Криптонарық пилоттық кезеңнен шығып келеді. Қазақстандағы реттелетін цифрлық активтер нарығының айналымы 2023 жылғы 320 млн доллардан 2025 жылы 10,58 млрд долларға дейін өсті. Ал 2026 жылдың алғашқы алты айының өзінде операциялар көлемі 5,5 млрд долларға жетті, передает DKNews.kz.
Нарық енді тек криптобиржалармен шектелмейді. Елде ETF, лицензияланған криптоайырбастау операторлары, стейблкоиндер, криптокарталар мен крипто-QR пайда болды, ал реттеуші сынақ алаңында 14 бағыт бойынша 34 жоба іске асырылып жатыр.
320 млн доллардан 10,58 млрд долларға дейін
Ең айқын өзгеріс Астана халықаралық қаржы орталығындағы реттелетін сегменттен көрінеді.
2023 жылы лицензияланған ортадағы цифрлық активтер операцияларының көлемі 320 млн доллар болған. 2025 жылы бұл көрсеткіш 10,58 млрд долларға жетті. Математикалық тұрғыдан өсім шамамен 33 есені құрайды, ал ресми мәлімдемелерде нарықтың «30 еседен астам» өскені көрсетілген.
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында тағы 5,5 млрд доллардың транзакциясы жасалды.
Клиенттер саны да күрт көбейді. 2023 жылы реттелетін алаңдарда шамамен 53 мың клиент болса, 2026 жылғы қыркүйекте олардың саны 270 мыңға жеткені хабарланды. Бұл бастапқы көрсеткіштен бес еседен астам көп.
Мұнда екі түрлі кезеңнің дерегін ажыратқан жөн: AFSA-ның 2025 жыл қорытындысында клиенттік база шамамен 215 мың адам деп көрсетілген, ал 2026 жылғы қыркүйектегі Үкімет отырысында қазіргі көрсеткіш 270 мыңға жеткені айтылды.
Қазақстан криптоактивтерді жалпыұлттық реттеуге көшті
Нарықтың өсуімен бірге ережелер де өзгеріп жатыр.
2025 жылғы шілдеде Ұлттық банк жаңа цифрлық өнімдер мен бизнес-модельдерді сынауға арналған реттеуші алаң құрды. Қазір оның аясында 14 бағыт бойынша 34 жоба іске асырылып жатыр. Олардың арасында:
- стейблкоиндер;
- активтерді токенизациялау;
- криптобиржалар;
- цифрлық активтерді сақтау;
- криптофиат сервистері бар.
2026 жылғы 1 мамырдан бастап цифрлық активтер нарығын жалпыұлттық деңгейде реттеудің кешенді моделі іске қосылды. Бұған дейін реттелетін криптонарық негізінен АХҚО юрисдикциясымен байланысты болатын.
Ал 7 шілдеде Президент цифрлық активтер индустриясын ынталандыру және дамыту туралы №1347 Жарлыққа қол қойды. Құжаттың мақсаты — криптоиндустрия үшін қолайлы құқықтық және экономикалық орта қалыптастыру, инвестициялық тартымдылықты арттыру және нарық қатысушыларының қауіпсіздігін қамтамасыз ету.
Жарлықта DeFi платформаларын реттеу тәсілдерін әзірлеу, реттеуші сынақ алаңдарына жобаларды енгізу рәсімдерін жетілдіру және АХҚО-да шығарылған кейбір цифрлық активтерді Қазақстан аумағында тану тәртібін айқындау сияқты нақты мерзімі бар міндеттер де белгіленген.
Қазақстандықтар ETF арқылы 21,5 млрд теңге салды
Криптоактивтерге қызығушылық енді тек тікелей криптовалюта сатып алумен өлшенбейді.
Ұлттық банк KASE-ге цифрлық қаржы активтері платформасының және цифрлық активтер сауда платформасының операторы мәртебесін берген.
2026 жылдың бірінші жартысында KASE цифрлық платформасында биткоин фьючерсіне арналған ETF бойынша 20,5 млрд теңгеге 34 мың мәміле жасалды. Үш криптоактивке арналған жаңа ETF бойынша тағы 650 мәміленің көлемі 1 млрд теңгені құрады. Жалпы көлем — 21,5 млрд теңге.
Бұл реттелетін қор нарығы арқылы криптоактивтерге байланысты құралдарға сұраныстың пайда болғанын көрсетеді. Бірақ ETF криптовалютаның өзін тікелей иеленумен бірдей емес: инвестор биржалық қаржы құралын сатып алады.
