатысты шешімдерді қабылдауға қатысуы да қаралды.
Қазақстан БҰҰ-ға 572 баланы елге қайтару тәжірибесін ұсынды
Женевадағы баяндаманың тағы бір бөлігі қарулы қақтығыс аймақтарынан балаларды қайтаруға арналды.
Қазақстан «Жусан» және «Русафа» гуманитарлық операциялары арқылы Сирия мен Ирактағы қарулы қақтығыс аймақтарынан 572 баланы елге қайтару, оңалту және қоғамға қайта бейімдеу тәжірибесін таныстырды.
Бұл тәжірибе Бала құқықтары туралы конвенция аясындағы халықаралық міндеттемелерді орындаудың нақты мысалы ретінде ұсынылды.
Ендігі кезеңде БҰҰ ұсынымдары маңызды болады
БҰҰ комитетіндегі талқылау Қазақстанның өз баяндамасын таныстыруымен ғана шектелмейді. Комитет Қазақстаннан Конвенцияның орындалуына қатысты бірқатар мәселелер бойынша алдын ала қосымша ақпарат та сұратқан болатын. Оның ішінде Конвенция нормаларын тікелей қолдану, балалар құқықтары туралы заңнаманы орындау және балалар саясатын іске асыратын әрі бақылайтын жүйе туралы мәселелер бар.
Сондықтан Женевадағы диалогтың практикалық жалғасы БҰҰ комитетінің Қазақстандағы балалар құқығын қорғау жүйесіне қатысты қорытынды ұсынымдарымен байланысты болмақ.
Қазақстан тарапы Конвенция мен оның факультативтік хаттамалары бойынша міндеттемелерін орындауды жалғастыратынын және БҰҰ-ның шарттық органдары мен азаматтық қоғаммен ынтымақтастыққа дайын екенін мәлімдеді.
Бұған дейін DKNews.kz Қазақстандағы балаларды қолдау шаралары және жетім балаларды отбасыларға орналастырудағы өзгерістер туралы жазған. Сол материалда да отбасында тәрбиеленіп жатқан жетім балалардың үлесі 82%-ға жеткені көрсетілген.
