Әлеуметтік төлемге делдал қажет емес. Қазақстанда 2026 жылдың сегіз айында 1 млн 64 мың адамға шамамен 527 млрд теңге төленген тұста, министрлік азаматтарды әлеуметтік желілердегі «төлемді рәсімдеп беремін» деген ұсыныстардан сақ болуға шақырды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мәліметінше, міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіндегі төлемдер Әлеуметтік кодекске сәйкес тағайындалады. Азаматқа бұл үшін үшінші тұлғалардың ақылы көмегіне жүгінудің қажеті жоқ.
Сегіз айда әлеуметтік төлемдерге 527 млрд теңге жұмсалды
Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесі жұмыс істейтін азаматтарды белгілі бір әлеуметтік тәуекел туындаған кезде қаржылай қолдауға арналған. Жұмыс берушілер қызметкерлері үшін Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына әлеуметтік аударымдар төлейді.
2026 жылдың қаңтар–тамыз айларында әлеуметтік төлемдерді 1 млн 64 мың адам алған. Жалпы төлем көлемі 527 млрд теңгеге жуықтады.
Жүйе алты әлеуметтік тәуекелді қамтиды:
- еңбекке қабілеттіліктен айырылу;
- асыраушысынан айырылу;
- жұмыстан айырылу;
- жүктілік пен босануға байланысты табыстан айырылу;
- жаңа туған баланы немесе балаларды асырап алуға байланысты табыстан айырылу;
- бала бір жарым жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты табыстан айырылу.
Әр төлемнің тағайындалу шарты бөлек. Сондықтан адамның белгілі бір санатқа жатуы төлемнің автоматты түрде берілуін білдірмейді: Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры ұсынылған мәліметтерді заң талаптарына сәйкес тексереді.
«Төлемді шығарып беремін» деген ұсыныс ақша жоғалтуға әкелуі мүмкін
Негізгі тәуекел әлеуметтік желілердегі делдалдық ұсыныстарға байланысты.
Азаматтарға әлеуметтік төлемді рәсімдеу, оның мерзімін ұзарту немесе жұмысынан айырылғаны үшін төлем алып беру қызметі ұсынылуы мүмкін. Министрлік мұндай хабарламаларға бірден сенбей, ақпаратты ресми мемлекеттік ресурстар арқылы тексеруге кеңес береді.
«Төлемді міндетті түрде рәсімдеп беремін», «төлемді тездетіп аламын» немесе «төлем мерзімін ұзартып беремін» деген уәделердің өзі төлем тағайындалатынына кепілдік бермейді. Шешім заңда белгіленген талаптар мен азамат туралы ұсынылған мәліметтер негізінде қабылданады.
Сондықтан мұндай қызмет үшін бөтен адамға ақша төлеу әлеуметтік төлем алу мүмкіндігін арттырмайды.
2025 жылы 12 өңірде 30-дан астам қылмыстық іс қозғалған
Мәселе тек күмәнді жарнама немесе артық шығынмен шектелмейді.
2025 жылы Қазақстанның 12 өңірінде әлеуметтік төлемдерді заңсыз алуға қатысты 30-дан астам қылмыстық іс қозғалған. Бес өңірде сот жеті үкім шығарған.
Тергеу барысында азаматтарды әлеуметтік желілердегі хабарландырулар мен түрлі ұсыныстар арқылы заңсыз төлем алу схемаларына тарту фактілері анықталған.
Бұл жерде азамат үшін тағы бір тәуекел бар. Жалған жұмысқа орналастыруды рәсімдеуге немесе төлем алу мақсатында шындыққа сәйкес келмейтін мәлімет ұсынуға келісу кейін қаражатты қайтаруға дейін апаруы мүмкін.
Егер әлеуметтік төлемнің заңсыз алынғаны анықталса, қаражат заңда белгіленген тәртіппен қайтарылады. Ал әдейі жалған мәлімет беру заңда көзделген жауапкершілікке әкелуі ықтимал.
ЭЦҚ мен SMS-кодты беру әлеуметтік төлемнен де қымбатқа түсуі мүмкін
Делдалдарға жүгінудің тағы бір қаупі жеке және қаржылық деректерге қатысты.
Әлеуметтік төлемді рәсімдеуге көмектесемін деген бөгде адамдарға:
- жеке куәлік деректерін;
- банк картасының мәліметтерін;
- банктік құпия ақпаратты;
- SMS арқылы келген кодтарды;
- электрондық цифрлық қолтаңбаға қатысты мәліметтерді;
- өзге де жеке деректерді бермеу керек.
Мұндай мәліметтердің үшінші тұлғалардың қолына өтуі әлеуметтік төлем рәсімдеу мәселесінен бөлек қауіп туғызады. Сондықтан министрлік азаматтарға тек ресми мемлекеттік сервистерді пайдалануды ұсынады.
Төлем туралы ақпаратты қайдан тексеруге болады
Әлеуметтік төлемдердің шарттары мен оларды тағайындау тәртібі туралы ақпаратты Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің, Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорының ресми ресурстарынан және eGov.kz электрондық үкімет порталынан алуға болады.
Қосымша сұрақтар туындаса, 1414 Бірыңғай байланыс орталығына хабарласуға болады.
Мұндағы негізгі қағида қарапайым: әлеуметтік төлем заңда көзделген әлеуметтік тәуекел туындағанда және белгіленген талаптар орындалғанда беріледі. Делдалдың уәдесі бұл талаптарды өзгерте алмайды.
Бұған дейін біз жұмысынан айырылған азаматтарға берілетін қолдау туралы да жазған едік. 2026 жылғы 1 ақпанда мұндай төлем алғандар саны 127,1 мың адамға жетіп, жалпы 11,9 млрд теңге төленген. Толығырақ DKNews.kz материалынан оқуға болады: «Жалақының 45%-ына дейін: жұмыстан шыққанда төлемді қалай алуға болады».