Үш криптоайырбастау операторы екі айда 2 млрд теңге айналым жасады
Жалпыұлттық нарықта жаңа лицензияланған сегмент те қалыптасып жатыр.
Қазір қамтамасыз етілмеген цифрлық активтерді айырбастауға лицензиясы бар үш оператор жұмыс істейді. Олардың алғашқы екі айдағы айналымы шамамен 2 млрд теңгеге жеткен. Тағы бес компания лицензия алу рәсімінен өтіп жатыр.
Сонымен бірге цифрлық активтерді күнделікті есеп айырысуға жақындататын сервистер пайда болды. Қазір криптокарталар, крипто-QR және криптоэквайринг шешімдері қолжетімді екені хабарланды.
Мемлекет бұл инфрақұрылымды одан әрі кеңейтуді жоспарлап отыр. 15 қыркүйекте Үкімет цифрлық активтер саласын дамыту жөніндегі 10 бағыт пен 65 іс-шараны қамтитын бірлескен жоспарды мақұлдады.
АХҚО-да 35 цифрлық активтер провайдері жұмыс істейді
Реттелетін нарықтағы компаниялар саны да көбейді.
2026 жылғы қыркүйектегі мәлімет бойынша АХҚО-да цифрлық активтер саласында 35 провайдер жұмыс істейді. Олардың ішінде:
- 11 цифрлық активтер биржасы;
- 16 инвестициялық қызмет провайдері;
- 8 төлем ұйымы бар.
Төлем ұйымдарының үшеуі стейблкоин эмитенттері ретінде көрсетілген. Нарықта Binance және Bybit секілді халықаралық платформалар да бар.
Бұл жерде Қазақстан үшін келесі мәселе — реттелмейтін шетелдік платформаларда жүрген пайдаланушыларды заңды инфрақұрылымға тарту. АХҚО өкілінің бағалауынша, қазақстандықтарға әлем бойынша шамамен 1 млн криптоәмиян тиесілі, ал тағы бес халықаралық криптоплатформа АХҚО лицензиясын алуға өтінім берген.
Web3-те 8 мыңнан астам адам оқудан өтті
Криптонарықпен қатар әзірлеушілер экожүйесі де кеңейіп келеді.
Қазақстандағы Solana экожүйесімен бір жылдық жұмыс барысында 8 мыңнан астам адам білім алып, шамамен 2 мың адам сертификат алған. Сертификат иелерінің әрбір бесіншісі мемлекеттік органдардың өкілі екені хабарланды.
Оқу бағдарламалары блокчейн негіздерін, Solana платформасында әзірлеуді, практикалық тапсырмаларды және халықаралық хакатондарға дайындықты қамтиды.
Қазақстандық 57 стартап 121 млн теңгенің грантын алған. Ел Solana-ның жаһандық хакатондарына өтінім саны бойынша әлемдік алғашқы ондыққа кірді.
Cypherpunk хакатонында Қазақстаннан 249 өтінім беріліп, ел 135 мемлекеттің арасында жетінші орынға шықты. Frontier байқауында 362 өтініммен 165 елдің арасында сегізінші көрсеткіш тіркелді.
Нарық өсті, ендігі мәселе — ақшаны реттелетін ортада ұстау
Қазақстанның криптоиндустриясындағы қазіргі өзгерістің негізгі мәні нарық көлемінің өсуінде ғана емес.
Бірнеше жыл бұрын негізгі инфрақұрылым АХҚО-дағы пилоттық режим мен жекелеген лицензияланған биржаларға сүйенсе, қазір жалпыұлттық реттеу, KASE-дегі биржалық құралдар, криптоайырбастау операторлары, кастодиандық инфрақұрылым, төлем сервистері және Web3 мамандарын даярлау қатар дамып жатыр.
Сонымен бірге нарықтың едәуір бөлігі әлі де Қазақстанның реттелетін периметрінен тыс болуы мүмкін. Сондықтан алдағы кезеңдегі негізгі көрсеткіштердің бірі — лицензияланған платформалардағы айналымның ғана емес, сол ортаға көшкен клиенттер мен капиталдың үлесі.
Бұған дейін біз Қазақстандағы үш лицензияланған криптоайырбастау операторының айналымы 2 млрд теңгеге жеткені және KASE-де криптоактивтерге байланысты ETF саудасы өскені туралы жазған едік. Ал одан ертерек Қазақстанда ұлттық стейблкоин пилотының іске қосылғанын хабарлағанбыз.
